Đồng lòng tháo gỡ 

Phiêng Khoài có hơn 3.200 ha cây ăn quả, sản xuất nông nghiệp giữ vai trò quan trọng trong đời sống của người dân. Cùng với mở rộng diện tích, thâm canh cây trồng, nhu cầu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tăng cao, lượng bao gói sau sử dụng phát sinh nhiều. Để hạn chế tình trạng vứt bỏ bừa bãi, xã đã bố trí 60 bể chứa tại khu vực sản xuất, trong đó 58 bể đang sử dụng.

Tuy nhiên, các bể chứa nằm phân tán tại các bản; việc tìm kiếm đơn vị có chức năng, đủ điều kiện tiếp nhận, vận chuyển và xử lý còn vướng mắc. Có thời điểm, nhiều bể chứa quá tải, bao gói tràn ra bên ngoài; một số bể bị hư hỏng, thiếu nắp, lẫn rác thải sinh hoạt, gây khó khăn cho việc thu gom. 

Trước thực trạng trên, xã đã phát động đợt thu gom lần thứ nhất nhưng chưa đạt kết quả do vướng mắc ở khâu vận chuyển. Đơn vị được liên hệ chỉ tiếp nhận chất thải tại điểm tập kết tập trung, không tổ chức thu gom trực tiếp từ các bể chứa và khu vực đồng ruộng. Trong khi đó, địa bàn rộng, các bể chứa phân tán, việc huy động phương tiện vận chuyển bao gói về điểm tập kết đòi hỏi sự phối hợp và nguồn lực từ cơ sở. Vì vậy, dù đã tổ chức thu gom, lượng chất thải tồn đọng vẫn chưa được xử lý.

Xã Phiêng Khoài xác định cần tháo gỡ đồng thời hai khâu: tổ chức thu gom tại các bản và vận chuyển đến điểm tập kết để bàn giao cho đơn vị có chức năng xử lý. Xã giao Trung tâm Dịch vụ tổng hợp làm đầu mối rà soát khối lượng chất thải, tình trạng các bể chứa và xây dựng phương án thu gom; đồng thời, huy động Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, các tổ chức đoàn thể và ban quản lý 17 bản phối hợp tuyên truyền, vận động người dân tham gia.

Ông Phạm Văn Thảnh, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phiêng Khoài, cho biết: Trung tâm đã phối hợp với ban quản lý 17 bản rà soát khối lượng bao gói tồn đọng, thống nhất phương án thu gom từ khu vực đồng ruộng về các bể chứa. Sau đó, vận chuyển đến những điểm tập kết tập trung. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh đến từng bản, từng nhóm hộ, gắn với trách nhiệm của ban quản lý và các tổ chức đoàn thể ở cơ sở. Cán bộ xã trực tiếp tham gia giải thích nguy cơ ô nhiễm từ bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng, vận động người dân chủ động thu gom, không vứt xuống ruộng, nương, khe suối; không bỏ lẫn rác sinh hoạt vào bể chứa, không tự ý đốt hoặc chôn lấp.

Với hơn 800 ha cây ăn quả, nhu cầu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại thôn Kim Chung 2 rất lớn, khiến cả 4 bể chứa trên địa bàn đều trong tình trạng quá tải. Trước thực trạng đó, Ban quản lý thôn đã phối hợp với các đoàn thể vận động nhân dân thu gom, đưa vỏ bao gói về điểm tập kết đúng quy định. Bà Trần Thị Điệp, Bí thư Chi bộ thôn Kim Chung 2, cho biết: Ngay sau khi xã phát động, cán bộ và nhân dân trong thôn đã tích cực tham gia thu gom. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục tuyên truyền qua các cuộc họp bản để người dân duy trì thói quen bỏ rác đúng nơi quy định, chung tay bảo vệ môi trường.

