Để đạt được kết quả thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính năm 2025, đạt 99,3%, ngay từ đầu năm các sở, ngành và UBND các huyện, thị xã, thành phố trước ngày 1/7/2025 đã ban hành kế hoạch triển khai công tác thi hành pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính (XLVPHC) và các văn bản chỉ đạo các phòng, ban, đơn vị trực thuộc. Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, UBND tỉnh đã ban hành Công văn số 2168/UBND-NC ngày 12/5/2025 triển khai hướng dẫn thực hiện một số nhiệm vụ thuộc lĩnh vực XLVPHC để thực hiện tốt chủ trương sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, đảm bảo thực hiện nhiệm vụ XLVPHC được thông suốt, liên tục, không bị gián đoạn.

Ngoài ra, UBND tỉnh còn ban hành Quyết định số 2299/QĐ-UBND ngày 10/9/2025 ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật XLVPHC trên địa bàn tỉnh Sơn La; Công văn số 1288/UBND-NC ngày 27/3/2025 về việc triển khai thực hiện Nghị định số 68/2025/NĐ-CP ngày 24/3/2025 của Chính phủ sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 118/2024/NĐ-CP ngày 23/12/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật xử lý vi phạm hành chính... Quá trình triển khai, lồng ghép các nhiệm vụ về quản lý công tác XLVPHC vào các chương trình kế hoạch công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, cải cách hành chính, bảo đảm phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương và chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tư pháp.

Đồng thời, Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo Sở Tư pháp, các sở, ban, ngành; UBND xã trên cơ sở triển khai thi hành Luật XLVPHC và các văn bản liên quan phải thường xuyên nghiên cứu, rà soát những vướng mắc, bất cập từ thực tiễn áp dụng Luật, nghị định để báo cáo Bộ Tư pháp, báo cáo Chính phủ kịp thời sửa đổi, bổ sung.

Từ ngày 15/12/2024 đến 14/12/2025, toàn tỉnh phát hiện 1.839 vụ vi phạm hành chính trong đó phổ biến ở các lĩnh vực: Xây dựng, kế hoạch và đầu tư, y tế, tài nguyên và môi trường, công thương… giảm 61 vụ, giảm 3,22% so với cùng kỳ năm 2024. Công tác xử lý được thực hiện nghiêm minh với 1.876 quyết định xử phạt đã được ban hành. Số vụ chuyển truy cứu trách nhiệm hình sự là 12 vụ, chiếm 0,6% tổng số vụ việc vi phạm hành chính, giảm 12 vụ so với cùng kỳ năm 2024. Số vụ áp dụng biện pháp thay thế nhắc nhở đối với người chưa thành niên 3 vụ. Tổng số đối tượng bị xử phạt 1.876 đối tượng, trong đó, tổ chức là 86 đối tượng; cá nhân là 1.332 đối tượng; đối tượng khác 458 đối tượng, giảm 45 đối tượng, giảm 2,35% so với cùng kỳ năm 2024. Tổng số tiền phạt thu nộp ngân sách đạt hơn 14,5 tỷ đồng. Ngoài xử phạt hành chính, cơ quan chức năng đã kiên quyết chuyển truy cứu trách nhiệm hình sự 12 vụ việc có dấu hiệu tội phạm, khẳng định tinh thần không né tránh, không có vùng cấm trong xử lý vi phạm.

Bà Lò Châu Thỏa, Phó Giám đốc Sở Tư pháp, thông tin: Năm 2025, UBND tỉnh đã giao Sở Tư pháp thường xuyên nắm bắt kịp thời những khó  khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện các quy định của pháp luật về XLVPHC, kịp thời hướng dẫn, cho ý kiến các cơ quan, đơn vị, các địa  phương. Sở đã tham gia ý kiến đối với 1 hồ sơ XPVPHC thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp huyện (cũ); tham gia góp ý kiến về một số nội dung hoạt động kiểm tra của Đoàn kiểm tra liên ngành theo đề nghị của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Y tế. Các vướng mắc của các đơn vị đều được Sở Tư pháp hướng dẫn thực hiện để triển khai thực hiện thống nhất.

Dù đạt tỷ lệ thi hành cao, nhưng thực tế việc XLVPHC còn nhiều vướng mắc phát sinh. Nguyên nhân chủ yếu do hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, các khái niệm mang tính định tính như “quy mô lớn”, “đặc biệt nghiêm trọng” chưa có hướng dẫn cụ thể, gây lúng túng cho cán bộ thực thi khi xác định thời hạn và mức phạt. Trong cưỡng chế, việc xác minh tài khoản tại các tổ chức tín dụng kéo dài, khiến đối tượng vi phạm có thời gian tẩu tán tài sản trước khi lệnh cưỡng chế có hiệu lực. Nhất là, nguồn nhân lực mỏng, hiện nay, Sở Tư pháp, chỉ có 1 biên chế kiêm nhiệm tham mưu quản lý XLVPHC cho toàn tỉnh. Trong khi đó, kho bãi và phương tiện kỹ thuật phục vụ việc tạm giữ tang vật tại nhiều đơn vị thiếu, dẫn đến nguy cơ hư hỏng tài sản.

Khắc phục những tồn tại trên, tỉnh đã xác định mục tiêu, giải pháp cụ thể, như: Tập trung kiện toàn nhân lực và đào tạo chuyên sâu, xác định con người là yếu tố quyết định; hằng năm bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu cho đội ngũ công chức tư pháp - hộ tịch và Công an xã, đảm bảo 100% hồ sơ vi phạm được lập đúng trình tự, thủ tục; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, kiến nghị Bộ Tư pháp sớm vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về XLVPHC. Việc số hóa, giúp các cơ quan chuyên môn theo dõi chính xác tình hình chấp hành của đối tượng bị xử phạt, kịp thời đôn đốc hoặc cưỡng chế đối với các trường hợp cố tình trốn tránh.

Ngoài ra, UBND tỉnh giao Sở Tư pháp chủ trì rà soát, tham mưu xử lý các bất cập trong lĩnh vực đất đai, môi trường. Đặc biệt là giải quyết bài toán khôi phục tình trạng ban đầu của đất đối với các vi phạm từ năm 2014 đến nay, nhằm tránh lãng phí tài sản cho người dân nhưng vẫn đảm bảo đúng quy hoạch. Đồng thời, rà soát lại việc sử dụng kinh phí theo Thông tư 19/2017/TT-BTC để ưu tiên trang bị phương tiện kỹ thuật cho lực lượng trực tiếp kiểm tra, đẩy nhanh tiến độ bán đấu giá các tang vật tịch thu để giải phóng kho bãi, thu hồi ngân sách hiệu quả.

Thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính được thực hiện triệt để, bảo đảm tính thượng tôn pháp luật, củng cố niềm tin của nhân dân, góp phần duy trì môi trường pháp lý ổn định, tạo đà cho những bước tiến trong thời gian tới.