Hiện nay, tổng diện tích trồng cây công nghiệp của tỉnh gần 55 nghìn ha, với các loại cây trồng chủ yếu: Cà phê, chè, mía đường... tập trung tại các khu vực Mai Sơn, Mộc Châu, Thuận Châu... Trong đó, 24.300 ha cây cà phê, sản lượng đạt hơn 300.000 tấn quả cà phê tươi/năm; trên 6.132 ha chè, sản lượng chè búp tươi đạt hơn 56.180 tấn/năm; trên 9.000 ha mía, sản lượng hơn 650.000 tấn mía cây/năm. Đa số các loại cây công nghiệp đều được hợp đồng thu mua nguyên liệu đầu vào, phục vụ sản xuất của các nhà máy, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và nông dân.

ÔngTrần Dũng Tiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Đảm bảo sự phát triển các loại cây công nghiệp lâu dài, tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp gắn với quy hoạch, ứng dụng công nghệ cao. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng hữu cơ, thích ứng biến đổi khí hậu, nâng cao giá trị sản phẩm; các mô hình sản xuất sạch, thân thiện với môi trường giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến đất đai, nguồn nước. Riêng với cây cà phê, từ năm 2015 đến nay, tỉnh đã ban hành nhiều chính sách quy hoạch, sản xuất đến chế biến, tiêu thụ sản phẩm. Đặc biệt, Kết luận số 863-KL/TU ngày 11/5/2023 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành với nội dung tập trung trực tiếp vào mục tiêu sản xuất, chế biến, tiêu thụ cà phê ứng dụng công nghệ cao và liên kết đến năm 2030, là điều kiện quan trọng đưa cây cà phê phát triển bền vững.

Để duy trì và phát triển cây cà phê gắn với bảo vệ môi trường, ngành nông nghiệp phối hợp với các địa phương tập trung tuyên truyền, vận động các hộ dân thực hiện sơ chế quả cà phê đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước thải phù hợp, tránh gây ô nhiễm môi trường. Đồng thời, không phá rừng, lấn chiếm đất rừng để trồng cây cà phê. Chia sẻ về việc này, ông Lường Văn Quyết, Chủ tịch UBND xã Mường Khiêng, cho biết: UBND xã đã yêu cầu cán bộ khuyến nông của Trung tâm dịch vụ nông nghiệp xã tăng cường hướng dẫn nhân dân kỹ thuật trồng, chăm sóc cây cà phê. Triển khai các biện pháp phục hồi cây trồng sau thu hoạch để có những vụ mùa bội thu. Đồng thời, chỉ đạo các bản tổ chức ký cam kết với các hộ dân nếu tiến hành sơ chế quả cà phê phải thực hiện nghiêm quy định không gây ô nhiễm môi trường; không trồng cây cà phê trên diện tích đất lâm nghiệp. Những nội dung này còn được đưa vào hương ước, quy ước của các bản để bà con thực hiện.

Đối với cây chè, tập trung chủ yếu tại các khu vực Mộc Châu, Thuận Châu, Yên Châu, Bắc Yên... Tỉnh đã đẩy mạnh việc tìm kiếm, xây dựng các kênh tiêu thụ và tổ chức quảng bá xúc tiến thương mại. Đồng thời, khuyến khích người trồng chè, các doanh nghiệp phát triển các hình thức tổ chức sản xuất hợp tác, liên kết theo chuỗi giá trị, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm chè. Cùng với đó, các địa phương phát huy ưu thế điều kiện tự nhiên, nguồn lao động dồi dào, cũng như các cơ chế chính sách của tỉnh để xây dựng thành công thương hiệu chè chất lượng cao, với sự tham gia của các công ty, doanh nghiệp và hàng nghìn hộ dân. Hiện nay, toàn tỉnh có các sản phẩm chè được bảo hộ nhãn hiệu, như: Chè Shan tuyết Mộc Châu; chè Ô long Mộc Châu; chè Phổng Lái; nhãn hiệu tập thể chè Tà Xùa. Nhờ vậy, sản phẩm chè ở các địa phương đã xuất khẩu đến thị trường nhiều nước trên thế giới, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

HTX sản xuất kinh doanh và dịch vụ tổng hợp Bình Thuận đã xây dựng thương hiệu “Chè Trọng Nguyên - Phổng Lái Thuận Châu”, đạt sản phẩm OCOP 4 sao và được công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia. Bà Nguyễn Thị Bình, Phó Giám đốc HTX cho biết: Chúng tôi tiếp tục hướng dẫn nông dân ứng dụng khoa học kỹ thuật để sản xuất chè theo hướng hữu cơ. Đồng thời, liên kết bao tiêu sản phẩm cho hơn 400 hộ dân với gần 500 ha chè cho bà con thuộc vùng nguyên liệu trong khu vực và các địa bàn lân cận. Mỗi năm, HTX sơ chế khoảng 400 tấn chè, thông qua một số công ty ở Hà Nội để xuất khẩu sang Đài Loan.

Bên cạnh đó, vùng nguyên liệu mía với trên 9.000 ha tập trung chủ yếu trên địa bàn khu vực Mai Sơn, Yên Châu, Bắc Yên... đã tạo việc làm, thu nhập ổn định cho hơn 10.000 hộ nông dân. Giữ vững vùng nguyên liệu, hằng năm, Công ty cổ phần Mía đường Sơn La tổ chức chuyển giao kiến thức khoa học kỹ thuật thâm canh, phòng chống sâu bệnh cho các hộ trồng mía; khuyến khích nông dân áp dụng cơ giới hóa khâu làm đất, thành lập tổ đổi công để tiết kiệm chi phí thuê nhân công, giảm giá thành sản xuất. Niên vụ 2025-2026, Công ty duy trì diện tích mía vùng nguyên liệu, đồng thời triển khai thu hoạch thu mua đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các hộ trồng mía, giúp bà con yên tâm sản xuất.

Định hướng đúng đắn của tỉnh, cùng sự cần cù, nhạy bén của nông dân đã biến tiềm năng của cây công nghiệp Sơn La thành những sản phẩm OCOP vươn tầm thế giới. Chặng đường từ nay đến năm 2030 dẫu còn nhiều thách thức, nhưng với tâm thế chủ động và trách nhiệm với môi trường, tin rằng cây công nghiệp sẽ tiếp tục là nhịp cầu đưa đời sống bà con ấm no hơn, góp phần viết nên chương mới đầy tươi sáng cho nền nông nghiệp xanh của tỉnh.