Đều đặn mỗi tháng, anh Cứ A Dạng, y tế bản kiêm cộng tác viên dân số bản Nong Hoi Dưới, xã Chiềng Hoa đến Trạm Y tế xã, cách khoảng 4 km, để rà soát đối tượng tiêm chủng. Anh cẩn thận đánh dấu danh sách và hướng dẫn bằng tiếng Mông cho các phụ huynh đưa trẻ vào làm thủ tục khám và tiêm chủng; đối với các hộ chưa đưa trẻ đến tiêm chủng, anh gọi điện cho các phụ huynh đưa con đến tiêm đúng lịch. Anh Dạng cho biết: Tôi làm y tế thôn bản từ năm 2015 và vài năm trở lại đây kiêm cả cộng tác viên dân số. Bản có hơn 75 hộ dân sống rải rác cách hàng cây số, một số hộ ở khu vực không có sóng điện thoại nên để liên lạc phải đến tận nhà. Công việc vất vả nhưng tôi chỉ được chi trả 450.000 đồng/tháng, không đủ mua xăng và chi phí điện thoại. Vì vậy, nhiều người làm y tế bản như tôi đã xin nghỉ để làm việc khác.

Ông Lường Văn Khin, Phó Trưởng trạm Y tế xã Chiềng Hoa, cho biết: Y tế bản đóng vai trò rất quan trọng, nhờ có y tế thôn bản thường xuyên tuyên truyền, vận động nên tỷ lệ sinh con tại nhà trên địa bàn xã đã giảm, công tác tiêm chủng cũng đạt tỷ lệ cao hơn so với trước đây. Tuy nhiên, do chế độ chi trả thấp nên nhiều người không muốn làm, điển hình ở khu vực xã Chiềng Ân cũ có 3/6 bản có y tế thôn bản, 3 bản còn lại do đồng chí trưởng bản kiêm nhiệm do không tìm được người làm thay. Tuy nhiên, do công việc nhiều, lại chưa có chuyên môn sâu nên các trưởng bản chỉ hỗ trợ được một phần nhỏ, gây khó khăn cho Trạm trong triển khai chuyên môn.

Còn tại xã Mường Bú, có 52/52 bản có y tế thôn bản, nhưng nhiều người cũng muốn từ bỏ công việc này. Chị Cà Thị Hương, bản Búng Diễn, 19 năm làm y tế thôn bản, cho biết: Điều khiến những người làm y tế thôn bản như chúng tôi trăn trở nhất là công việc nhiều, trong khi trợ cấp thấp, không đủ bù đắp chi phí. Tôi đã nhiều lần muốn từ bỏ công việc này nhưng nhận được sự tin tưởng, quý mến của bà con, tôi lại cố gắng làm. Chúng tôi mong muốn Nhà nước nghiên cứu, có chính sách hỗ trợ để y tế thôn bản yên tâm, gắn bó với công việc.

Sau khi trạm y tế xã chuyển về UBND xã quản lý đến nay chưa có hướng dẫn cụ thể về quy trình công nhận và ký hợp đồng lại đối với y tế bản kiêm cộng tác viên dân số, cũng gây khó khăn trong việc xét chọn người làm y tế bản. Bên cạnh đó, một số đơn vị, địa phương chưa được chi trả chế độ kịp thời, đầy đủ nên không tạo sự thu hút người làm công việc này.

Theo quy định tại Nghị quyết số 03/2021/NQ-HĐND tỉnh ngày 11/8/2021 quy định số lượng, mức chi bồi dưỡng đối với cộng tác viên dân số thôn, xóm, bản, tiểu khu, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Sơn La thì mức chi bồi dưỡng cho cộng tác viên dân số từ 370.000 đến 670.000 đồng/người/tháng, tùy thuộc từng vùng và lượng dân số. Tuy nhiên, Nghị quyết quy định cộng tác viên dân số bản đã hưởng chính sách quy định tại Nghị quyết này thì không được hưởng chính sách quy định tại các Nghị quyết khác của HĐND tỉnh. Do vậy, đội ngũ làm y tế thôn bản kiêm cộng tác viên dân số chỉ được hưởng một chế độ.

Ông Trần Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Y tế, cho biết: Hoạt động của các trạm y tế xã, phường có đạt hiệu quả hay không một phần nhờ vào tinh thần trách nhiệm của đội ngũ nhân viên y tế thôn bản. Việc quan tâm chế độ, chính sách cho nhân viên y tế thôn bản là việc làm cần thiết, vì vậy, khi nhận được kiến nghị của các đơn vị, Sở Y tế đã đề xuất lên các cấp có thẩm quyền quan tâm giải quyết.

Là những người sâu sát nhất với cơ sở, đội ngũ y tế thôn bản kiêm cộng tác viên dân số giữ vai trò quan trọng, góp phần giúp người dân tiếp cận sớm với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản, hỗ trợ thực hiện hiệu quả công tác y tế dự phòng và chuyên môn về y tế tại mỗi khu dân cư. Chính vì vậy, rất cần các cấp, các ngành có những điều chỉnh về chính sách phù hợp; các địa phương cần huy động nguồn lực từ các chương trình, dự án, xã hội hóa, hỗ trợ một phần kinh phí để đội ngũ nhân viên y tế bản yên tâm công tác, góp phần đáp ứng tốt các yêu cầu chăm sóc sức khỏe cộng đồng.