Tỉnh Sơn La có hơn 274 km đường biên giới giáp với tỉnh Hủa Phăn và tỉnh Luông Pha Bang, nước CHDCND Lào. Hiện nay, tỉnh đã ký Biên bản hợp tác toàn diện, trong đó có lĩnh vực giáo dục và đào tạo, với 9 tỉnh nước CHDCND Lào, gồm: Hủa Phăn, Luông Pha Bang, U Đôm Xay, Xay Sổm Bun, Xiêng Khoảng, Phông Sa Lỳ, Luông Nặm Thà, Bò Kẹo, Xay Nha Bu Ly.

Thực hiện Đề án hợp tác Việt - Lào trong lĩnh vực giáo dục và phát triển nhân lực giai đoạn 2021-2025, tỉnh Sơn La ban hành nhiều văn bản chỉ đạo cụ thể hóa, như: Các nghị quyết về chế độ hỗ trợ đào tạo đối với cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang, học sinh nước CHDCND Lào học tập tại tỉnh Sơn La; dành kinh phí đài thọ học bổng đào tạo cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang, học sinh và bồi dưỡng ngôn ngữ tiếng Việt, tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ đang công tác của các tỉnh bạn Lào; ban hành Đề án đào tạo trung cấp lý luận chính trị cho cán bộ các tỉnh nước CHDCND Lào có ký kết biên bản hợp tác với tỉnh Sơn La, giai đoạn 2024-2030.

Hằng năm, tỉnh Sơn La ban hành kế hoạch tuyển sinh, đào tạo trình độ cao học, đại học, cao đẳng, trung cấp cho cán bộ và lưu học sinh các tỉnh nước CHDCND Lào; đào tạo tiếng Việt ngắn hạn 3 tháng, 9 tháng và đào tạo trung cấp lý luận chính trị cho cán bộ các cơ quan đảng, đoàn thể, chính quyền và lực lượng vũ trang của Lào. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh Sơn La đã tiếp nhận 1.944 lưu học sinh, sinh viên Lào; tổ chức bồi dưỡng tiếng Việt cho 1.925 lưu học sinh, sinh viên; đào tạo chuyên ngành thạc sĩ; đại học; cao đẳng; trung cấp cho 1.925 lưu học sinh, sinh viên. Nhiều người sau khi tốt nghiệp về nước công tác đã giữ các vị trí quan trọng, chủ chốt trong các cơ quan, phục vụ tốt sự nghiệp xây dựng và phát triển nước CHDCND Lào.

Tại Trường Cao đẳng Y tế Sơn La hiện đang đào tạo 257 lưu sinh viên Lào, các ngành: Dược, điều dưỡng, nữ hộ sinh, y sĩ đa khoa. Nhà trường không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng giảng dạy lý thuyết, gắn với thực hành, phân công các giáo viên có kinh nghiệm đảm nhiệm việc truyền đạt kiến thức, đầu tư nhiều mô hình trực quan, thiết bị hiện đại; phối hợp tốt với các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh tạo điều kiện cho các em thực hành. Lưu học sinh Lào học tập tại trường đều đạt kết quả tốt, hằng năm, 100% sinh viên tốt nghiệp ra trường.

Lưu sinh viên Chức Lo Păn Nha, lớp cao đẳng Dược K14A, Trường Cao đẳng Y tế Sơn La, cho biết: Tôi đến từ tỉnh U Đôm Xay, trước khi học chuyên ngành, được đào tạo tiếng Việt gần 1 năm; sau đó tham gia học chuyên ngành cao đẳng Dược. Trong quá trình học tập tại đây, được nhà trường và các thầy, cô giáo cùng các bạn Việt Nam quan tâm, giúp đỡ trong học tập, cũng như đời sống hằng ngày, nên tôi sớm thích nghi với môi trường học tập tại đây.

Còn tại Trường Đại học Tây Bắc hiện đang đào tạo 25 ngành, trong đó nhiều ngành phù hợp với các lĩnh vực mà nước CHDCND Lào có nhu cầu cần thiết. Từ năm 2021-2025 đã đào tạo 603 lưu học sinh, sinh viên Lào ở các trình độ: Thạc sĩ, đại học, liên thông đại học, cao đẳng; trung cấp. Nhà trường phân công giảng viên hỗ trợ về phương pháp học tập, thông qua các nhóm sinh viên Việt - Lào. Chất lượng đào tạo chuyên ngành cho lưu học sinh, sinh viên Lào đạt kết quả toàn diện, vững chắc, đồng đều cả về kiến thức, kỹ năng và phẩm chất chính trị.

Công tác hỗ trợ, chăm lo đời sống lưu học sinh, sinh viên Lào được triển khai hiệu quả, tỉnh ta đã chỉ đạo các trường học bố trí ký túc xá riêng; chú trọng nâng cấp cơ sở vật chất, bảo đảm điều kiện sinh hoạt, an ninh và chăm sóc y tế; tổ chức nhiều hoạt động văn hóa - thể thao, giao lưu sinh viên Việt - Lào, như: Giao lưu văn hóa, thể thao nhân dịp Tết Bunpimay Lào, Tết cổ truyền dân tộc Việt Nam, Quốc khánh Lào; ngoại khóa “Lưu học sinh Lào - hành trình cùng tiếng Việt”, “Tiếng Việt và Văn hóa Việt Nam”... Ngoài thời gian học tập chính khóa, hằng năm, các trường còn tổ chức đi học tập thực tế tại một số điểm di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh trong tỉnh, như: Nhà máy Thủy điện Sơn La; Bảo tàng tỉnh; Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La; Quảng trường Tây Bắc; Khu di tích lịch sử cách mạng Việt Nam - Lào tại bản Lao Khô, xã Phiêng Khoài; Di tích lịch sử Ngã ba Cò Nòi, xã Mai Sơn; Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu...

Tiếp tục đẩy mạnh hợp tác lĩnh vực giáo dục và đào tạo với các tỉnh nước bạn Lào, tỉnh ta tập trung hỗ trợ đào tạo tiếng Việt và học tiếp chuyên ngành tại các trường đại học, cao đẳng chuyên nghiệp, đào tạo trung cấp lý luận chính trị. Tạo điều kiện tốt nhất để lưu học sinh, sinh viên Lào yên tâm học tập, rèn luyện nhằm bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao cho nước bạn Lào, góp phần vun đắp thêm mối quan hệ hợp tác hữu nghị Việt Nam - Lào nói chung và Sơn La với các tỉnh nước bạn Lào nói riêng.