Cuối năm 2025, tỉnh Sơn La đã tổ chức bình chọn và tôn vinh 30 sản phẩm đạt danh hiệu Sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu (SPCNNTTB) cấp tỉnh, được lựa chọn kỹ lưỡng từ 67 sản phẩm của 32 cơ sở đăng ký tham gia. Đây là một trong những hoạt động thường xuyên, mang tính điểm nhấn của Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh trong việc triển khai nhiệm vụ khuyến công.

Khảo sát thực tiễn cho thấy, năng lực sản xuất và khả năng khai thác nguồn nguyên liệu bản địa của các cơ sở, hợp tác xã (HTX) trên địa bàn đã có những chuyển biến rất tích cực. Các đơn vị đã biết tận dụng thế mạnh đặc trưng của tỉnh như chè, cà phê, mật ong, sữa, các loại hoa quả và thịt để đưa vào chế biến sâu. Nhiều cơ sở đã chủ động mở rộng quy mô, đầu tư thiết bị máy móc, từng bước nâng cao năng suất, chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm.

Tuy nhiên, bức tranh công nghiệp nông thôn tại Sơn La nhìn chung quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, công nghệ chế biến sâu chưa đồng đều. Việc khai thác nguyên liệu bản địa ở nhiều nơi vẫn dừng lại ở dạng sơ chế, giá trị gia tăng chưa cao. Đáng chú ý, trong 30 sản phẩm tiêu biểu năm 2025, chỉ có 1 sản phẩm thuộc nhóm thủ công mỹ nghệ, trong khi nhóm thiết bị máy móc cơ khí hoàn toàn vắng bóng. Điều này cho thấy các ngành nghề truyền thống và sản xuất cơ khí nông thôn đang bị bỏ ngỏ, đòi hỏi những cơ chế, giải pháp hỗ trợ phục hồi và phát triển kịp thời trong giai đoạn tới.

Khắc phục những hạn chế và phát huy tối đa dư địa phát triển, chương trình khuyến công của tỉnh đã bám sát nhu cầu thực tiễn của các cơ sở sản xuất, hỗ trợ kinh phí, giải quyết những bài toán cốt lõi về công nghệ và đầu ra.

Tại xã Chiềng Sơn, nhờ nguồn vốn khuyến công hỗ trợ 300 triệu đồng, HTX Nông nghiệp và Dịch vụ hoa quả sấy Cường Hoa đã đầu tư hệ thống máy sấy lạnh hiện đại với công suất 3.000 kg nguyên liệu/ngày. Chị Hoàng Thị Hoa, Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ hoa quả sấy Cường Hoa, chia sẻ: Chúng tôi đã sấy ra thành sản phẩm mà hương vị và màu sắc vẫn giữ nguyên như quả tươi. Khi đưa ra thị trường, khách hàng phản hồi lại là hàng đạt tiêu chuẩn rất tốt.

Tương tự, tại HTX Dịch vụ phát triển nông nghiệp 19/5, phường Vân Sơn, đề án “Hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến vào sản xuất, chế biến hoa quả” đã giúp đơn vị trang bị máy sấy chân không công suất 300kg/mẻ. Tổng kinh phí đầu tư là 670,8 triệu đồng, trong đó nguồn khuyến công địa phương năm 2025 hỗ trợ 300 triệu đồng (chiếm 44,72%). Nhờ dây chuyền này, HTX dự kiến sản xuất hơn 55 tấn hoa quả sấy mỗi năm, đem lại doanh thu trên 6,4 tỷ đồng, tạo việc làm ổn định cho hàng chục lao động. Từ 2004 đến nay, HTX đã sở hữu 6 sản phẩm OCOP cấp tỉnh, trong đó có các sản phẩm rượu mận Mộc Châu từng đạt Cúp vàng vì sức khỏe cộng đồng năm 2007.

Ông Mai Đức Thịnh, Giám đốc HTX Dịch vụ phát triển nông nghiệp 19/5, khẳng định: Sự hỗ trợ từ chương trình khuyến công đã giúp chúng tôi có điều kiện đầu tư thiết bị hiện đại, nâng cao năng lực chế biến. Nhờ đó, HTX đã tăng công suất và tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong và ngoài tỉnh.

Để sản phẩm đứng vững và tiến xa vào các chuỗi phân phối lớn, bài toán thương hiệu phải được giải quyết triệt để. Trong năm 2026, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Sơn La triển khai 7 đề án khuyến công với tổng kinh phí 1,86 tỷ đồng. Điểm nhấn trong năm nay là Đề án Hỗ trợ xây dựng và đăng ký nhãn hiệu sản phẩm công nghiệp nông thôn, với ngân sách 350 triệu đồng phân bổ cho 10 cơ sở (35 triệu đồng/cơ sở). Gói hỗ trợ giải quyết trực tiếp điểm yếu về nhận diện thương hiệu, bao gồm: Tư vấn đặt tên thương mại và thiết kế nhãn hiệu; Thiết kế logo chuyên nghiệp; đăng ký bảo hộ tại Cục Sở hữu trí tuệ; thiết kế, in ấn bộ nhận diện sản phẩm và ấn phẩm quảng bá. Sự hỗ trợ đã tạo ra bước ngoặt tư duy: Từ chỗ "sản xuất – tiêu thụ đơn thuần", các cơ sở đã chuyển sang "xây dựng và phát triển thương hiệu", chống lại nguy cơ hàng giả, hàng nhái và tự tin bước vào các siêu thị lớn.

Ông  Đào Văn Quang, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh, cho biết: Chương trình khuyến công sẽ tiếp tục đồng hành với các cơ sở theo hướng hỗ trợ toàn diện hơn. Bên cạnh máy móc và chuyển đổi số, chúng tôi sẽ hỗ trợ thiết kế bao bì, xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu và tổ chức trưng bày tại các điểm quảng bá, hội chợ trong và ngoài tỉnh. Đồng thời, đẩy mạnh kết nối cung cầu, đưa sản phẩm vào hệ thống phân phối hiện đại, các sàn thương mại điện tử và chuỗi bán lẻ."

Với những chính sách trợ lực sát sườn, có trọng tâm và trọng điểm, các sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu của Sơn La đang đứng trước cơ hội lớn để tự tin vươn xa trên bản đồ nông sản, đặc sản Việt Nam.