Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Đảng ủy, UBND xã sớm ban hành kế hoạch chỉ đạo công tác đảm bảo quân sự, quốc phòng địa phương, gắn với xây dựng lực lượng dân quân vững mạnh, rộng khắp, với nhiều nội dung, biện pháp cụ thể, phù hợp tình hình thực tế địa phương. Ban hành Quy chế phối hợp giữa Ban CHQS xã, Công an xã, kiểm lâm địa bàn và các cơ quan liên quan trong việc thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và nhiệm vụ quốc phòng, phòng chống, cháy rừng theo Nghị định số 133/2015/NĐ-CP ngày 28/12/2015 của Chính phủ. Công tác phát triển Đảng trong lực lượng dân quân luôn được coi trọng, với phương châm số lượng phải đi đôi với chất lượng. Đến nay, lực lượng dân quân tự vệ (DQTV) xã đạt 1,85% so với dân số, tỷ lệ đảng viên trong lực lượng dân quân đạt trên 17,2% so với tổng số dân quân toàn xã; lực lượng tự vệ của xã có trên 30 chiến sĩ.

Ông Lò Văn Nhượng, Chỉ huy trưởng Ban CHQS xã Púng Bánh, cho biết: Ban CHQS xã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền xây dựng quy mô tổ chức, biên chế của dân quân tinh, gọn, đảm bảo đủ lực lượng, phù hợp với tình hình thực tế ở địa phương; giao chỉ tiêu cho từng bản nắm danh sách thanh niên trong độ tuổi tham gia lực lượng. Đồng thời, thường xuyên quán triệt, triển khai có hiệu quả Luật Dân quân tự vệ, Pháp lệnh dự bị động viên, Luật Nghĩa vụ quân sự tới lực lượng dân quân và nhân dân. Chú trọng tuyển chọn những công dân có lý lịch rõ ràng, phẩm chất đạo đức tốt, có văn hóa, sức khỏe, đủ độ tin cậy về chính trị, chất lượng công dân nhập ngũ ngày càng được nâng cao. 

Công tác giáo dục, huấn luyện thực hiện nghiêm theo nội dung, chương trình của Bộ Tổng Tham mưu và Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam quy định từng đối tượng. Lực lượng dân quân được huấn luyện theo hướng tập trung, thống nhất, nội dung huấn luyện phù hợp yêu cầu, nhiệm vụ từng đối tượng, bảo đảm sẵn sàng ứng phó có hiệu quả với các tình huống có thể xảy ra. Trong huấn luyện, thực hiện tốt phương châm “cơ bản, thiết thực, chất lượng” phù hợp với nhiệm vụ tác chiến, bảo vệ an ninh ở cơ sở. Đặc biệt coi trọng công tác huấn luyện đối với chiến sĩ dân quân năm thứ nhất.

 Trong tổ chức diễn tập, luyện tập khu vực phòng thủ, lực lượng DQTV xã chủ động thực hiện các nội dung diễn tập, luyện tập các phương án ở cấp xã và ở cụm xã, đảm bảo an toàn tuyệt đối về người, vũ khí, trang thiết bị kỹ thuật. Năm 2025, quân số tham gia huấn luyện đạt 100%. Qua kiểm tra, đánh giá kết quả huấn luyện đạt loại khá, 100% lực lượng DQTV đạt yêu cầu, trong đó trên 82% khá, giỏi.

Các hoạt động tuần tra độc lập và phối hợp tuần tra được duy trì thường xuyên, đảm bảo giữ vững an ninh trật tự ở địa phương. Anh Lò Văn Biên, chiến sĩ dân quân tự vệ xã Púng Bánh, chia sẻ: Bên cạnh việc thực hiện nhiệm vụ huấn luyện tại xã hay tham gia các cuộc diễn tập khu vực phòng thủ, tôi và lực lượng dân quân xã tích cực phối hợp với các lực lượng khác tổ chức tuần tra địa bàn, kịp thời phát hiện và xử lý nhiều vụ làm mất an ninh trật tự tại cơ sở. Ngoài ra, tham gia giúp nhân dân phòng, chống thiên tai, góp công lao động xây dựng nông thôn mới.

Với tinh thần, trách nhiệm tham gia thực hiện phong trào thi đua “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát” trên địa bàn xã, từ đầu năm đến nay, Ban CHQS xã Púng Bánh huy động lực lượng dân quân đóng góp hơn 300 ngày công hỗ trợ, giúp đỡ 12 hộ gia đình trên địa bàn xã vận chuyển vật liệu và xây dựng nhà ở, đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các ngôi nhà. Cùng với đó, lực lượng DQTV góp trên 220 ngày công lao động, tham gia thi công 5 tuyến đường giao thông nông thôn. Ngoài ra, phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng, bổ sung phương án phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn; tích cực tham gia giúp nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai, bão lũ, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người, tài sản của Nhà nước và nhân dân.

Nhờ làm tốt công tác xây dựng, huấn luyện lực lượng dân quân tự vệ vững mạnh, rộng khắp trên địa bàn xã Púng Bánh, đã góp phần xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, khu vực phòng thủ vững chắc, đáp ứng nhiệm vụ quân sự, quốc phòng địa phương trong tình hình mới.