Tỉnh Sơn La có đường biên giới dài tiếp giáp với hai tỉnh Hủa Phăn và Luông Pha Bang của nước CHDCND Lào. Toàn tỉnh có 13 xã biên giới với 385 bản. Đặc thù địa hình hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều, cùng rào cản ngôn ngữ khiến công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật (PBPL) gặp nhiều trở ngại. Ngoài ra, bối cảnh tình hình an ninh, chính trị khu vực và thế giới có nhiều biến động, các thế lực thù địch đẩy mạnh chống phá, việc bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền lãnh thổ quốc gia dân tộc đặt ra nhiều thách thức lớn. Đứng trước những khó khăn đó, xác định công tác PBPL là nhiệm vụ chính trị quan trọng, lâu dài, UBND tỉnh giao Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh là cơ quan chủ trì, tham mưu triển khai thực hiện các nội dung của Đề án; trên cơ sở các văn bản, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo, Tổ Giúp việc Đề án, tham mưu với Đảng ủy, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh chỉ đạo triển khai thực hiện Đề án hiệu quả.

Những năm qua, công tác tuyên truyền, phổ biến Đề án được vận dụng linh hoạt, sáng tạo, đổi mới phương pháp tuyên truyền tập huấn cấp tỉnh, cấp xã và trực tuyến tại cơ sở phù hợp với đặc điểm tình hình, đặc thù với địa bàn biên giới của tỉnh Sơn La. Đến nay, toàn tỉnh đã tổ chức thành công 25 hội nghị tập huấn chuyên sâu về Luật Biên phòng Việt Nam và các văn bản quy định chi tiết, thu hút 1.315 lượt người tham gia, trong đó có cả Báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật các cấp, cán bộ chủ chốt các cơ quan, đơn vị, địa phương và toàn thể cán bộ, chiến sĩ BĐBP tỉnh. Đồng thời, tổ chức 12 đợt khảo sát, đánh giá thực trạng hiểu biết, nhu cầu tuyên truyền tại 13 xã biên giới. Qua khảo sát, đa số cán bộ, công chức và nhân dân đã nắm được những nội dung cơ bản của Luật Biên phòng Việt Nam, nhận thức rõ trách nhiệm việc bảo vệ chủ quyền.

Việc phối hợp giữa BĐBP và chính quyền địa phương được đẩy mạnh, đã tổ chức trên 438 buổi tuyên truyền về Luật Biên phòng Việt Nam, thu hút trên 91.955 lượt người tham gia. Quần chúng nhân dân đã cung cấp trên 1.000 nguồn tin có giá trị. Các địa phương, đơn vị còn có nhiều mô hình sáng tạo, cách làm hay được nhân rộng. Tiêu biểu, như: “Tiết học biên cương”, “Tiếng loa Biên phòng”, “Tủ sách pháp luật”, “Rung chuông vàng” tìm hiểu về Luật Biên phòng Việt Nam. Đặc biệt, phát huy vai trò đảng viên đồn Biên phòng tham gia sinh hoạt chi bộ bản, phụ trách hộ gia đình tại các xã biên giới. Ngoài ra, phối hợp với cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Sơn La đăng tải hơn 8.000 tác phẩm báo chí, duy trì chuyên mục “Vì chủ quyền an ninh biên giới”... Các trang, nhóm của BĐBP tỉnh mỗi năm đăng tải trên 500 tin, bài, video clip, thu hút trên 1,3 triệu lượt xem.

Nâng cao nhận thức pháp luật cho nhân dân vùng biên giới, những năm qua, Đồn Biên phòng Phiêng Pằn đã tích cực, chủ động phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai nhiều hoạt động thiết thực và đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận.

Thượng tá Lò Văn Tích, Chính trị viên Đồn Biên phòng Phiêng Pằn, cho biết: Các bản biên giới, 100% là đồng bào dân tộc thiểu số, đơn vị sử dụng video, hình ảnh trực quan trong tuyên truyền, giúp nhân dân nhận diện, phòng tránh thông tin sai lệch, tránh vi phạm pháp luật do thiếu hiểu biết. Đồng thời, mô hình “Tiếng loa biên phòng” được phát huy hiệu quả qua tuyên truyền lưu động, phát tài liệu, tờ rơi minh họa sinh động tại các tuyến đường, buổi họp bản. Ngoài ra, hằng năm, Đồn Biên phòng Phiêng Pằn phối hợp với xã quản lý, khai thác hiệu quả tủ sách pháp luật, bổ sung, luân chuyển sách phù hợp với địa bàn. Đồng thời, đơn vị tham mưu thành lập, củng cố 45 tổ hòa giải, 1 câu lạc bộ trợ giúp pháp lý, 90 tuyên truyền viên cơ sở... đáp ứng nhu cầu tìm hiểu pháp luật, nâng cao nhận thức cho cán bộ, nhân dân vùng biên.

Hiện nay, 100% các cơ quan, đơn vị, địa phương trong toàn tỉnh được thông tin, phổ biến đầy đủ những nội dung cơ bản Luật Biên phòng Việt Nam. Trên 80% cán bộ, nhân dân trong tỉnh và ở khu vực biên giới được tuyên truyền, phổ biến Luật Biên phòng Việt Nam; trên 30% người nước ngoài ra vào khu vực biên giới của tỉnh được phổ biến, tuyên truyền các quy định liên quan. Đề án đã tạo ra sự chuyển biến rõ rệt về nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về biên giới quốc gia, góp phần củng cố thế trận lòng dân vững chắc, giữ vững an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới. Ghi nhận những thành tích đã đạt được trong việc triển khai Đề án, trong 5 năm, tỉnh ta đã khen thưởng 14 tập thể, 25 cá nhân.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, việc triển khai Đề án gặp những khó khăn nhất định như: Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyên truyền ở cấp cơ sở còn hạn chế, do điều kiện hạ tầng viễn thông yếu, có nơi chưa có mạng di động, mạng internet; trình độ nhận thức pháp luật của một bộ phận nhân dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế. Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật ở cơ sở mỏng, phần lớn kiêm nhiệm. Nguồn kinh phí phân bổ cho công tác tập huấn, tuyên truyền chuyên sâu, dài hạn vẫn hạn hẹp. Công tác kiểm tra, đôn đốc ở một số thời điểm chưa thường xuyên...

Thực hiện phương châm “Nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin”; phương châm “3 bám, 4 cùng”, phát huy tốt vai trò nòng cốt của BĐBP và sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội, thời gian tới, tỉnh Sơn La tiếp tục thực hiện nghiêm các văn bản chỉ đạo của Trung ương và Bộ Quốc phòng, gắn thực hiện Luật Biên phòng Việt Nam với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền. Phấn đấu 100% cán bộ, chiến sĩ, cán bộ chủ chốt các địa phương và phần lớn nhân dân khu vực biên giới nắm vững và tự giác chấp hành pháp luật; ưu tiên đào tạo người dân tộc thiểu số làm tuyên truyền viên tại chỗ; đổi mới nội dung, đa dạng hóa hình thức, chú trọng biên soạn tài liệu dễ hiểu, hình ảnh trực quan, tích hợp nội dung pháp luật vào các loại hình văn hóa dân gian, ứng dụng CNTT. Nhất là phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng tham gia tích cực vào công tác vận động nhân dân chấp hành pháp luật, nhân rộng mô hình tự quản...

Việc tiếp tục triển khai các giải pháp, cùng sự quan tâm, hỗ trợ của các cơ quan Trung ương về kinh phí và tập huấn chuyên sâu, sẽ giúp Sơn La củng cố và tăng cường hơn nữa hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh.