Mất khoảng gần 5 giờ di chuyển từ quốc lộ 279, theo tuyến đường uốn lượn qua những triền đồi ven lòng hồ thủy điện Sơn La, chúng tôi đến bản Pạ Lò, xã Mường Chiên, giữa màu xanh của núi rừng là những vạt thiên niên kiện đang phát triển tốt. Ghé thăm mô hình trồng cây thiên niên kiện của gia đình ông Lò Văn Châư, một trong những hộ phát triển đầu tiên của bản trồng loại cây này dưới tán rừng, được ông chia sẻ: Cây thiên niên kiện là loại cây có sức sống mạnh mẽ, dễ trồng, ít phải chăm sóc. Gia đình tôi trồng được hơn 30 ha, trên 20 ha đã cho thu hoạch, năng suất khoảng 30 tấn củ tươi/ha, giá bán khoảng 10.000 đồng/kg; sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt gần 100 triệu đồng/ha. Thời gian tới, gia đình tiếp tục mở rộng diện tích, đầu tư chăm sóc để phát triển lâu dài.

Từ mô hình của gia đình ông Châư, các hộ dân trong xã đã chuyển đổi sang trồng cây thiên niên kiện, toàn xã hiện có 52 ha. Đây là tiền đề để địa phương từng bước hình thành vùng nguyên liệu cây dược liệu gắn với chế biến, xây dựng sản phẩm đặc trưng. Cùng với thiên niên kiện, người dân Mường Chiên đã mạnh dạn đưa vào sản xuất chanh leo ruột vàng, cà phê và một số cây trồng mới. Từ đầu năm đến nay, toàn xã gieo cấy 210 ha lúa chiêm xuân, 303 ha ngô, 450 ha sắn; duy trì 238 ha cây ăn quả, 20,1 ha cà phê, 23 ha lạc và 45 ha rau màu. Địa phương tiếp tục định hướng phát triển măng tre Bát Độ, mắc ca và cây dược liệu, tạo thêm những lựa chọn sinh kế cho người dân.

Bên cạnh đó, khai thác 103 ha mặt nước lòng hồ thủy điện Sơn La, xã Mường Chiên đã tập trung phát triển đánh bắt, nuôi thủy sản, với hơn 100 lồng nuôi cá. 6 tháng đầu năm, sản lượng nuôi trồng và khai thác thủy sản ước đạt 162 tấn; trong đó, nuôi trồng 56 tấn, khai thác 106 tấn.

Cùng với khai thác mặt nước lòng hồ thủy điện, một số hộ dân xã Mường Chiên còn tận dụng nguồn nước của các khe suối, mạnh dạn thử nghiệm nuôi cá tầm, mang lại giá trị kinh tế cao. Điển hình như gia đình anh Lò Văn Sơn, bản Phiêng Bay, đã đầu tư khoảng 1,5 tỷ đồng xây dựng 6 bể xi măng nuôi một vạn con cá tầm giống. Sau thời gian chăm sóc, đàn cá sinh trưởng tốt và đang bước vào giai đoạn cuối của chu kỳ nuôi. Anh Sơn chia sẻ: Nuôi cá tầm đòi hỏi vốn đầu tư lớn, nhưng nếu tận dụng được nguồn nước sạch, ổn định thì có nhiều thuận lợi. Khi cá đạt trọng lượng thương phẩm từ 2-3 kg/con, dự kiến sản lượng khoảng 10-15 tấn, doanh thu có thể đạt từ 1,8-2 tỷ đồng.

Để phát triển thủy sản bền vững, xã thường xuyên hướng dẫn người dân, HTX áp dụng kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh; chủ động bảo vệ lồng nuôi trước những diễn biến bất thường của thời tiết. Đồng thời, tăng cường quản lý hoạt động khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Ông Điêu Chính Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Chiên, cho biết: Xã tiếp tục lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện từng vùng; nâng cao hiệu quả các mô hình hiện có; đồng thời hỗ trợ người dân mở rộng những sản phẩm có giá trị. Cùng với duy trì các mô hình thiên niên kiện, cá tầm, ba ba gai, chanh leo, địa phương định hướng phát triển cà phê, mắc ca, măng tre Bát Độ và cây dược liệu, từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa gắn với chế biến và thị trường.

Có thể thấy việc khai thác đúng lợi thế từng vùng, lựa chọn sản phẩm phù hợp và tăng cường liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ sẽ là hướng đi để Mường Chiên từng bước biến tiềm năng đất đai, đồi rừng, mặt nước thành giá trị kinh tế, tạo sinh kế bền vững và nâng cao đời sống nhân dân.