Theo ông Lò Văn Xoa, Chủ tịch UBND xã Mường Lầm, cho biết: Xã định hướng người dân lựa chọn mô hình phát triển phù hợp với điều kiện từng bản, từng hộ. Ngoài cây nhãn là cây trồng chủ lực, xã tập trung hỗ trợ phát triển cây cà phê; khuyến khích mở rộng chăn nuôi gia súc, gia cầm. Hiện nay, xã đang triển khai dự án hỗ trợ cây giống, phân bón và chăm sóc 120 ha cà phê cho các hộ dân; thực hiện 7 mô hình kinh tế tại 10 bản, gồm các mô hình: Nuôi dúi, lợn bản, cà phê, cá giống, nuôi dê, nuôi gà, nuôi vịt và trồng tre bát độ...

Cùng với nguồn lực từ các chương trình hỗ trợ của Nhà nước, địa phương tạo điều kiện để người dân tiếp cận nguồn vốn của các tổ chức tín dụng để đầu tư sản xuất, kinh doanh. Tổng dư nợ cho vay trên địa bàn xã hiện khoảng 116,1 tỷ đồng, trong đó dư nợ Ngân hàng Chính sách xã hội 86,1 tỷ đồng, Agribank hơn 30 tỷ đồng. Nguồn vốn giúp hộ nghèo, hộ cận nghèo, các đối tượng chính sách, các hộ sản xuất, kinh doanh có thêm điều kiện đầu tư chăn nuôi, trồng trọt, kinh doanh dịch vụ, tạo việc làm và nâng cao thu nhập, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững trên địa bàn.

Xã cũng đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật sản xuất cho người dân, hướng đến ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp; tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao vào sản xuất. Sản xuất nông nghiệp ở xã Mường Lầm phát triển ổn định. Hiện toàn xã thâm canh 135 ha lúa vụ mùa, 265 ha lúa nương, hơn 700 ha ngô,  gần 100 ha cà phê; gần 700 ha cây ăn quả và cây sơn tra. Chăn nuôi được người dân duy trì với tổng đàn gia súc, gia cầm hơn 171.600 con, hơn 1.200 đàn ong, góp phần đa dạng hóa các mô hình sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân.

Một trong những điểm sáng về khai thác tiềm năng phát triển nông nghiệp hàng hóa ở xã là bản Củ Luông, được sáp nhập từ bản Đứa Luông, bản Huổi Lạnh và bản Củ. Toàn bản có 268 hộ với trên 1.300 nhân khẩu. Đồng chí Cà Văn Ý, Bí thư chi bộ bản Củ Luông, cho biết: Chi bộ, Ban quản lý bản tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân phát triển kinh tế phù hợp với lợi thế của địa phương. Bản có 24 ha lúa nước, 19 ha nhãn, 24 ha cà phê; hơn 800 gia súc và 2.000 gia cầm. Nhiều mô hình cho hiệu quả cao, như nuôi cá giống của gia đình anh Lường Văn Thiêm thu lãi hơn 150 triệu đồng/năm; mô hình nuôi lợn giống của gia đình ông Lò Văn Chế thu lãi hơn 100 triệu đồng/năm... Hiện bản còn 65 hộ nghèo, cận nghèo, chiếm 24,2%.

Thương mại và dịch vụ cũng được mở rộng, cả xã hiện có 13 doanh nghiệp và 3 hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, dịch vụ, từng bước tham gia liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và tạo việc làm cho người dân. Hoạt động thương mại, dịch vụ duy trì ổn định, hàng hóa thiết yếu được bảo đảm, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và sản xuất. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng xã hội trong 8 tháng năm 2026 ước đạt trên 120 tỷ đồng.

Năng động kinh doanh, gia đình chị Lường Thị Phin, bản Mường Tợ, chọn hướng kinh doanh cây giống, con giống và vật tư nông nghiệp gắn với nhu cầu sản xuất thực tế tại địa phương. Chị Lường Thị Phin chia sẻ: Mô hình kinh doanh đáp ứng nhu cầu giống, vật tư cho người dân, tạo nguồn thu nhập ổn định, doanh thu hơn 300 triệu đồng mỗi năm.

Từ thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp theo lợi thế từng vùng, kết hợp phát triển thương mại dịch vụ, Mường Lầm đang tạo thêm những động lực mới để phát triển. Tuy nhiên, điều kiện phát triển kinh tế xã hội ở xã vùng sâu, vùng xa, Mường Lầm vẫn còn nhiều khó khăn. Hiện nay, thu nhập bình quân đầu người đạt thấp với mức 29 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo toàn xã chiếm khoảng 27,71%. Xã đang nỗ lực vươn lên từ sự kết hợp giữa nguồn lực Nhà nước, tín dụng ưu đãi và nội lực của người dân để tạo thêm động lực phát triển sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu giảm nghèo bền vững và thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương.