Những ngày đầu xuân, từ trung tâm xã Phiêng Khoài, theo tuyến đường nhựa dài hơn 10 km, chúng tôi đến bản biên giới Lao Khô 1. Ngay đầu bản, chúng tôi đã thấy Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Khu di tích lịch sử cách mạng Việt Nam - Lào nổi bật giữa những cánh rừng xanh. Từ năm 1948-1951,  đồng chí Cay-xỏn Phôm-vi-hản và Ban Xung phong Lào Bắc đã dựa vào sự đùm bọc, giúp đỡ của ông Tráng Lao Khô cùng bà con Phiêng Sa (nay là bản Lao Khô 1) để huấn luyện bộ đội, nắm tình hình, rồi từ Phiêng Sa tỏa đi xây dựng căn cứ địa cách mạng ở Xiềng Khọ và nhiều vùng phía bắc của Lào, đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân Lào đi tới thắng lợi. Khu di tích đã trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng,  gắn kết chặt chẽ với các giá trị văn hóa và truyền thống đoàn kết đặc biệt giữa hai dân tộc Việt Nam - Lào.

Tỉnh Sơn La có đường biên giới tiếp giáp với  tỉnh Hủa Phăn, Luông Pha Bang, nước CHDCND Lào, có nhiều nét tương đồng về điều kiện tự nhiên và đời sống xã hội với các tỉnh nước bạn. Đây là cơ sở thuận lợi để hai bên tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác toàn diện. Hiện nay, tỉnh Sơn La đã thiết lập quan hệ hữu nghị và ký kết hợp tác toàn diện với 9 tỉnh của nước bạn Lào, gồm: Hủa Phăn, Luông Pha Bang, U Đôm Xay, Bò Kẹo, Luông Nậm Thà, Phông Sa Lỳ, Xiêng Khoảng, Xay Nhạ Bu Ly và Say Xổm Bun. 

Ông Lưu Bình Khiêm, Giám đốc Sở Ngoại vụ, cho biết: Tỉnh đã phối hợp với các tỉnh nước bạn Lào thường xuyên tuyên truyền, giáo dục cho cán bộ, đảng viên, lực lượng vũ trang và nhân dân về truyền thống đoàn kết hữu nghị đặc biệt, sự hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào; chủ động giúp nhau phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ và xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị. Năm 2025, tỉnh Sơn La đã thành lập 19 đoàn công tác do lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo các sở, ban, ngành và địa phương làm trưởng đoàn sang làm việc tại nước CHDCND Lào. Đồng thời, tỉnh tổ chức đón tiếp và làm việc với 44 đoàn đại biểu đến từ các tỉnh của nước CHDCND Lào sang thăm, làm việc và tham gia các hoạt động tại Sơn La. Bên cạnh đó, tỉnh cũng gửi thư chúc mừng và chỉ đạo các sở, ngành, các địa phương nơi biên giới và các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tổ chức các hoạt động chào mừng Tết Bunpimay Lào năm 2025 và kỷ niệm 50 năm Quốc khánh nước CHDCND Lào.
Hợp tác trong lĩnh vực kinh tế, khoa học kỹ thuật, tỉnh ta đã hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi chất lượng, năng suất cao; khuyến khích các thương nhân thuộc các thành phần kinh tế tham gia đầu tư vào các hoạt động kinh doanh thương mại, dịch vụ, thúc đẩy trao đổi, giao lưu hàng hóa; tăng cường thúc đẩy đầu tư phát triển sản xuất, giới thiệu sản phẩm, tiêu thụ nông, lâm sản...

Trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, tỉnh Sơn La tăng cường tiếp nhận, đào tạo nguồn nhân lực các tỉnh bạn Lào. Giai đoạn 2020-2025, tỉnh ta đã đào tạo cho 1.797 lưu học sinh Lào tốt nghiệp các trình độ đào tạo trung cấp, cao đẳng, đại học và thạc sĩ. Hiện nay, có 1.084 lưu học sinh Lào đang học tập tại các trường Đại học Tây Bắc, Cao đẳng Sơn La, Cao đẳng Y tế Sơn La, Trường Chính trị tỉnh.

Các lực lượng vũ trang tỉnh Sơn La tích cực phối hợp với lực lượng vũ trang các tỉnh của nước bạn Lào thường xuyên tuần tra, trao đổi thông tin về tình hình các vụ việc liên quan đến quốc phòng, an ninh, đấu tranh phòng chống tội phạm, di cư tự do, xuất, nhập cảnh, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới giữa hai nước. Phối hợp với tỉnh Hủa Phăn triển khai các nội dung, tổ chức khai trương và đưa vào hoạt động cặp cửa khẩu quốc tế Lóng Sập - Pa Háng. Công tác đối ngoại nhân dân được tăng cường, duy trì kết nghĩa 7 cặp bản hai bên biên giới và 10 cặp đồn biên phòng với đại đội biên phòng…

Xã Chiềng Khương có đường biên giới tiếp giáp với các huyện Mường Ét và Xiềng Khọ của nước CHDCND Lào; trên địa bàn xã có Đồn Biên phòng cửa khẩu Chiềng Khương. Ông Nguyễn Công Viên, Chủ tịch UBND xã, cho biết: Trong năm qua, xã tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin với huyện Mường Ét và huyện Xiềng Khọ, tỉnh Hủa Phăn, kịp thời phát hiện, xử lý những vấn đề phát sinh tại khu vực biên giới. Đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi để người dân các bản giáp biên qua lại thăm thân, hỗ trợ nhau trong đời sống. Bên cạnh đó, xã còn hỗ trợ huyện Mường Ét để xây dựng công trình Công viên Tuổi trẻ. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa giữa Chiềng Khương và huyện Mường Ét trong năm 2025 đạt 7.920 USD. Hiện nay, tại huyện Mường Ét có 17 doanh nghiệp Việt Nam đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, chăn nuôi và kinh doanh, cùng 13 cửa hàng phân phối sản phẩm của các công ty.

Mối quan hệ hợp tác toàn diện ngày càng phát triển, đi vào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực giữa tỉnh Sơn La với các tỉnh nước bạn Lào đã góp phần vun đắp mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện giữa Việt Nam và Lào mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững.