Tại tỉnh Sơn La, ngày 17/2/1982, UBND tỉnh quyết định thành lập Sở Tư pháp và hệ thống Tư pháp, Pháp chế trong toàn tỉnh. Trải qua 43 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Tư pháp Sơn La đã không ngừng lớn mạnh về tổ chức, bộ máy, cán bộ và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động công tác Tư pháp từ tỉnh đến cơ sở; tham mưu hiệu quả về xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật các chủ trương, chính sách của tỉnh trong phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh địa phương.

Bà Dương Tú Anh, Giám đốc Sở Tư pháp, cho biết: Sở không ngừng đổi mới, sáng tạo, đề xuất nhiều giải pháp chuyên môn, nghiệp vụ, triển khai toàn diện, có hiệu quả về xây dựng, thẩm định, kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật (QPPL); phổ biến, giáo dục pháp luật; theo dõi thi hành pháp luật; kiểm soát thủ tục hành chính, xử lý vi phạm hành chính; bổ trợ tư pháp, trợ giúp pháp lý; giám định tư pháp; bán đấu giá tài sản... Khẳng định vai trò là cơ quan tham mưu, chỗ dựa tin cậy của cấp ủy, chính quyền địa phương và nhân dân.

Trong giai đoạn 2020-2025, Sở Tư pháp đã thẩm định 384 dự thảo văn bản QPPL của HĐND, UBND tỉnh; tham gia ý kiến đối với 253 dự thảo văn bản của Trung ương, 849 dự thảo văn bản của địa phương. Đồng thời, rà soát theo yêu cầu của ngành, lĩnh vực đối với 2.289 văn bản; qua rà soát đã kiến nghị sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ 268 văn bản.

Phát huy vai trò là cơ quan thường trực của Hội đồng phối hợp phổ biến giáo dục pháp luật (PBGDPL) tỉnh, Sở Tư pháp chỉ đạo các phòng, ban, đơn vị làm tốt công tác PBGDPL; xây dựng xã, phường, thị trấn đạt chuẩn tiếp cận pháp luật; hòa giải ở cơ sở; tủ sách pháp luật với nội dung tuyên truyền, PBGDPL được triển khai có trọng tâm, trọng điểm, hướng về cơ sở. Đến nay, tỷ lệ xã, phường đạt chuẩn tiếp cận pháp luật đạt tỷ lệ 95,5%.

Bà Hoàng Thị Duyên, Trưởng phòng Tổng hợp và Phổ biến, giáo dục pháp luật, Sở Tư Pháp, thông tin: Phòng tham mưu cho lãnh đạo sở triển khai đồng bộ, kịp thời các chương trình, đề án của Chính phủ về tuyên truyền pháp luật giai đoạn 2021-2025 theo chỉ đạo của Bộ Tư pháp và UBND tỉnh; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác PBGDPL; nguồn nhân lực làm công tác PBGDPL được củng cố, kiện toàn, với 205 báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh, 2.772 tuyên truyền viên pháp luật cấp xã.

Công tác hòa giải ở cơ sở được quan tâm thực hiện, với 2.251 tổ hòa giải, 14.427 hòa giải viên, tỷ lệ hòa giải thành công hằng năm đạt 86%; qua đó, đã giải quyết kịp thời các vụ việc tranh chấp mâu thuẫn nhỏ xảy ra trong cộng đồng dân cư, góp phần hạn chế đơn thư khiếu kiện vượt cấp.

Trong công tác quản lý, xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật; công tác hộ tịch, quốc tịch, chứng thực, nuôi con nuôi, lý lịch tư pháp, đăng ký biện pháp bảo đảm, bồi thường Nhà nước, quản lý Nhà nước về bổ trợ tư pháp được triển khai hiệu quả. Đến nay, tỉnh Sơn La đã hoàn thành việc số hóa sổ hộ tịch; hướng dẫn, tập huấn, đôn đốc, kiểm tra lĩnh vực công tác hành chính tư pháp; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin để triển khai cấp phiếu lý lịch tư pháp trực tuyến và qua ứng dụng VnelD.

Đội ngũ trợ giúp viên pháp lý được quan tâm đào tạo, nâng cao trình độ, kịp thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các đối tượng được trợ giúp, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của nhân dân trên địa bàn tỉnh. Sở Tư pháp duy trì hoạt động Hội đồng phối hợp liên ngành trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng; đã thụ lý 2.697 vụ việc cho 2.697 đối tượng được trợ giúp pháp lý theo đơn yêu cầu trợ giúp pháp lý và yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng. Thực hiện truyền thông về trợ giúp pháp lý tại 301 lượt xã, 338 lượt bản đặc biệt khó khăn, với tổng số 37.585 người tham dự.

Ông Tòng Văn Minh, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm trợ giúp pháp lý Nhà nước, Sở Tư pháp, cho biết: Trung tâm phân công rõ người, rõ việc, rõ nội dung và rõ trách nhiệm. Cử trợ giúp viên pháp lý, luật sư tham gia tố tụng; nâng cao hoạt động truyền thông TGPL tại cơ sở, nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số, người nghèo, đối tượng chính sách và các đối tượng yếu thế trong xã hội, góp phần giảm tình trạng đơn thư, khiếu kiện vượt cấp, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng cho nhân dân.

Phát huy những kết quả đạt được, Sở Tư pháp tiếp tục tham mưu cho UBND tỉnh chỉ đạo thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng xây dựng văn bản QPPL; chú trọng lấy ý kiến của đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của văn bản, ý kiến đóng góp của các cơ quan, đơn vị hữu quan. Từng bước nâng cao chất lượng công tác xây dựng văn bản QPPL, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.