Bước đột phá trong phân cấp, phân quyền

Theo Nghị quyết số 1681/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp, kiện toàn đơn vị hành chính cấp xã tỉnh Sơn La, phường Thảo Nguyên thành lập trên cơ sở nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, dân số với phường Cờ Đỏ để thành lập phường Thảo Nguyên mới. Sau sáp nhập, phường Thảo Nguyên có diện tích tự nhiên hơn 53  km², dân số 22.479 người và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025.

Phường Thảo Nguyên là phường trung tâm của vùng Mộc Châu. Sau hơn 4 tháng thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, HĐND phường đã tiếp nhận 94 ý kiến, kiến nghị cử tri; trong đó, hơn 40 nội dung được giải quyết dứt điểm, đặc biệt xử lý triệt để các vướng mắc kéo dài nhiều năm về “đất tạm giao”, tạo niềm tin và sự phấn khởi cho hàng nghìn hộ dân.

Ông Trần Dân Khôi, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Thảo Nguyên, cho biết: Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 đã tạo bước đột phá trong phân cấp, phân quyền, khi lần đầu tiên trao cho HĐND cấp xã nhiều thẩm quyền mới, thiết thực và mang tính quyết định. Ngay từ đầu, HĐND phường xác định đổi mới phương thức hoạt động là yếu tố then chốt. Bám sát quy định, hướng dẫn, cùng với việc kiện toàn bộ máy, chúng tôi tập trung vào ba khâu đột phá: nâng cao chất lượng kỳ họp, đổi mới giám sát và tăng cường đối thoại trực tiếp với nhân dân.

Từ cách tổ chức kỳ họp ngắn gọn, khoa học, tăng thời gian thảo luận, chất vấn đến việc gửi tài liệu sớm cho đại biểu nghiên cứu, HĐND phường đổi mới rõ nét các kỳ họp chuyên, tổ chức linh hoạt, kịp thời giải quyết vấn đề thực tiễn, giảm tải cho kỳ họp thường lệ, bảo đảm nghị quyết sát thực tế, khả thi và đi vào cuộc sống.

Ông Trần Dân Khôi, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Thảo Nguyên, cho biết thêm: Một trong những yếu tố giúp HĐND phường Thảo Nguyên nhanh chóng ổn định, hoạt động hiệu quả là sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh. Ngay từ khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thường trực HĐND tỉnh đã tổ chức bồi dưỡng, hướng dẫn nghiệp vụ cho đại biểu cơ sở, thường xuyên nắm bắt, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Nhờ đó, HĐND phường có nền tảng pháp lý, quy trình chuẩn, bộ máy tinh gọn, thống nhất và phát huy tốt vai trò, trách nhiệm của từng đại biểu trong giám sát, phản ánh, giải quyết kiến nghị của cử tri.

Tăng cường tính dân chủ, công khai

Yếu tố then chốt giúp HĐND phường Thảo Nguyên trở thành điểm sáng trong việc lắng nghe, giải quyết kiến nghị cử tri là đổi mới phương thức hoạt động của Thường trực HĐND, đặc biệt trong giám sát chuyên đề và giải quyết kiến nghị được coi là “xương sống” của hiệu lực quản lý nhà nước ở cơ sở.

Ngày 17/9/2025, Thường trực HĐND phường đã giao 4 tổ đại biểu HĐND giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri theo nguyên tắc “5 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả. Các cuộc giám sát đều có sự tham dự của cấp ủy, Ban công tác Mặt trận và cử tri, tạo nên cơ chế “cùng bàn, cùng giám sát” ngay tại tổ dân phố. Nhờ đó, quá trình giải quyết không chỉ minh bạch mà còn mang tính đồng thuận cao.

Bà Lê Thị Thanh, Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng tổ dân phố Chè Đen 1, chia sẻ: Các tổ đại biểu HĐND xuống tận cơ sở giám sát, lắng nghe dân, cùng tháo gỡ khó khăn. Cách làm này, giúp người dân thực sự được tham gia vào quá trình quyết định của chính quyền, khiến mối quan hệ giữa đại biểu HĐND phường Thảo Nguyên và cử tri ngày càng gắn bó, gần gũi hơn.

Nếu như giám sát là “tay lái” thì tiếp xúc, đối thoại với cử tri là “trái tim” của hoạt động HĐND phường. Ở Thảo Nguyên, các cuộc tiếp xúc không còn mang tính hình thức, mà thực sự là diễn đàn của dân. Các đại biểu dành nhiều thời gian lắng nghe, ghi nhận, giải thích thấu tình, đạt lý.

Ông Trần Văn Sơn, Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng tổ dân phố Khí Tượng, cho biết: Trước đây, khi dân có kiến nghị, để có kết quả phải mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, nay chỉ vài tuần đã có đoàn HĐND phường xuống làm việc, nghe dân nói, nên dân tin và ủng hộ hơn rất nhiều.

Không chỉ tiếp xúc trước và sau các kỳ họp, các đại biểu HĐND còn thường xuyên xuống địa bàn, cùng dân bàn việc, cùng kiểm tra tiến độ thực hiện nghị quyết. Chính nhờ đó, Thảo Nguyên trở thành một trong những địa phương có tỷ lệ hài lòng của người dân về chính quyền cao.

Mô hình “Đại biểu đồng hành cùng dân” được thực hiện bài bản, thể hiện rõ trong việc tháo gỡ những vấn đề nóng về đất “vườn” tạm giao, vốn là nỗi lo nhiều năm của người dân.

