Mường Cơi có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp với các loại cây ăn quả có múi như cam, quýt, bưởi. Hơn 20 năm trước, một số hộ dân từ Hưng Yên đưa giống cam Vinh, cam đường canh lên trồng thử nghiệm. Cây cam bén rễ, cho quả ngọt nên bà con mở rộng diện tích trồng. Từ những mô hình ban đầu, đến nay, toàn xã có gần 550 ha cây ăn quả có múi, sản lượng ước đạt gần 6.000 tấn/năm. Những triền đồi phủ màu xanh của cam, bưởi đang trở thành một trong những nét đặc trưng của vùng đất Mường Cơi.

Đằng sau sự phát triển của vùng cây ăn quả là quá trình thay đổi cách nghĩ, cách làm của người dân. Thay vì sản xuất theo kinh nghiệm, nhiều hộ đã tham gia HTX, thống nhất quy trình chăm sóc, ứng dụng khoa học kỹ thuật, hướng đến sản xuất an toàn và xây dựng thương hiệu. Câu chuyện của anh Lê Văn Toàn, Giám đốc HTX Nông nghiệp trồng cây Văn Tân, ở bản Tân Kiềng, là một điển hình. Năm 2000, anh Toàn bắt đầu đưa cây cam về trồng hơn 1.000 m². Do chưa có kinh nghiệm, kỹ thuật, những cây cam đầu tiên chưa đạt hiệu quả. Không nản chí, anh tiếp tục tìm tòi, tích lũy kinh nghiệm và mạnh dạn mở rộng diện tích. Sau đó, vườn cam cho vụ thu hoạch gần 20 tấn quả, doanh thu 800 triệu đồng. Từ thành công đó, anh cùng 6 hộ dân liên kết thành lập HTX, mở rộng quy mô lên 11 ha cam và bưởi, mỗi năm cho thu hoạch hơn 400 tấn cam, bưởi, doanh thu đạt gần 3 tỷ đồng.

Anh Toàn chia sẻ: Tham gia HTX, các hộ có thêm điều kiện hỗ trợ nhau trong sản xuất, tiếp cận kỹ thuật, thị trường thuận lợi hơn; chất lượng sản phẩm được nâng cao nhờ chăm sóc bằng phương pháp hữu cơ. Năm 2024, cam của HTX được công nhận sản phẩm OCOP, đầu ra từng bước ổn định nên các thành viên yên tâm đầu tư, gắn bó lâu dài với cây cam.

Cùng với nông nghiệp, xã Mường Cơi đang định hướng chú trọng phát triển du lịch. Nằm dưới chân đèo Lũng Lô và sở hữu cảnh quan núi rừng xanh mát, hồ Suối Chiếu thơ mộng, xã đã tạo điều kiện cho các HTX mở rộng kinh doanh, dịch vụ. Năm 2020, HTX Ban Mai đầu tư hơn 10 tỷ đồng xây dựng Điểm du lịch trải nghiệm, nghỉ dưỡng rộng hơn 3 ha tại hồ Suối Chiếu. Anh Tạ Nam Long, Giám đốc HTX, chia sẻ: Nhận thấy hồ Suối Chiếu có cảnh quan đẹp, còn khá hoang sơ và nhiều tiềm năng phát triển du lịch, tôi thành lập HTX, đầu tư khu trải nghiệm, nghỉ dưỡng. Nhiều hạng mục đã được đưa vào khai thác như hệ thống các căn bungalow, bể bơi ngoài trời, bể tắm trong nhà, nhà hàng; cùng các dịch vụ câu cá thư giãn, chèo thuyền kayak... Năm 2024, điểm du lịch Ban Mai - hồ Suối Chiếu được UBND tỉnh công nhận là điểm du lịch cấp tỉnh. Đây là động lực để HTX tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ và đa dạng hóa sản phẩm.

Từ sản xuất nông nghiệp đến dịch vụ du lịch, các HTX đang từng bước phát huy vai trò tập hợp người dân, tổ chức sản xuất và kết nối thị trường. Hiện nay, xã Mường Cơi có 11 HTX đang hoạt động, trong đó 10 HTX lĩnh vực nông nghiệp, 1 HTX lĩnh vực tổng hợp. Doanh thu các HTX đạt từ 500 triệu đồng đến hàng chục tỷ đồng mỗi năm; thu nhập của thành viên đạt từ 150-400 triệu đồng/năm, tạo việc làm thường xuyên cho hàng trăm lao động địa phương.

Đồng hành cùng các HTX, UBND xã tập trung hỗ trợ từ khâu thành lập, tổ chức sản xuất, kinh doanh đến mở rộng thị trường; tạo điều kiện để các HTX tiếp cận vốn, máy móc, khoa học kỹ thuật, nâng cao năng lực quản trị, xây dựng thương hiệu và kết nối tiêu thụ. Đối với du lịch, xã tạo điều kiện để doanh nghiệp khảo sát, đầu tư các loại hình phù hợp với tiềm năng địa phương; phối hợp tổ chức tập huấn, tư vấn kỹ năng làm du lịch cộng đồng cho người dân.

Ông Đinh Đức Thắng, Chủ tịch UBND xã Mường Cơi, cho biết: Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, xác định phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn gắn với du lịch là khâu đột phá; phấn đấu mỗi năm thành lập mới từ 1-2 HTX, đến năm 2030 thu nhập bình quân đầu người đạt 70 triệu đồng. Xã tiếp tục khuyến khích các hộ cùng ngành nghề liên kết thành lập HTX, lựa chọn mô hình sản xuất, dịch vụ hiệu quả để nhân rộng; phát huy vai trò HTX trong kết nối người dân với thị trường, tạo sinh kế ổn định.

Với sự chủ động đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX và sự đồng hành của chính quyền, kinh tế tập thể ở Mường Cơi sẽ có thêm động lực phát triển đúng hướng. Qua đó, các HTX có thêm điều kiện mở rộng sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho thành viên và đóng góp vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.