Cùng cán bộ Đồn Biên phòng Chiềng On đến xã Phiêng Khoài, xã vùng III biên giới với hơn 21 km đường biên. Nơi đây có 6 bản giáp với huyện Xiềng Khọ, tỉnh Hủa Phăn, gồm Co Mon, Lao Khô 1, Lao Khô 2, Keo Muông, Bó Sinh và Hang Căn. Trong căn nhà gỗ của già bản Tráng Lao Lử ở bản Lao Khô 1, những bức ảnh đã nhuốm màu thời gian được treo trang trọng như kể lại câu chuyện nghĩa tình xuyên suốt nhiều thế hệ. Ông Lử xúc động chia sẻ: Cách đây hơn 70 năm, Ban Xung phong Lào - Bắc do đồng chí Cay Xỏn Phôm Vi Hản lãnh đạo từng hoạt động bí mật tại bản. Người dân, đặc biệt là gia đình cụ thân sinh ra tôi là cụ Tráng Lao Khô đã hết lòng giúp đỡ cách mạng Lào. Từ đó, tình đoàn kết giữa nhân dân hai bên biên giới được hình thành, vun đắp qua năm tháng.

Phát huy truyền thống ấy, năm 2013, bản Lao Khô 1 trở thành bản đầu tiên của xã Phiêng Khoài kết nghĩa với bản Nà Khạng (cụm bản Phiêng Sa, huyện Xiềng Khọ). Với nhiều nét tương đồng về văn hóa, cùng là đồng bào Mông sinh sống, mối quan hệ giữa hai bản ngày càng bền chặt. Người dân hai bên thường xuyên qua lại thăm hỏi, hỗ trợ nhau trong cuộc sống, cùng trao đổi kinh nghiệm phát triển kinh tế, xây dựng bản làng.

Đồng chí Tráng Lao Minh, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Lao Khô 1, thông tin: Bản hiện có 138 hộ, hơn 600 nhân khẩu. Năm 2019, có 20 hộ người Việt kết hôn với người Lào được nhập quốc tịch Việt Nam, các gia đình chung sống hòa thuận, đoàn kết, cùng nhau làm ăn, phát triển kinh tế. Nhờ thực hiện tốt mô hình kết nghĩa, nhân dân hai bên thường xuyên qua lại thăm hỏi, hỗ trợ nhau trong sản xuất, đời sống; đồng thời, tích cực phối hợp với lực lượng chức năng trong quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới, giữ gìn an ninh trật tự ngay từ cơ sở.

Còn tại xã Lóng Phiêng, mô hình kết nghĩa cũng được triển khai sâu rộng với 3 cụm dân cư. Các bản hai bên đã cùng nhau xây dựng hơn 26 km đường băng cản lửa, tăng cường tuần tra bảo vệ rừng, giữ vững an ninh khu vực biên giới, bảo vệ hệ thống mốc quốc giới. Năm 2025, nhân dân các bản phía Việt Nam còn hỗ trợ các bản giáp biên của Lào nhu yếu phẩm, cây giống, vật dụng sinh hoạt trị giá gần 50 triệu đồng. Đồng chí Vi Tuấn Bảo, Bí thư Đảng ủy xã Lóng Phiêng, cho biết: Thông qua kết nghĩa, cấp ủy, chính quyền và nhân dân hai bên đã tăng cường phối hợp trong quản lý, bảo vệ biên giới; chủ động giải quyết các vấn đề phát sinh như xâm canh, xâm cư, tranh chấp đất đai, không để kéo dài phức tạp. Song song với đó, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho nhân dân khu vực biên giới được chú trọng.

Từ năm 2025 đến nay, lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh đã tổ chức 20 buổi tuyên truyền cho gần 500 lượt người dân về truyền thống đoàn kết hữu nghị Việt - Lào; nâng cao ý thức trách nhiệm trong bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới; chấp hành các quy định pháp luật của hai nước. Nhờ vậy, người dân các cặp bản kết nghĩa ngày càng chủ động phối hợp với lực lượng chức năng trong bảo vệ đường biên, mốc giới; tích cực tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm, nhất là tội phạm ma túy, buôn lậu, xuất nhập cảnh trái phép. Hai bên đã trao đổi nhiều nguồn tin có giá trị, phối hợp tuần tra chung 8 đợt với gần 200 lượt người tham gia, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội khu vực biên giới. Ngoài ra, các bản luân phiên tổ chức thăm hỏi, chúc tết, giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể thao.

 Thượng tá Đào Mạnh Tưởng, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, đánh giá: Mô hình kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới không chỉ là cầu nối tình cảm mà còn là giải pháp quan trọng xây dựng thế trận biên phòng toàn dân vững chắc. Qua đó, phát huy vai trò chủ thể của nhân dân trong quản lý, bảo vệ biên giới, góp phần giữ vững chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia và củng cố mối quan hệ đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào ngày càng bền chặt.

Từ những việc làm cụ thể, thiết thực, mô hình kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới ở Sơn La đang phát huy hiệu quả toàn diện, trở thành điểm sáng trong công tác đối ngoại nhân dân. Những sợi dây nghĩa tình được nối dài qua từng bản làng, góp phần giữ vững “phên dậu” Tổ quốc, vun đắp tình hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững.