Trên vùng lòng hồ bản Mường Trai, những dãy lồng cá nối nhau trên mặt nước. Gia đình ông Lò Văn Phương là một trong những hộ gắn bó lâu năm với nghề nuôi cá lồng. Năm 2012, gia đình ông bắt đầu với 2 lồng cá. Vừa nuôi, vừa học hỏi kinh nghiệm chăm sóc, phòng bệnh, lựa chọn giống phù hợp, ông từng bước mở rộng quy mô. Đến nay, gia đình có 14 lồng, chủ yếu nuôi cá trắm, rô phi, cá lăng. Ông Phương chia sẻ: Trong quá trình nuôi, gia đình thường xuyên vệ sinh lồng, theo dõi sức ăn của cá để điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp, vừa hạn chế lãng phí, vừa giữ nguồn nước sạch. Mỗi năm gia đình xuất bán khoảng 5 tấn cá thương phẩm, sau khi trừ chi phí thu lãi hơn 200 triệu đồng.

Không riêng gia đình ông Phương, nhiều hộ dân trong bản cũng đã tận dụng mặt nước để phát triển nghề nuôi cá lồng, tạo thêm nguồn thu nhập ổn định. Bản Mường Trai có hơn 270 hộ với gần 1.200 nhân khẩu; trong đó, 86 hộ nuôi cá lồng, cho thu nhập từ 150 đến 200 triệu đồng/hộ/năm.

Từ sản xuất nhỏ lẻ, nhiều hộ nuôi cá lồng tại Mường La còn liên kết thành lập hợp tác xã, để thống nhất quy trình chăm sóc, tìm kiếm thị trường, tiêu thụ sản phẩm. Anh Lò Văn Khiên, HTX Nuôi trồng thủy sản và Du lịch Mường La, cho biết: HTX được thành lập cuối năm 2025, gồm 6 thành viên, nuôi 200 lồng cá, chủ yếu nuôi cá tầm, cá chạch và các loài cá đặc sản. Các thành viên chú trọng vệ sinh lồng bè, quản lý lượng thức ăn, theo dõi chất lượng nước và phòng bệnh cho cá. HTX đang hướng tới liên kết với các đầu mối thu mua để chuẩn bị đầu ra, từng bước ổn định sản xuất, nâng cao thu nhập cho thành viên.

Toàn xã Mường La hiện duy trì khoảng 40 ha mặt nước nuôi thủy sản với hơn 700 lồng cá; có gần 120 hộ, 2 HTX và 1 công ty chuyên nuôi thủy sản. Sản lượng nuôi hằng năm đạt hơn 170 tấn, sản lượng khai thác hơn 270 tấn. Cùng với các loại cá truyền thống như trắm, chép, rô phi, người dân, HTX và doanh nghiệp đã đầu tư nuôi cá lăng, cá nheo, cá tầm... để nâng cao giá trị sản xuất.

Đồng hành với người dân, xã phối hợp với cơ quan chuyên môn hướng dẫn lựa chọn con giống, bố trí lồng bè, phòng bệnh; quan tâm hỗ trợ bà con tiếp cận nguồn vốn, khuyến khích liên kết sản xuất. Từ đầu năm đến nay, xã đã phối hợp với các đơn vị chuyên môn tổ chức hơn 10 lớp tập huấn cho khoảng 1.000 lượt người về kỹ thuật nuôi thủy sản, giúp các hộ cập nhật kiến thức, vận dụng kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tế, hạn chế rủi ro trong quá trình nuôi. Bên cạnh đó, xã tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, phát huy mô hình đồng quản lý, gắn trách nhiệm cộng đồng với bảo vệ nguồn nước và nguồn lợi thủy sản. 

Ông Nguyễn Chí Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Mường La, cho biết: Xã tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn hướng dẫn bố trí vùng nuôi thủy sản phù hợp, tập huấn kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh; tạo điều kiện để các hộ, HTX tiếp cận nguồn vốn đầu tư sản xuất. Đồng thời, tăng cường kết nối với các đơn vị thu mua, hỗ trợ quảng bá, tiêu thụ sản phẩm; gắn sản xuất với bảo vệ môi trường, phát huy trách nhiệm của người dân trong giữ gìn nguồn nước và nguồn lợi thủy sản, bảo đảm sinh kế lâu dài.

Nghề nuôi cá lồng đã và đang trở thành nguồn sinh kế ổn định cho người dân Mường La. Sự đồng hành của địa phương cùng nỗ lực nâng cao chất lượng sản phẩm, tìm kiếm thị trường của các hộ dân, HTX sẽ góp phần đưa nghề cá phát triển bền vững, đem lại cuộc sống ấm no cho người dân vùng lòng hồ.