Thăm Trường Tiểu học &THCS Chiềng Xuân, xã Chiềng Sơn, đúng dịp nhà trường tổ chức ngoại khóa tìm hiểu văn hóa truyền thống, các thầy, cô hướng dẫn học sinh từng điệu múa, lời ca và tổ chức trò chơi dân gian độc đáo, vui nhộn. Em Vì Thị Thu Hương, học sinh dân tộc Thái, chia sẻ: Trước đây, em chưa hiểu hết ý nghĩa các phong tục của dân tộc mình. Nhờ sự tận tình chỉ bảo của thầy cô qua từng tiết học trải nghiệm, em đã hiểu hơn giá trị văn hóa của trang phục, các điệu khắp, điệu múa, lễ hội và các trò chơi tó má lẹ, ném còn... của dân tộc Thái và văn hóa các dân tộc anh em khác.

Đó cũng là cảm nhận chung của các em học sinh Trường Tiểu học &THCS Chiềng Xuân. Những giờ ngoại khóa hay các tiết học giáo dục địa phương, giờ học lồng ghép giáo dục về văn hóa dân tộc luôn nhận được sự yêu thích, tham gia hào hứng của học sinh. Qua đó, đã khơi dậy niềm tự hào và ý thức, trách nhiệm gìn giữ, bảo tồn văn hóa nguồn cội cho học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Thầy Nguyễn Văn Hường, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: Với đặc thù là trường có 99,3% học sinh là người dân tộc thiểu số, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái, Mông, nhà trường đã chú trọng giáo dục cho học sinh về ý thức tôn trọng, giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc. Giáo viên thường xuyên tích hợp nội dung tìm hiểu di sản văn hóa trong các tiết học chính khóa, sinh hoạt tập thể, ngoại khóa, trải nghiệm... Đồng thời, tổ chức các trò chơi dân gian của các dân tộc, như đẩy gậy, kéo co, ném còn, múa xòe... trong các buổi sinh hoạt lớp, sinh hoạt Đoàn, giúp các em thẩm thấu văn hóa một cách tự nhiên nhất.

Xác định giáo dục bản sắc văn hóa dân tộc là nhiệm vụ trọng tâm để hình thành nhân cách, Trường Tiểu học Chiềng Sơn cũng đã cụ thể hóa mô hình “Trường học gắn với di sản văn hóa” thành những hoạt động thường xuyên. Mỗi sáng thứ hai đầu tuần hay dịp lễ, ngày kỷ niệm, không gian sân trường lại rực rỡ sắc màu khi 100% học sinh mặc trang phục dân tộc đến trường. Tại những góc nhỏ lớp học, các hành lang hay thư viện xanh đều trưng bày những sản phẩm thủ công do chính các em làm ra hoặc sưu tầm được, như khăn Piêu, sáo Mông, hay những mô hình nhà sàn truyền thống. Mỗi giờ ra chơi trở thành một buổi tham quan thực tế, giúp các em tìm hiểu văn hóa dân tộc một cách tự nhiên nhất.

Thầy Nguyễn Quang Trường, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Chiềng Sơn, cho biết: Bám sát chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo và Đảng ủy xã về bảo tồn bản sắc văn hóa, nhà trường xác định đây là nội dung trọng tâm trong giáo dục văn hóa cho học sinh. Chúng tôi nhận được sự đồng hành của UBND xã và Hội Người cao tuổi trong việc cung cấp tư liệu và mời nghệ nhân về hướng dẫn trực tiếp, truyền dạy văn hóa, giúp học sinh được tìm hiểu theo hướng trực quan, sinh động và dễ hiểu.

Năm học 2025-2026, xã Chiềng Sơn có 5 trường học, với tổng số hơn 4.000 học sinh. Để mô hình “Trường học gắn với di sản văn hóa” đi vào chiều sâu, các nhà trường đã lồng ghép nội dung giáo dục văn hóa vào chương trình giảng dạy, trọng tâm là các tiết giáo dục địa phương và các môn học tích hợp. Thầy cô đã biến lớp học thành những không gian trải nghiệm sinh động, nơi học sinh được trực tiếp tìm hiểu về lịch sử, phong tục tập quán, lễ hội và những nét văn hóa đặc trưng của quê hương. Định kỳ hằng năm, các nhà trường khuyến khích học sinh trực tiếp tham gia hội thi tự làm sản phẩm thủ công mỹ nghệ, thêu khăn piêu, làm sáo Mông, gói bánh chưng trong những ngày lễ, tết..., giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về nguồn cội dân tộc.

Ông Đỗ Công Bình, Phó Chủ tịch UBND xã Chiềng Sơn, cho biết: Xã đã chủ động phối hợp với các đơn vị chuyên môn để hỗ trợ tư liệu, đồng thời khích lệ các nghệ nhân tại các bản dành thời gian đến các trường học trò chuyện, hướng dẫn, truyền dạy văn hóa cho học sinh. Những buổi truyền dạy thực tế như vậy giúp thế hệ trẻ thêm yêu cội nguồn, bồi đắp tình cảm gắn kết giữa các thế hệ trong cộng đồng.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và chính quyền địa phương, việc bồi đắp ý thức tôn trọng, giữ gìn bản sắc dân tộc cho học sinh ngay từ ghế nhà trường tại xã Chiềng Sơn, góp phần bồi đắp nhân cách, khơi dậy niềm tự hào và tình yêu quê hương đất nước trong mỗi thế hệ trẻ, tạo nền tảng vững chắc để bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống.