Đến thăm HTX Nông nghiệp Ngọc Hoàng, ấn tượng với những vườn thanh long sai trĩu quả, chín đỏ rực đang chuẩn bị cho thu hoạch. Trao đổi về hành trình phát triển cây thanh long, ông Nguyễn Quang Vinh, Giám đốc HTX Nông Nghiệp Ngọc Hoàng, nhớ lại: Năm 2008, tôi đã mạnh dạn đưa cây thanh long về trồng thử nghiệm, song do thiếu kỹ thuật canh tác và chưa chọn được giống phù hợp, cây thanh long ra hoa nhưng đậu ít, trái nhỏ, năng suất thấp, hiệu quả không cao, tôi đã phải chặt bỏ 400 trụ thanh long trên diện tích 5.000 m². Không nản lòng, năm 2011, khi Viện Nghiên cứu Rau quả triển khai mô hình khảo nghiệm giống thanh long ruột đỏ tại Sơn La, gia đình đã nhận và tham gia trồng 1 ha thanh long bằng giống Long Định 1, Long Định 2, N04, N05, TN4, TN5... cho năng suất và chất lượng vượt trội.

Nhận thấy muốn phát triển bền vững, cần liên kết nông dân để hình thành vùng sản xuất tập trung, ông Vinh đã thành lập HTX Nông nghiệp Ngọc Hoàng vào tháng 3/2016, với 11 thành viên, trở thành đầu mối tổ chức sản xuất, chuyển giao kỹ thuật, liên kết tiêu thụ và từng bước xây dựng thương hiệu “Thanh long Sơn La”. Từ vài ha ban đầu, sau 10 năm, HTX đã mở rộng vùng nguyên liệu, liên kết với các hộ dân trong tỉnh trồng gần 300 ha thanh long ruột đỏ, tập trung tại các xã: Tà Hộc, Chiềng Mung, Bình Thuận, Chiềng Sơn... Mỗi năm cung ứng ra thị trường từ 10.000 - 12.000 tấn quả, tạo nên vùng sản xuất tập trung, đồng bộ về quy trình kỹ thuật.

Là một trong những thành viên gắn bó với HTX Nông nghiệp Ngọc Hoàng từ những ngày đầu thành lập, ông Đỗ Danh Nhất, bản Nà Hường, xã Tà Hộc trồng 1,5 ha với khoảng 2.000 gốc thanh long. Ông Nhất cho biết: Tham gia HTX, gia đình được hỗ trợ chuyển giao khoa học kỹ thuật, áp dụng kỹ thuật xử lý thanh long ra quả trái vụ, giúp nâng cao năng suất và giá trị sản phẩm. Mỗi năm, gia đình thu hái từ 50-60 tấn quả, trừ chi phí, lãi khoảng 350-400 triệu đồng/năm, cao hơn nhiều so với cây trồng khác.

Không chỉ sản xuất, HTX Nông nghiệp Ngọc Hoàng nhanh chóng trở thành đầu mối kết nối nông dân với thị trường. Các thành viên được hướng dẫn áp dụng quy trình VietGAP, GlobalGAP, ghi chép nhật ký sản xuất, quản lý mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm; duy trì gần 7 ha thanh long sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, duy trì 2 mã số vùng trồng xuất khẩu sang Trung Quốc và châu Âu với diện tích 80 ha, sản lượng 1.200 tấn/năm. Đến nay, HTX Nông nghiệp Ngọc Hoàng đã xuất khẩu hàng nghìn tấn thanh long sang các thị trường như: EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga, Italia, Trung Quốc...

Ông Nguyễn Quang Vinh, Giám đốc HTX Nông nghiệp Ngọc Hoàng, cho biết thêm: HTX luôn ưu tiên nâng cao chất lượng thay vì chạy theo sản lượng. Từ việc lựa chọn giống, chăm sóc, thu hoạch đến sơ chế, đóng gói đều được thực hiện theo quy trình thống nhất nhằm bảo đảm mỗi quả thanh long khi đến tay người tiêu dùng đều giữ được chất lượng tốt nhất. Quy trình sơ chế, đóng gói thanh long xuất khẩu được HTX thực hiện bài bản, khép kín, từ phân loại, làm sạch, kiểm tra chất lượng đến dán tem truy xuất nguồn gốc và đóng gói theo tiêu chuẩn xuất khẩu, đáp ứng các yêu cầu của bạn hàng quốc tế.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho các thành viên, HTX Nông nghiệp Ngọc Hoàng còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân địa phương. Từ chỗ sản xuất nhỏ lẻ, nhiều hộ đã chủ động liên kết với HTX, sản xuất theo nhu cầu thị trường. Ông Ngô Minh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Tà Hộc, đánh giá: HTX Nông nghiệp Ngọc Hoàng là mô hình kinh tế tập thể hoạt động hiệu quả, tiên phong phát triển vùng thanh long hàng hóa quy mô lớn trên địa bàn xã. Không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao, nâng cao thu nhập cho các thành viên và hộ dân liên kết, HTX còn đi đầu trong quảng bá, xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu, mở ra hướng phát triển kinh tế nông nghiệp ở địa phương.

Hành trình đưa giống thanh long ruột đỏ về vùng đất Sơn La, HTX Nông nghiệp Ngọc Hoàng đã trở thành mô hình kinh tế tập thể tiêu biểu của địa phương, giúp người dân có thêm sinh kế, từng bước làm giàu từ chính mảnh đất quê hương, góp phần nâng cao giá trị nông sản Sơn La trên thị trường trong nước và quốc tế.