Chiến tranh đã lùi xa, nhưng ký ức về những năm tháng tham gia kháng chiến giúp nước bạn Lào vẫn còn in đậm trong ký ức của các chiến sĩ quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam tỉnh Sơn La.

Sau 51 năm phục viên trở về địa phương, ông Lò Văn Hóm, bản Nà Ngà, xã Chiềng Hặc, vẫn nhớ như in về những năm tháng tham gia chiến đấu ở bên nước bạn. Ông Hóm kể: Năm 1966, khi tròn 24 tuổi, tôi lên đường nhập ngũ tại đơn vị C1, Tiểu đoàn 27, Quân khu Tây Bắc. Giai đoạn 1967-1969, cùng đồng đội tham gia các chiến dịch lớn tại Sầm Nưa, Nậm Bạc, Phuket. Tôi mong muốn sẽ được cùng đồng đội trở lại chiến trường xưa, ôn lại nghĩa tình thiêng liêng với quân và dân nước Bạn, cùng chia ngọt xẻ bùi, sẵn sàng hy sinh máu xương vì độc lập tự do của hai đất nước.

Còn thương binh Lò Văn Sắng, bản Canh, xã Quỳnh Nhai, năm 1966, khi vừa tròn 20 tuổi, ông lên đường nhập ngũ và được biên chế vào C1, Tiểu đoàn công binh 25, Quân khu Tây Bắc. Nhiệm vụ của Tiểu đoàn là vận chuyển hàng hóa qua sông Nậm U phục vụ chiến trường Bắc Lào. Tháng 3/1968, trong một lần làm nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa phục vụ chiến dịch, ông đã bị thương. Đến tháng 6/1980, phục viên trở về địa phương. Ông Sắng tâm sự: Nhiều đồng đội hiện nay vẫn chưa tìm được tung tích. Vì thế, các thế hệ quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam làm nhiệm vụ quốc tế tại Lào vẫn đang mong mỏi kết nối với các lực lượng, đơn vị, những người bạn Lào năm xưa để tìm kiếm những đồng đội đã hy sinh, nằm lại trên đất Lào.

Ban Liên lạc quân tình nguyện và chuyên gia giúp cách mạng Lào tỉnh Sơn La được thành lập tháng 10/2014. Hiện nay, Ban có gần 5.000 hội viên ở 75 xã, phường. Quá trình tham gia chiến đấu tại Lào, các chiến sĩ quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam tỉnh Sơn La đã có nhiều đóng góp, hỗ trợ nước bạn Lào xây dựng cơ sở chính trị, căn cứ cách mạng, củng cố lực lượng vũ trang, phát triển chiến tranh nhân dân. Ngày nay, truyền thống lịch sử vẻ vang, hào hùng của các thế hệ quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam làm nhiệm vụ quốc tế tại Lào đang tiếp tục được giữ gìn, phát huy và tiếp nối đến thế hệ trẻ, cùng xây dựng, vun đắp mối quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững.

Ông Hà Văn Đức, Trưởng Ban Liên lạc quân tình nguyện và chuyên gia giúp cách mạng Lào tỉnh Sơn La, cho biết: Hằng năm, Ban phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Hội hữu nghị Việt Nam - Lào tỉnh tuyên truyền, giáo dục, gìn giữ mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào. Đồng thời, vận động hội viên tự nguyện đóng kinh phí tổ chức các đợt thăm lại chiến trường xưa; thăm hỏi, tặng quà các lưu học sinh Lào đang theo học tại tỉnh Sơn La và các quân nhân có hoàn cảnh khó khăn của nước bạn Lào.

Từ năm 2024 đến nay, Ban Liên lạc quân tình nguyện tỉnh Sơn La đã hỗ trợ 80 triệu đồng cho một gia đình cựu chiến binh huyện Xiềng Khọ, tỉnh Hủa Phăn; trao tặng 1 bộ máy tính, máy in trị giá 20 triệu đồng cho Bộ CHQS tỉnh Hủa Phăn; hỗ trợ sách vở, đồ dùng học tập giúp 50 học sinh Lào ở các tỉnh biên giới và các lưu học sinh Lào có hoàn cảnh khó khăn đang theo học tại tỉnh Sơn La; thăm và chúc Tết Bun Pi May Đại sứ quán Việt Nam; tham gia lễ khai giảng năm học 2025-2026 tại các trường học có lưu học sinh Lào trên địa bàn tỉnh.

Tham dự Lễ kỷ niệm 76 năm Ngày truyền thống Quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam tại Lào tỉnh Sơn La (30/10/1949 - 30/10/2025), em Phan Than Vong Lee Mone, lưu học sinh Lào K60, lớp chăn nuôi thú y, Trường Cao đẳng Sơn La, xúc động nói: Cùng các đại biểu ôn lại truyền thống quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam tại Lào tỉnh Sơn La, thế hệ trẻ Lào chúng em rất cảm động và biết ơn các thế hệ người lính Việt Nam nói chung và tỉnh Sơn La nói riêng, đã xả thân chiến đấu giúp cách mạng Lào bảo vệ đất nước, bảo vệ dân tộc.

Dù thời gian và nhiệm vụ quốc tế trên đất bạn Lào khác nhau, nhưng từ trong trái tim những người lính quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam tại Lào tỉnh Sơn La luôn vẹn nguyên ký ức với những kỷ niệm của một thời khói bom, lửa đạn, gian khổ, ác liệt mà sâu nặng nghĩa tình. Những câu chuyện của họ vẫn mãi lan tỏa, góp phần tô thắm thêm tình hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước hiện nay.