Là một trong những đơn vị tiên phong áp dụng tiêu chuẩn VietFarm - bộ tiêu chuẩn sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững và giảm phát thải - trong sản xuất cà phê, HTX Cà phê Bích Thao, phường Chiềng Cơi đã từng bước khẳng định hiệu quả của mô hình sản xuất xanh. Từ khâu canh tác, thu hái, chế biến đến quản lý chất lượng đều được thực hiện theo quy trình thống nhất, có truy xuất nguồn gốc. Đặc biệt, phụ phẩm sau chế biến được tận dụng để sản xuất phân hữu cơ, phục vụ trở lại vùng nguyên liệu, góp phần hình thành quy trình sản xuất tuần hoàn.

Ông Nguyễn Xuân Thao, Giám đốc HTX, cho biết: Việc thay đổi quy trình sản xuất giúp HTX giảm khoảng 25-30% chi phí phân bón; chi phí đầu tư giảm từ hơn 100 triệu đồng xuống còn khoảng 20-25 triệu đồng/ha/năm. Đồng thời, 100% bã cà phê và vỏ quả được tái chế thành phân hữu cơ sau 45-60 ngày, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và giá trị hạt cà phê. Từ 11 thành viên ban đầu, đến nay, HTX đã liên kết với gần 1.200 hộ dân, doanh thu đạt trên 40 tỷ đồng/năm.

Nhờ kiên trì theo đuổi quy trình sản xuất xanh, HTX Cà phê Bích Thao từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và tạo sự gắn kết chặt chẽ với các hộ dân trong vùng nguyên liệu. Mô hình sản xuất tuần hoàn không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào, còn góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao giá trị hạt cà phê Sơn La, tạo nền tảng để HTX phát triển bền vững.

Còn với HTX Nông nghiệp 26/3, phường Chiềng Sinh, sản xuất xanh được triển khai bằng những giải pháp thiết thực. Từ quy mô ban đầu khoảng 3 ha rau với 7 thành viên, đến nay, HTX phát triển lên 15 thành viên, liên kết với khoảng 30 hộ dân, sản xuất 15 ha rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP. HTX đầu tư nhà lưới, hệ thống tưới tự động, sử dụng giống mới, áp dụng quy trình sản xuất an toàn; đồng thời, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ, giảm chi phí đầu vào, cải tạo đất và từng bước hình thành quy trình sản xuất tuần hoàn.

Bà Hoàng Thị Thắm, Phó Giám đốc HTX, cho biết: HTX hướng tới phát triển nông nghiệp bản địa, tạo việc làm cho phụ nữ và lao động nông thôn, đồng thời, xây dựng chuỗi cung ứng riêng để nâng cao giá trị sản phẩm. Hiện nay, HTX duy trì các điểm bán tại chợ 7/11, chợ Rặng Tếch, chợ 308 và chợ Chiềng An; ký hợp đồng cung ứng rau sạch cho một bệnh viện và 13 trường học. Mỗi năm, HTX cung ứng ra thị trường hơn 100 tấn rau, củ, quả, doanh thu khoảng 2,8 tỷ đồng, tạo việc làm thường xuyên cho 10 lao động và 30 lao động thời vụ..

Đến nay, toàn tỉnh có 521 HTX nông nghiệp đang hoạt động; nhiều đơn vị đã áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, xây dựng mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. Đặc biệt, đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có 13 đơn vị được chứng nhận VietFarm, chiếm gần 30% tổng số đơn vị được chứng nhận của cả nước, đứng đầu toàn quốc. Những kết quả đó cho thấy, các HTX đang từng bước chuyển từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất theo quy trình, ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng vùng nguyên liệu, tăng cường liên kết tiêu thụ và phát triển theo chuỗi giá trị. Đây là nền tảng để nâng cao chất lượng, giá trị nông sản, mở rộng thị trường tiêu thụ và phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững.

Ông Dương Gia Định, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Các mô hình sản xuất nông nghiệp xanh, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế từ 15-20% nhờ giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu. Quan trọng hơn, đã góp phần thay đổi tư duy sản xuất của nông dân, hướng tới sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và phát triển bền vững.

Sự thành công của những mô hình như HTX Cà phê Bích Thao hay HTX Nông nghiệp 26/3 là minh chứng rõ nét cho thấy sản xuất xanh không còn là xu hướng nhất thời, mà đã trở thành hướng đi cốt lõi của nông nghiệp Sơn La. Với vị trí dẫn đầu cả nước về số lượng đơn vị đạt chứng nhận VietFarm, tư duy sản xuất của nông dân đã thực sự thay đổi; hành trình "xanh hóa" hứa hẹn tiếp tục nâng tầm giá trị cho thương hiệu nông sản Sơn La, mở ra một tương lai phát triển bền vững, hài hòa cùng môi trường.