Mất gần 2 giờ đi xe máy từ trung tâm xã Bắc Yên, theo tuyến đường tỉnh 112, vượt qua những con dốc quanh co, uốn lượn bám theo các sườn núi, chúng tôi có mặt tại xã Xím Vàng. Do nằm trên vùng núi cao của dãy Tà Xùa, độ cao trên 1.500 m so với mực nước biển, nên khí hậu tại Xím Vàng mát mẻ quanh năm, cùng với cảnh quan núi rừng hùng vĩ, những cánh rừng nguyên sinh cùng biển mây bồng bềnh, trở thành điểm đến hấp dẫn đối với những du khách yêu thích khám phá và trải nghiệm thiên nhiên. Sau sáp nhập giữa xã Xím Vàng và xã Hang Chú, xã Xím Vàng mới có quy mô dân số gần 7.600 người, đều là dân tộc Mông, các giá trị văn hóa truyền thống vẫn được bảo tồn nguyên vẹn.

Ẩn mình giữa cánh rừng nguyên sinh của bản Xím Vàng, thác nước Không Tên với dòng nước mát và không gian trong lành đang trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách đến khám phá, tổ chức picnic, cắm trại trong ngày và lưu lại những khoảnh khắc giữa thiên nhiên. Nhất là vào những ngày nghỉ lễ, cuối tuần, khu vực thác nước đón rất đông du khách đến trải nghiệm, tạo cơ hội cho các hộ dân kinh doanh dịch vụ ăn uống, giải khát và hướng dẫn du lịch. Dù chưa được đầu tư, khai thác quy mô lớn, nhưng chính vẻ đẹp nguyên sơ cùng hệ sinh thái rừng tự nhiên bao quanh đã tạo nên sức hút riêng của thác nước Không Tên.

Anh Giàng A Chơ, bản Xím Vàng, là người hướng dẫn du khách tham quan thác nước Không Tên, cho biết: Những năm gần đây, thác nước được nhiều người biết đến, nên lượng khách đến tham quan tăng rõ rệt. Chúng tôi hướng dẫn du khách di chuyển an toàn, giới thiệu về điểm đến và nhắc nhở mọi người giữ gìn vệ sinh môi trường, để bảo vệ vẻ đẹp nguyên sơ của điểm đến.

Không chỉ có thác nước, Xím Vàng còn níu chân du khách bởi những thửa ruộng bậc thang xanh mướt đang vào mùa trổ đòng. Nắm bắt được nhu cầu của du khách, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư phát triển các điểm ngắm cảnh, quán cà phê và khu vực check-in hướng ra ruộng bậc thang, giúp du khách có các điểm chụp ảnh lưu niệm đẹp và tạo thêm thu nhập.

Anh Nguyễn Văn Quý, chủ điểm check-in Hây Hây Meadow, bản Xím Vàng, chia sẻ: Từ khi đầu tư điểm ngắm cảnh và khu vực check-in, lượng khách đến quán ngày càng tăng, đặc biệt vào dịp cuối tuần hay ngày lễ. Chúng tôi phục vụ thêm cả dịch vụ ăn uống, thường xuyên chỉnh trang khuôn viên, đầu tư thêm các góc check-in và giữ gìn vệ sinh môi trường, nhằm mang đến không gian sạch đẹp, tạo ấn tượng tốt cho mỗi du khách khi đến với Xím Vàng.

Bên cạnh cảnh quan thiên nhiên, Xím Vàng còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Mông. Những nếp nhà truyền thống, trang phục rực rỡ sắc màu, các món ăn đặc trưng cùng đời sống văn hóa bản địa tạo nên nét hấp dẫn riêng đối với du khách. Địa phương còn sở hữu nhiều điểm đến giàu giá trị như bãi đá khắc cổ Khe Hổ, được công nhận di tích cấp quốc gia, hay đỉnh Phu Sa Phìn cao 2.868 m, đỉnh cao nhất của dãy Tà Xùa, với biển mây và cung đường trekking hấp dẫn. Đây đều là những lợi thế quan trọng để hình thành các sản phẩm du lịch khám phá, trải nghiệm.

Lần đầu đến Xím Vàng, chị Lê Hoài Thu, du khách đến từ tỉnh Hà Tĩnh, cho biết: Xím Vàng hấp dẫn bởi cảnh quan nguyên sơ, văn hóa đặc sắc, con người thân thiện, dễ mến. Tôi hy vọng sẽ có thêm nhiều du khách biết đến và lựa chọn Xím Vàng là điểm đến để khám phá, trải nghiệm những nét đẹp rất riêng của vùng cao.

Hiện nay, trên địa bàn xã Xím Vàng có 8 cơ sở kinh doanh dịch vụ homestay. Trong 6 tháng đầu năm, địa phương đón hơn 5.500 lượt khách, doanh thu từ hoạt động du lịch ước đạt trên 825 triệu đồng. Nói về định hướng phát triển du lịch của xã, ông Nguyễn Xuân Bắc, Chủ tịch UBND xã, thông tin: Xã xác định phát triển du lịch gắn với bảo tồn cảnh quan thiên nhiên và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc là hướng đi lâu dài. Xã tích cực tuyên truyền, vận động người dân nâng cao chất lượng dịch vụ, phát triển các sản phẩm du lịch cộng đồng; tăng cường bảo vệ rừng, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, xây dựng hình ảnh điểm đến an toàn, thân thiện để thu hút ngày càng nhiều du khách. Đồng thời, ưu tiên nguồn lực cho đầu tư, hoàn thiện hạ tầng giao thông. Tập trung xây dựng điểm đến tại các bản Xím Vàng, Háng Chơ và Sồng Chống thuộc không gian phát triển Khu du lịch Tà Xùa, tạo điều kiện kết nối với các điểm du lịch của xã Tà Xùa và khu vực lân cận. 

Với khí hậu mát mẻ quanh năm, cảnh quan thiên nhiên đặc sắc cùng những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ, Xím Vàng mang trong mình sức hút riêng của một điểm đến vùng cao giàu tiềm năng du lịch sinh thái, khám phá và trải nghiệm. Phát triển du lịch theo hướng bài bản, trách nhiệm với những giải pháp mang tính bền vững sẽ giúp Xím Vàng khai thác hiệu quả lợi thế sẵn có, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.