Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 8/6/2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam được kỳ vọng tạo nền tảng cho sự chuyển đổi này, hướng tới các dự án có hàm lượng công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước và đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng bền vững.

Đổi tư duy để nâng chất lượng dòng vốn

Bốn thập kỷ thu hút đầu tư nước ngoài đã giúp khu vực FDI trở thành một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế. Không chỉ bổ sung nguồn vốn cho phát triển, khu vực này còn góp phần thúc đẩy xuất khẩu, tạo việc làm và đưa nhiều phương thức quản trị hiện đại vào Việt Nam. Song bối cảnh phát triển hiện nay đã khác. Cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các quốc gia ngày càng quyết liệt, trong khi các tiêu chí về công nghệ, môi trường và phát triển bền vững ngày càng được coi trọng. Điều đó đòi hỏi Việt Nam phải thay đổi cách tiếp cận trong thu hút FDI nếu muốn tạo ra động lực tăng trưởng mới.

Theo Tiến sĩ Phí Vĩnh Tường, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), Nghị quyết số 10-NQ/TW ra đời đúng vào thời điểm Việt Nam đang triển khai các mục tiêu phát triển được Đại hội XIV của Đảng xác định. Điểm nổi bật của Nghị quyết là chuyển từ tư duy thu hút vốn đơn thuần sang lựa chọn và kiến tạo các dòng vốn có chất lượng, phục vụ quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng. Để hiện thực hóa mục tiêu này, trước hết Chính phủ sẽ phải hoàn thiện hệ thống chính sách theo hướng ưu tiên các dự án có hàm lượng công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và tạo giá trị gia tăng lớn. Cùng với chính sách, cách thức điều hành cũng cần thay đổi để lựa chọn được những nhà đầu tư phù hợp với định hướng phát triển của nền kinh tế trong giai đoạn mới.

Một điểm đáng chú ý khác là Nghị quyết đặt việc thu hút FDI trong mối liên hệ với các mục tiêu tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững. Điều này cũng tạo cơ sở để các doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại Việt Nam cũng như các nhà đầu tư mới điều chỉnh chiến lược đầu tư, phù hợp với định hướng phát triển của Việt Nam trong những năm tới.

Theo Tiến sĩ Phí Vĩnh Tường, cần có khả năng tạo ra sự gắn kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước. Khi doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia, cơ hội tiếp cận công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và cải thiện năng lực cạnh tranh cũng sẽ lớn hơn. Đây mới là yếu tố giúp tăng cường nội lực của nền kinh tế.

Đánh giá về chủ trương chuyển từ cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các địa phương sang điều phối ở tầm quốc gia, Tiến sĩ Phí Vĩnh Tường cho rằng đây là bước đi cần thiết nhưng chưa thể giải quyết ngay những bất cập tồn tại nhiều năm qua. Để hạn chế tình trạng cạnh tranh thiếu lành mạnh trong thu hút FDI, cần nhiều giải pháp đồng bộ hơn, trong đó có phát triển hạ tầng giao thông và hạ tầng khu công nghiệp theo hướng đồng đều giữa các vùng, tạo điều kiện để nhà đầu tư có thêm lựa chọn thay vì chỉ tập trung vào một số địa phương có lợi thế. Bên cạnh đó, hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả phát triển cũng cần được điều chỉnh. Thay vì chỉ đặt nặng tốc độ tăng trưởng kinh tế, cần coi trọng hơn chất lượng của dòng vốn đầu tư, khả năng liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước và mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đây sẽ là những yếu tố quyết định hiệu quả thu hút FDI trong giai đoạn phát triển mới.

Từ chính sách đến cam kết đầu tư dài hạn

Nghị quyết số 10-NQ/TW đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng thu hút FDI. Do đó, việc hiện thực hóa mục tiêu này phụ thuộc không chỉ vào chính sách của Nhà nước mà còn vào sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp.

Theo ông Khuất Quang Hưng, Phó Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, điều doanh nghiệp quan tâm hiện nay là sự ổn định, minh bạch và nhất quán của môi trường đầu tư. Việc Việt Nam tiếp tục khẳng định chủ trương khuyến khích khu vực FDI phát triển lâu dài, bình đẳng và đồng hành cùng đất nước tạo thêm niềm tin để các nhà đầu tư yên tâm mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh. Cách tiếp cận này, cho thấy khu vực FDI không còn được nhìn nhận đơn thuần là nguồn bổ sung vốn cho tăng trưởng mà là một bộ phận của nền kinh tế, cùng chia sẻ trách nhiệm và lợi ích trong quá trình phát triển.

Trong bối cảnh Nghị quyết số 10-NQ/TW định hướng thu hút các dự án có chất lượng cao, ông Khuất Quang Hưng cho biết sẽ tiếp tục đầu tư vào sản xuất theo hướng hiện đại, nâng cao năng lực chế biến và gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng. Cùng với đó là mở rộng các chương trình phát triển nông nghiệp bền vững, nhất là trong lĩnh vực cà phê, thông qua hỗ trợ nông dân nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Doanh nghiệp cũng xác định chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và phát triển nguồn nhân lực sẽ tiếp tục là những lĩnh vực ưu tiên trong thời gian tới. Đây cũng là những nội dung phù hợp với định hướng nâng cao chất lượng dòng vốn FDI mà Nghị quyết số 10 đặt ra.

Theo ông Khuất Quang Hưng, giá trị của một doanh nghiệp FDI chất lượng cao nằm ở chất lượng đóng góp, từ tạo việc làm có kỹ năng, nâng cao năng lực cho các đối tác Việt Nam đến thúc đẩy các chuẩn mực phát triển bền vững. Sự ổn định, minh bạch và nhất quán của môi trường chính sách là yếu tố quan trọng tạo niềm tin để doanh nghiệp FDI tiếp tục đầu tư có trách nhiệm, gắn bó lâu dài và cùng Chính phủ, cộng đồng doanh nghiệp, người dân thực hiện các mục tiêu phát triển dài hạn của đất nước.