Qua rà soát, năm 2023, huyện Mai Sơn có 32 cặp vợ chồng tảo hôn, chiếm 3,27% so với tổng số cặp kết hôn. Nguyên nhân của tình trạng này là do những quan niệm, thành kiến, hủ tục ăn sâu trong nhận thức của đồng bào dân tộc thiểu số từ nhiều đời nay; nhiều người quan niệm lấy vợ, lấy chồng sớm để gia đình có thêm người làm, giữ của cải trong nhà; trong khi kỹ năng sống, kiến thức pháp luật, thông tin về sức khỏe sinh sản đối với học sinh miền núi còn hạn chế.

Ông Nguyễn Thanh Hải, Trưởng phòng Dân tộc huyện Mai Sơn, cho biết: Xác định các em học sinh lứa tuổi vị thành niên không chỉ là đối tượng cần tuyên truyền nhất, mà còn là tuyên truyền viên tích cực nếu được tập huấn, bồi dưỡng. Vì vậy, Phòng Dân tộc đã tham mưu cho UBND huyện ban hành kế hoạch tổ chức các hoạt động truyền thông; phổ biến giáo dục pháp luật về hôn nhân và gia đình, về tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống cho học sinh.

Trung tuần tháng 12, Phòng Dân tộc phối hợp với Trường PTDT nội trú THCS-THPT Mai Sơn tổ chức cuộc thi tìm hiểu về Luật Hôn nhân và Gia đình; phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống cho học sinh, với nhiều nội dung, như: Xây dựng tiểu phẩm kịch với tình huống phản ánh tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; trả lời câu hỏi kiến thức về Luật Hôn nhân và Gia đình... Qua đó, tạo sân chơi bổ ích cho các em học tập, trao đổi kiến thức, tạo sức lan tỏa đến cộng đồng và xã hội tham gia đẩy lùi tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống.

Em Giàng Thị Súa, học sinh lớp 12, Trường PTDT nội trú THCS-THPT Mai Sơn, nhà ở bản Pá Hốc, xã Tà Hộc, chia sẻ: Qua cuộc thi tìm hiểu về Luật Hôn nhân và Gia đình giúp em hiểu rõ hơn các tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Về bản, em sẽ truyền đạt lại những kiến thức đã tiếp thu cho người thân trong gia đình và bà con cùng nâng cao hiểu biết.

Phòng Dân tộc huyện Mai Sơn còn phối hợp với Trung tâm Y tế huyện tổ chức các lớp tập huấn cho bí thư chi bộ, trưởng bản, người có uy tín tại các xã có đông đồng bào dân tộc thiểu số. Cấp phát hàng nghìn tờ gấp tuyên truyền phòng ngừa tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; kết hợp với cơ quan thông tấn báo chí xây dựng tiểu phẩm, làm các chương trình, phóng sự chuyên đề về hôn nhân và gia đình để tuyên truyền tới người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số các xã vùng sâu, vùng xa.

Chị Tống Thị Lả, bản Nong Tầu Thái, xã Phiêng Cằm, cho biết: Qua buổi tập huấn, nghe tuyên truyền về những hậu quả của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, tôi tích lũy thêm nhiều kiến thức bổ ích để giáo dục con cái và vận động người dân trong bản không tảo hôn, kết hôn cận huyết thống.

Trong giai đoạn 2023-2025, huyện Mai Sơn đặt mục tiêu phấn đấu giảm 25% số cặp tảo hôn; giảm 50% số cặp hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào dân tộc thiểu số. UBND Mai Sơn ban hành kế hoạch về giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2023-2025 trên địa bàn. Tiếp tục tổ chức truyền thông nâng cao nhận thức thông qua các hình thức cấp phát tài liệu, tập huấn về kiến thức, kỹ năng truyền thông, vận động, tư vấn pháp luật liên quan về hôn nhân và gia đình; tổ chức các hội nghị lồng ghép, tọa đàm, giao lưu văn hóa, tuyên truyền hạn chế tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; tổ chức các hội thi tìm hiểu về pháp luật, về hôn nhân...

Thông qua các hình thức tuyên truyền, vận động, huyện Mai Sơn đang nỗ lực chuyển đổi nhận thức, hành vi trong hôn nhân từng bước giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nhất là nhóm các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, dân tộc có khó khăn đặc thù.