Những năm qua, đời sống của nhân dân khu vực đã được nâng cao, tuy nhiên về hiểu biết pháp luật và chấp hành pháp luật của nhân dân còn nhiều hạn chế, vẫn xảy ra những sự việc tranh chấp, mâu thuẫn, thậm chí vi phạm pháp luật do thiếu hiểu biết. Cùng với đó, đặc thù địa hình đồi núi, giao thông đi lại khó khăn, cùng với tâm lý e ngại khiến họ chưa tiếp cận với công tác trợ giúp pháp lý và chính sách trợ giúp pháp lý.

Ông Tòng Văn Minh, Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh, cho biết: Đối với khu vực Sông Mã, Trung tâm đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, trợ giúp pháp lý (TGPL), nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số, người nghèo, đối tượng chính sách và các đối tượng yếu thế trong xã hội... Cùng với đó, Trung tâm tích cực tham gia tố tụng, bào chữa rất nhiều vụ việc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho các đối tượng; giúp cho việc giải quyết các vụ án được công khai, minh bạch, khách quan, đúng người, đúng tội, đúng quy định pháp luật; đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về TGPL tại cơ sở.

Từ đầu năm đến tháng 6/2025, Trung tâm tổ chức truyền thông trực tiếp tại các xã Chiềng Cang, Chiềng Khoong, Nà Nghịu, Huổi Một (huyện Sông Mã cũ); từ tháng 7 đến nay, tổ chức truyền thông trực tiếp tại 4 bản: Mòn, Nà Há, Xé, Pá Lành, xã Nậm Ty, với gần 800 người tham dự. Phát miễn phí 2.400 tờ gấp pháp luật và 50 sổ tay TGPL cho người tham dự. Hoạt động tuyên truyền tập trung các nội dung Luật Biên giới quốc gia, Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 và các văn bản hướng dẫn thi hành; chính sách trợ giúp pháp lý miễn phí cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; phổ biến pháp luật theo yêu cầu của UBND xã như Luật Phòng chống ma túy, Luật Hôn nhân gia đình và xử phạt trong lĩnh vực hôn nhân gia đình, Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ...

Cùng với đó, công tác phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng được đẩy mạnh cả về chất và lượng. Trong năm qua, tại khu vực Sông Mã, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh đã thực hiện 81 vụ việc trợ giúp pháp lý, chủ yếu về lĩnh vực dân sự, hình sự liên quan đến các án ma túy, tranh chấp đất đai, hôn nhân gia đình.

Ông Giàng Nhịa Sùng, bản Co Dâu, xã Nậm Ty, chia sẻ: Trước đây, do không hiểu pháp luật nên tôi rất lo lắng, không biết phải làm thế nào để bảo vệ quyền lợi về đất đai của gia đình. Nhờ được cán bộ Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh tư vấn, giải thích rõ ràng, tận tình, tôi đã hiểu quyền lợi hợp pháp của mình và đủ tự tin tham gia phiên tòa. Khi Tòa án tuyên thắng kiện, tôi rất vui và xúc động, bởi nhờ có trợ giúp pháp lý mà mọi người dân được pháp luật bảo vệ công bằng.

Là xã biên giới, đời sống người dân Chiềng Khương còn nhiều khó khăn, nhận thức pháp luật chưa đồng đều, tiềm ẩn nhiều nguy cơ vi phạm pháp luật. Ông Nguyễn Công Viên, Chủ tịch UBND xã Chiềng Khương, cho biết: Từ tháng 7 đến nay, xã đã phối hợp tổ chức 9 buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho hơn 985 lượt người dân; tăng cường tuyên truyền qua mạng xã hội, hệ thống truyền thanh cơ sở và tài liệu phát tay; đồng thời, củng cố 33 tổ hòa giải với gần 189 hòa giải viên, trực tiếp tư vấn, giải đáp pháp luật cho nhân dân. Nhờ đó, tình trạng vi phạm pháp luật giảm rõ rệt, các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước được triển khai hiệu quả.

Tiếp tục nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của nhân dân, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh tập trung hỗ trợ các xã khu vực Sông Mã đổi mới, đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyên truyền, tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý, góp phần bảo đảm an ninh trật tự, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.