Trong 94 kiến nghị cử tri gửi tới HĐND phường, có tới 20 nội dung liên quan đến đất đai, chiếm hơn 21% tổng số kiến nghị. Nổi cộm là vấn đề Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có mục đích “vườn” và thời hạn “tạm giao” được cấp từ năm 2002 - 2004. Vướng mắc này khiến hàng nghìn hộ dân không thể thực hiện các thủ tục hành chính cơ bản như chuyển mục đích, thừa kế, cho tặng, hoặc đính chính giấy chứng nhận.

Ngay sau khi tiếp nhận, HĐND phường đã chủ trì rà soát, phối hợp với UBND và các cơ quan chức năng xây dựng phương án xử lý cụ thể. Chỉ trong vòng một tháng, ba văn bản kiến nghị đã được gửi lên UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường để xin hướng dẫn tháo gỡ.

Ngày 15/9/2025, UBND phường ban hành công văn đề xuất ba phương án: Cấp đổi Giấy chứng nhận; gia hạn sử dụng đất nông nghiệp; đính chính sai sót về thời hạn sử dụng đất. Cách làm khẩn trương, đồng bộ này đã mang lại kết quả rõ rệt.

Bà Lê Thị Thanh, Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng tổ dân phố Chè Đen 1, vui mừng nói: Chỉ hơn 4 tháng sau khi HĐND phường vào cuộc, hồ sơ của hơn 1.000 hộ dân đã được hướng dẫn giải quyết. Người dân chúng tôi thực sự phấn khởi, tin tưởng vào chính quyền.

Trường hợp ông Nguyễn Minh Hoàng, tổ dân phố Khí Tượng, là minh chứng điển hình. Ông Hoàng kể: Gia đình tôi có đất vườn tạm giao từ năm 2004, suốt 20 năm không chuyển nhượng hay chỉnh lý được. Khi HĐND phường tiếp thu kiến nghị, chỉ vài tuần sau, chúng tôi đã được hướng dẫn làm hồ sơ chỉnh lý. Ngày 18/11 tới tôi sẽ nhận kết quả. Gia đình tôi rất vui, vì lời hứa của HĐND đã thành hiện thực.

Đằng sau những kết quả ấy là tinh thần trách nhiệm, sự vào cuộc đến cùng của tập thể đại biểu và sự phối hợp chặt chẽ giữa HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam phường. Mỗi kiến nghị không chỉ được ghi nhận mà còn có người chịu trách nhiệm theo dõi, đôn đốc đến khi hoàn thành.

Đổi mới hoạt động gần dân, sát dân

Thành công của mô hình HĐND phường Thảo Nguyên bắt nguồn từ sự phối hợp nhịp nhàng giữa ba bên: HĐND, UBND và MTTQ. Trong đó, HĐND giữ vai trò chủ trì các kỳ họp, thực hiện giám sát, chất vấn, chuyển và theo dõi việc giải quyết kiến nghị của cử tri. UBND là cơ quan trực tiếp xem xét, xử lý, cung cấp thông tin và chịu trách nhiệm về kết quả. Còn MTTQ đảm nhiệm việc tập hợp, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, đồng thời thực hiện giám sát và phản biện xã hội.

Ba trụ cột này tạo thành một chu trình vận hành khép kín: “Dân kiến nghị - HĐND lắng nghe - UBND giải quyết - MTTQ giám sát”, giúp mọi vấn đề đều được theo dõi đến cùng. Chính cơ chế phối hợp chặt chẽ đó đã tạo nên nét riêng, giúp HĐND phường Thảo Nguyên hoạt động hiệu quả, minh bạch và có sức lan tỏa trong cộng đồng.

Ông Trần Dân Khôi khẳng định: Chúng tôi không chỉ tiếp nhận kiến nghị, mà quan trọng hơn là dám chịu trách nhiệm đến cùng. Khi người dân thấy lời hứa được thực hiện, thì đó là thành công lớn nhất của HĐND phường.

Thảo Nguyên hôm nay không chỉ là phường trung tâm của Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu, mà còn là điểm sáng trong thực hiện mô hình chính quyền hai cấp của tỉnh Sơn La. Sự đổi mới toàn diện, từ cơ chế điều hành, cách thức giám sát đến việc gần dân, sát dân, đã tạo nên sức bật mới cho hệ thống chính trị cơ sở. Những mô hình như “Tổ đại biểu giám sát tại khu dân cư”, “HĐND đồng hành cùng dân” đang phát huy hiệu quả và được xem xét nhân rộng. Đây là minh chứng rõ nét cho tinh thần cải cách hành chính, công khai, minh bạch trong hoạt động của chính quyền, góp phần củng cố niềm tin, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Từ 94 kiến nghị và hơn 40 nội dung được xử lý dứt điểm chỉ trong hơn bốn tháng, đến những câu chuyện thực tế của người dân, có thể khẳng định HĐND phường Thảo Nguyên không chỉ đổi mới cách làm, còn thay đổi tư duy phục vụ nhân dân. Phương châm “Mỗi kiến nghị của cử tri là một lời hứa được thực hiện đến cùng” đã trở thành thước đo niềm tin, cam kết mạnh mẽ giữa chính quyền và nhân dân. Mô hình cho thấy, khi HĐND hoạt động đúng vai, gần dân và vì dân, chính quyền cơ sở vận hành hiệu quả, dân chủ được mở rộng, lòng dân thêm vững. Đây cũng là thông điệp để các địa phương trong tỉnh học tập, nhân rộng, biến mỗi “lời hứa” của chính quyền thành “hành động” vì dân, của dân, do dân.