Theo Bộ Y tế, vi khuẩn Clostridium botulinum sản sinh ra chất cực độc trong thực phẩm bảo quản không đúng quy định, đặc biệt trong đồ hộp tự chế như cá ủ muối hoặc lên men và thịt đóng hộp. Tại Việt Nam, ngộ độc botulinum tuy hiếm nhưng đã ghi nhận một số vụ nghiêm trọng và đã có ít nhất 3 người chết, nhiều bệnh nhân phải nhập viện thở máy, điều trị hồi sức kéo dài. Cụ thể, năm 2020, ít nhất 16 người bị ngộ độc sau khi ăn pa-tê chay, khiến 1 người chết; tháng 3/2021, tại Thành phố Hồ Chí Minh 1 người chết, 2 người trong tình trạng nguy kịch sau khi ăn thực phẩm chay nghi ngờ bị nhiễm độc tố này. Tháng 3/2023, tại tỉnh Quảng Nam (cũ) ghi nhận 3 vụ ngộ độc do ăn cá muối nhiễm Clostridium botulinum loại E, khiến 10 người nhập viện và 1 người chết.

Mới nhất tại Đà Nẵng, trong tháng 2 và 3, tại 2 xã Phước Năng, Phước Chánh ghi nhận 5 vụ việc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm liên quan cá ủ chua. Trong đó, có 3 bệnh nhân là anh em ruột trong một gia đình diễn tiến nặng, đe dọa tính mạng, nhập viện trong tình trạng hôn mê, suy hô hấp nặng, phải đặt nội khí quản, thở máy. Khi vụ việc xảy ra, các ngành chức năng thành phố Đà Nẵng nhanh chóng vào cuộc, triển khai các biện pháp kiểm tra thực địa, điều tra dịch tễ và tìm giải pháp điều trị cho các bệnh nhân. Trước diễn biến nặng của các bệnh nhân, Sở Y tế Đà Nẵng đề nghị Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới hỗ trợ khẩn cấp thuốc giải độc botulinum. Đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam đã vận chuyển khẩn cấp 5 lọ thuốc Botulism Antitoxin Heptavalent (BAT) từ kho dự trữ quốc tế đến Đà Nẵng để kịp thời điều trị cho các bệnh nhân. Sau truyền thuốc, tình trạng sức khỏe các bệnh nhân diễn biến tích cực.

Thực tế, việc chế biến và bảo quản thực phẩm lên men theo phương thức thủ công tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm; một số người dân còn chủ quan khi xuất hiện triệu chứng ngộ độc, dẫn đến chậm trễ trong việc đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời. Vì vậy, cần đẩy mạnh tuyên truyền cho người dân cách chế biến, bảo quản thực phẩm ủ chua an toàn; siết chặt quản lý nhà nước, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm và bếp ăn tập thể. Người dân cần tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm, sử dụng thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, không dùng đồ hộp quá hạn hoặc có dấu hiệu bất thường; thực hiện ăn chín, uống sôi; tuyệt đối không chế biến, bảo quản thực phẩm trong điều kiện không bảo đảm. Khi có dấu hiệu nghi ngộ độc, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được điều trị kịp thời.

Những vụ ngộ độc botulinum một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn thực phẩm. Mỗi người cần nâng cao ý thức trong lựa chọn, chế biến và sử dụng thực phẩm, bởi mỗi bữa ăn an toàn chính là nền tảng bảo vệ sức khỏe của từng gia đình và của cả cộng đồng. Đại diện Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo, về lâu dài, Việt Nam nên xem xét dự trữ một cơ số thuốc giải độc nhất định trong nước để khi có ca bệnh xảy ra có thể sử dụng ngay, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hỗ trợ quốc tế. Đây là một khuyến cáo rất cần các ngành chức năng lưu tâm.