Khi những cánh rừng ở Chiềng Lao vào mùa hoa nở cũng là lúc các thành viên HTX Nông nghiệp Chiềng Lao bước vào vụ thu hoạch mật ong. Ông Vàng A Sịa, Phó Giám đốc HTX, cho biết: HTX được thành lập tháng 9/2021 với 7 thành viên, chuyên sản xuất mật ong núi đá. Khác với hình thức nuôi ong trong thùng, các thành viên HTX lựa chọn những sườn núi yên tĩnh, có nguồn hoa dồi dào, tạo các hốc trong khe đá để dẫn dụ ong rừng về làm tổ. Khi đàn ong đã ổn định, chúng tự bay đi tìm mật từ nguồn hoa tự nhiên. Người nuôi chủ yếu bảo vệ nơi làm tổ, theo dõi sự phát triển của đàn ong và lựa chọn thời điểm thích hợp để khai thác.

Tham gia liên kết với HTX, nhiều hộ dân đã thay đổi cách làm, chú trọng hơn đến kỹ thuật dẫn dụ và bảo vệ đàn ong, lựa chọn thời điểm khai thác, bảo quản mật để nâng cao chất lượng sản phẩm. Đầu ra từng bước ổn định đã giúp nghề nuôi ong mật núi đá trở thành nguồn thu nhập đáng kể của nhiều hộ đồng bào Mông.

Theo kinh nghiệm của người nuôi ong, mật thường được khai thác vào thời điểm các loại hoa rừng nở rộ từ tháng 3 đến tháng 4. Việc thu hoạch chỉ được tiến hành khi bánh mật đã già, vừa bảo đảm chất lượng mật, vừa duy trì đàn ong cho những vụ sau. Do đàn ong sinh trưởng trong môi trường tự nhiên, nguồn thức ăn chủ yếu từ các loài hoa rừng nên mật có hương vị đặc trưng.

Gia đình anh Mùa A Nhịa, bản Huổi Xu, hiện có khoảng 200 tổ ong trong các khe đá, hốc đá giữa rừng. Anh Nhịa chia sẻ: Trước đây, gia đình chỉ nuôi vài tổ để lấy mật sử dụng. Nhận thấy mật ong được thị trường ưa chuộng, gia đình tìm thêm các hốc đá, khe đá phù hợp để dẫn dụ ong về làm tổ. Năm 2025, gia đình thu được khoảng 3-4 tạ mật, tương đương 250-330 lít, thu nhập 60 triệu đồng. Năm nay, dự kiến thu gần 3 tạ mật.

Từ hiệu quả thực tế, nghề nuôi ong mật núi đá đang phát triển tại nhiều bản đồng bào Mông, như: Phiêng Phả, Huổi Sản, Púng Ngùa, Huổi Xu, Nặm Giôn, Đán Én, Xu Xàm. Toàn xã hiện có trên 105 hộ nuôi khoảng 2.000 tổ ong, sản lượng 12 tấn mật mỗi năm, tương đương khoảng 8.500 lít. HTX Nông nghiệp Chiềng Lao thu mua một phần sản lượng để sơ chế, đóng gói và tiêu thụ, giá bán từ 200.000-250.000 đồng/lít. Nguồn thu từ mật ong góp phần cải thiện đời sống của người dân và còn nâng cao ý thức bảo vệ rừng, bảo vệ nguồn hoa tự nhiên, tạo sinh kế bền vững cho các hộ nuôi ong.

Ông Vũ Minh Thái, Chủ tịch UBND xã Chiềng Lao, cho biết: Thời gian tới, xã sẽ phối hợp với các cơ quan chuyên môn hỗ trợ HTX hoàn thiện quy trình sản xuất, đầu tư công nghệ sơ chế, bảo quản và đóng gói; nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật phù hợp để nâng cao chất lượng, kéo dài thời gian bảo quản mật ong nguyên chất. Đồng thời, đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu, kết nối khách hàng, mở rộng thị trường tiêu thụ và từng bước xây dựng thương hiệu mật ong núi đá Chiềng Lao.

Nghề nuôi ong mật núi đá đang mở ra hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện tự nhiên của Chiềng Lao. Việc liên kết sản xuất thông qua mô hình hợp tác xã giúp nông dân chuyển đổi sang tư duy sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị mật ong rừng, tăng thu nhập cho đồng bào vùng cao, từng bước khai thác tốt tiềm năng thế mạnh của rừng gắn với phát triển kinh tế bền vững.