Đề án “Nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở giai đoạn 2024-2030”, toàn tỉnh phấn đấu 100% tập huấn viên và tổ hòa giải được củng cố, kiện toàn; từ 80% đến 90% hòa giải viên được bồi dưỡng, tập huấn nâng cao kiến thức pháp luật, kỹ năng nghiệp vụ; 100% hòa giải viên được tiếp cận các bộ tài liệu bồi dưỡng. Đến năm 2030, toàn tỉnh có ít nhất 5% đơn vị cấp xã đạt mô hình “Cấp xã điển hình về hòa giải ở cơ sở”.

Bám sát mục tiêu của Đề án, Sở Tư pháp đã tham mưu UBND tỉnh kiện toàn đội ngũ tập huấn viên cấp tỉnh; hướng dẫn các xã, phường rà soát, củng cố tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ hòa giải. Đến nay, 100% xã, phường đã ban hành kế hoạch triển khai đề án; thực hiện kiện toàn đội ngũ tập huấn viên, tổ hòa giải và tổ chức tập huấn cho hòa giải viên cơ sở. Đồng thời, tham mưu lựa chọn xã Long Hẹ và xã Sốp Cộp thực hiện điểm để rút kinh nghiệm và nhân rộng.

Ông Thào A Só, Giám đốc Sở Tư pháp, cho biết: Long Hẹ và Sốp Cộp là các xã vùng cao, biên giới còn nhiều khó khăn, dân cư sinh sống phân tán. Sở đã tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu cho đội ngũ hòa giải viên của 2 xã về các nội dung Luật Hòa giải ở cơ sở; kỹ năng xử lý các vụ việc hôn nhân và gia đình; hòa giải các vụ việc có yếu tố giới; thủ tục công nhận kết quả hòa giải thành ở cơ sở và những quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân. Bên cạnh đó, Sở cung cấp các tài liệu nghiệp vụ, văn bản pháp luật mới thông qua các nhóm Zalo, tạo điều kiện để hòa giải viên tra cứu, áp dụng hiệu quả trong thực tiễn.

Là địa phương được lựa chọn triển khai điểm Đề án, xã Sốp Cộp đã ban hành kế hoạch thực hiện; kiện toàn 41 tổ hòa giải, với 321 hòa giải viên; tổ chức 2 lớp tập huấn cho 288 hòa giải viên; 100% hòa giải viên trên địa bàn được tham gia các lớp bồi dưỡng do Sở Tư pháp, UBND xã phối hợp tổ chức. Ông Nguyễn Quốc Tuấn, Chủ tịch UBND xã, cho biết: Các tổ hòa giải thường xuyên bám nắm địa bàn, kịp thời phát hiện, tiếp nhận và giải quyết các vụ việc phát sinh ngay từ cơ sở. Từ đầu năm đến nay, các tổ hòa giải trên địa bàn xã đã tiếp nhận 41 vụ việc, hòa giải thành 35 vụ, đạt tỷ lệ trên 85%, cao hơn so với thời điểm trước khi triển khai Đề án.

Ông Tòng Văn Quốc, hòa giải viên bản Phổng, xã Sốp Cộp, chia sẻ: Trước đây, khi giải quyết các mâu thuẫn trong cộng đồng, chúng tôi chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, uy tín cá nhân và tình làng nghĩa xóm. Sau khi được tham gia các lớp tập huấn của xã và Sở Tư pháp, tôi hiểu rõ hơn các quy định của pháp luật, có thêm kỹ năng xử lý tình huống, nên việc hòa giải cũng thuyết phục hơn, bảo đảm đúng quy định.

Việc triển khai Đề án “Nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở giai đoạn 2024-2030”, tạo chuyển biến tích cực, với 100% hòa giải viên cơ sở đều được tham gia bồi dưỡng, cập nhật kiến thức pháp luật và kỹ năng nghiệp vụ. Từ đầu năm đến nay, các tổ hòa giải trên địa bàn tỉnh đã tiếp nhận 523 vụ việc, hòa giải thành 445 vụ, đạt tỷ lệ 85,1%. Nhiều mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ được giải quyết ngay từ cơ sở, góp phần hạn chế tình trạng khiếu kiện kéo dài, vượt cấp và giữ vững an ninh trật tự tại địa phương.

Tuy nhiên, công tác hòa giải ở cơ sở vẫn còn gặp một số khó khăn. Trình độ học vấn và hiểu biết pháp luật của một bộ phận hòa giải viên còn hạn chế; kỹ năng hòa giải chưa đồng đều, nhất là đối với các vụ việc phức tạp liên quan đến nhiều lĩnh vực pháp luật. Bên cạnh đó, nguồn kinh phí dành cho hoạt động hòa giải ở một số địa phương còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai nhiệm vụ.

Nâng cao chất lượng hòa giải ở cơ sở, Sở Tư pháp tiếp tục tham mưu rà soát, đánh giá chất lượng đội ngũ hòa giải viên; củng cố, kiện toàn các tổ hòa giải; tăng cường tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho lực lượng làm công tác hòa giải ở cơ sở. Đồng thời, huy động sự tham gia của luật sư, luật gia, lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng và những người có chuyên môn pháp luật tham gia hỗ trợ hoạt động hòa giải; tăng cường trợ giúp pháp lý đối với các vụ việc phức tạp, nhất là tranh chấp đất đai... tạo sự đồng thuận trong nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.