Sự đồng lòng của nhân dân chính là yếu tố cốt lõi để thu gom bao gói thuốc BVTV. Tại thôn Hang Mon 1, chị em phụ nữ và người dân đã tích cực dọn sạch các điểm tồn đọng bao gói thuốc bảo vệ thực vật. Bà Nguyễn Thị Khoái, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn, chia sẻ: Thấy bể chứa quá tải gây mùi khó chịu, khi xã phát động là bà con tham gia ngay. Dọn dẹp sạch sẽ xong ai cũng phấn khởi vì môi trường sống trong lành hơn.

Từ sự phối hợp chặt chẽ ở cơ sở, việc thu gom bao gói thuốc BVTV tại Phiêng Khoài đã không còn dừng lại ở giải pháp tình thế cho một vài bể quá tải, mà đã trở thành hành động tự giác, đồng loạt trên diện rộng của người dân toàn xã.

Vận chuyển, xử lý

Nếu huy động nhân lực, tổ chức thu gom tại các bản là bước đầu, thì tháo gỡ khâu vận chuyển là yếu tố quyết định để giải quyết lượng bao gói tồn đọng. Rút kinh nghiệm từ đợt triển khai trước, xã xây dựng phương án tập kết theo từng cụm, bố trí 4 địa điểm tiếp nhận bao gói từ các bể chứa. Sau đó, bàn giao cho đơn vị có chức năng vận chuyển, xử lý.

Để đưa bao gói từ các bể chứa về 4 địa điểm, xã khuyến khích các bản chủ động huy động nguồn lực tại chỗ, phù hợp với điều kiện thực tế. Trong đó, vận động kinh phí xã hội hóa từ các cửa hàng kinh doanh vật tư nông nghiệp, thuốc bảo vệ thực vật; sử dụng nguồn quỹ của thôn, bản hoặc huy động xe tải của các hộ gia đình tham gia vận chuyển. Cách làm linh hoạt, đã phát huy tinh thần trách nhiệm, sự chung sức của cộng đồng trong giải quyết vấn đề môi trường tại địa phương.

Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND xã Phiêng Khoài, cho biết: Xã đã chỉ đạo Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã phối hợp kiểm đếm, tiếp nhận khối lượng, bảo đảm việc tập kết an toàn, hạn chế rơi vãi, phát tán chất thải ra môi trường. Triển khai các thủ tục lựa chọn Công ty TNHH Sản xuất Dịch vụ Thương mại Môi trường Xanh, thành phố Hải Phòng, thực hiện gói thầu với giá trị hơn 100 triệu đồng, bao gồm thuế giá trị gia tăng, chi phí bốc xếp, vận chuyển và xử lý chất thải theo quy định.

Phiêng Khoài là xã có diện tích cây ăn quả lớn, hoạt động sản xuất nông nghiệp thường xuyên phát sinh bao gói thuốc bảo vệ thực vật. Vì vậy, nguy cơ các bể chứa tiếp tục quá tải nếu không có cơ chế quản lý, thu gom thường xuyên. Cùng với duy trì hoạt động vận chuyển, xử lý, xã cần tiếp tục rà soát, sửa chữa, thay thế những bể chứa hư hỏng; bổ sung nắp đậy tại các vị trí còn thiếu; thường xuyên kiểm tra, vệ sinh các điểm chứa và hướng dẫn người dân bỏ bao gói đúng nơi quy định.

Bảo vệ môi trường cần bắt đầu từ ý thức của mỗi hộ sản xuất. Người sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phải thu gom bao gói ngay sau khi sử dụng, không vứt xuống đồng ruộng, kênh mương, nguồn nước; không đốt hoặc chôn lấp tùy tiện. Ban quản lý các bản và các tổ chức đoàn thể tiếp tục lồng ghép nội dung này vào sinh hoạt cộng đồng, kết hợp tuyên truyền với kiểm tra, nhắc nhở tại các khu vực sản xuất tập trung, hạn chế tình trạng bể chứa quá tải, góp phần xây dựng môi trường Phiêng Khoài xanh - sạch - đẹp./.