Đầu năm, đến với không gian văn hóa Sắc màu Mộc Sơn tại tuyến phố tổ dân phố Na Áng, chúng tôi được hòa mình vào không gian văn hóa đậm đà bản sắc của đồng bào các dân tộc nơi đây. Không gian thiết kế khoa học, gồm 3 phân khu chức năng chính: Khu ẩm thực và đặc sản trưng bày, giới thiệu, bán các sản phẩm đặc trưng của dân tộc Thái, Mông, Dao; giới thiệu các sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm OCOP, đồ thủ công và quà tặng văn hóa. Khu trải nghiệm văn hóa với các hoạt động như dệt thổ cẩm, se sợi, giã bánh dày, vẽ sáp ong, học viết chữ Nôm Dao… Khu sân khấu, văn nghệ là nơi diễn ra các hoạt động trình diễn nghệ thuật dân tộc và hiện đại. Đặc biệt, để tạo điểm nhấn thu hút khách lưu trú, các đêm biểu diễn văn hóa - nghệ thuật được phường tổ chức định kỳ vào tối thứ Bảy của tuần thứ ba hằng tháng.

Ngồi bên khung cửi lách cách dệt nên những dải thổ cẩm rực rỡ, chị Lữ Thị Hòa, tổ dân phố Na Áng, chia sẻ: Được sự quan tâm của chính quyền phường Mộc Sơn, gia đình tôi được hỗ trợ 5 triệu đồng để tái hiện không gian văn hóa dân tộc Thái với các hoạt động trải nghiệm dệt thổ cẩm. Du khách đến tham quan sẽ được hướng dẫn cách đưa thoi dệt vải, cảm nhận sự vất vả khéo léo của người phụ nữ để tạo nên những sản phẩm thổ cẩm đẹp, đặc sắc. Thấy du khách thích thú với trải nghiệm dệt vải và tìm mua các sản phẩm thổ cẩm chính là động lực để chúng tôi tiếp tục gìn giữ, phát huy và giới thiệu những nét đẹp văn hóa dân tộc hơn nữa..

Trong không gian rực rỡ sắc màu ấy, các hoạt động mang đậm bản sắc truyền thống như: Nhuộm vải từ cây cỏ tự nhiên, thêu dệt thổ cẩm, múa xòe, bán đồ lưu niệm và các sản phẩm có nguồn gốc từ thiên nhiên… đã tạo ấn tượng sâu sắc đối với du khách, đồng thời, hướng đến phát triển du lịch thân thiện, bền vững.

Trải nghiệm dệt thổ cẩm, chị Nguyễn Hải Anh, du khách đến từ Thành phố Hà Nội, cho hay: Đây là lần thứ ba tôi lên Mộc Châu, nhưng là lần đầu tiên được trải nghiệm Không gian văn hóa Sắc màu Mộc Sơn một cách chân thực và sống động đến vậy. Được tận mắt xem và trực tiếp trải nghiệm các công đoạn dệt vải, thưởng thức ẩm thực truyền thống giữa tiết trời se lạnh của cao nguyên, tay trong tay hòa vào điệu xòe, tôi thấy chuyến đi của mình ý nghĩa và trọn vẹn hơn rất nhiều. 

Cùng với việc xây dựng các không gian văn hóa mới, phường Mộc Sơn chú trọng phục dựng, bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa phi vật thể, đặc biệt là các lễ hội dân gian truyền thống. Một trong những niềm tự hào của địa phương là việc gìn giữ và tái hiện Lễ hội Hết Chá của đồng bào dân tộc Thái, di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Lễ hội Hết Chá - là hình thức sinh hoạt văn hóa tâm linh sâu sắc, gắn kết cộng đồng dân tộc Thái, cùng nhau bước vào mùa vụ mới. Đây là dịp để người dân tạ ơn đất trời, tạ ơn đấng sinh thành, giáo dưỡng; cầu chúc cho vạn vật hòa hợp, sinh sôi nảy nở, cuộc sống yên vui, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, mọi người ấm no, hạnh phúc, mạnh khỏe.

Bà Lường Thị Loát, Nghệ nhân Lễ hội Hết Chá, tổ dân phố Na Áng, cho biết: Lễ hội mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, đồng thời là dịp để người Thái trắng gắn kết cộng đồng, cùng nhau chia sẻ niềm vui và gửi gắm hy vọng cho tương lai. Dù ai đi xa, cứ đến tháng 3 lại trở về sum vầy, tham dự lễ hội như một cách khẳng định bản sắc văn hóa không thể phai mờ. Việc duy trì lễ hội giờ đây không chỉ là trách nhiệm của người cao tuổi; chúng tôi đang tích cực truyền dạy cho lớp trẻ. Thấy thanh niên trong bản say sưa tập đánh trống, gõ chiêng, múa xòe quanh cây nêu, tôi tin rằng bản sắc văn hóa của dân tộc mình sẽ mãi trường tồn.

Phường Mộc Sơn có vị trí địa lý thuận lợi, nằm ở trung tâm Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, là một trong những khu vực phát triển kinh tế, du lịch, dịch vụ, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của tỉnh Sơn La; giao thông thuận lợi, kết nối với các điểm du lịch nổi tiếng như đồi chè, Khu Di tích lịch sử lưu niệm Trung đoàn 52 Tây Tiến, Mộc Châu Island… những lợi thế đó đã tạo nên sản phẩm du lịch hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách.

Năm 2025, phường Mộc Sơn đón hơn 1,25 triệu lượt khách du lịch, doanh thu xã hội ước đạt trên 750 tỷ đồng. Đây là tín hiệu quan trọng để địa phương đẩy mạnh phát triển du lịch gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc; bảo tồn lễ hội, không gian văn hóa của đồng bào; bảo vệ cảnh quan thiên nhiên; đồng thời, phát triển các loại hình sản phẩm du lịch đa dạng, độc đáo, có sức cạnh tranh, thu hút ngày càng nhiều du khách đến tham quan, trải nghiệm.

Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc gắn với phát triển kinh tế du lịch được xác định là một trong những giải pháp quan trọng được triển khai tại phường Mộc Sơn. Các hoạt động hỗ trợ kinh phí phục dựng, tái hiện một số lễ hội truyền thống và triển khai các mô hình trải nghiệm văn hóa đặc sắc, vừa gìn giữ những nét văn hóa đặc trưng, vừa hình thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, góp phần đưa du lịch tại cao nguyên Mộc Châu phát triển theo hướng toàn diện, bền vững./.