Thực hiện Nghị quyết số 1681/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tỉnh Sơn La sắp xếp lại địa giới hành chính, Tỉnh ta đã điều động 79 cán bộ từ tỉnh về giữ chức vụ lãnh đạo tại các xã, phường và điều chuyển 1.472 biên chế khối chính quyền sang khối đảng, giúp các địa phương ổn định sau sáp nhập. Sau gần 10 tháng vận hành theo mô hình mới, nhiều xã, phường đã có nhiều đột phá trong triển khai, vận hành bộ máy ổn định, đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân.

Tiêu biểu, như phường Thảo Nguyên, Ban Thường vụ Đảng ủy phường đã tập trung đổi mới phương thức hoạt động của HĐND nhằm nâng cao hiệu quả trong giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng và đáp ứng tốt hơn yêu cầu quản lý, phục vụ nhân dân. Hằng tháng, yêu cầu UBND phường và các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm gửi báo cáo kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri về Thường trực HĐND phường; giao các tổ đại biểu HĐND thực hiện nhiệm vụ giám sát, báo cáo Thường trực HĐND. Giao các tổ đại biểu HĐND giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri theo nguyên tắc “6 rõ” đó là rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ quy trình, rõ thời gian và rõ hiệu quả. Chỉ trong thời gian ngắn, HĐND phường đã giải quyết dứt điểm 62 nội dung khó, nhất là những tồn tại đất đai kéo dài hơn 20 năm. Điển hình là việc tháo gỡ vướng mắc về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có mục đích “vườn” và thời hạn “tạm giao” (giai đoạn 2002-2004) cho hơn 1.000 hộ dân.

Bà Trần Thị Vinh, cử tri Tổ dân phố Chè Đen 1 xúc động, chia sẻ: Gia đình tôi có đất vườn tạm giao suốt 20 năm không thể chuyển nhượng hay thừa kế. Khi HĐND phường trực tiếp rà soát và chất vấn, chỉ trong vài tuần chúng tôi được hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ và ngày 9/12/2025, tôi nhận được Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 825 m². Tôi rất vui, vì phường Thảo Nguyên thực hiện đúng lời hứa với cử tri; đến nay, phường đã giải quyết xong hồ sơ cho trên 100 hộ khác về đất tạm giao.

Ông Trần Dân Khôi, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Thảo Nguyên, cho biết: Thành công của mô hình HĐND phường Thảo Nguyên bắt nguồn từ sự phối hợp nhịp nhàng giữa HĐND, UBND và MTTQ. Trong đó, HĐND giữ vai trò chủ trì các kỳ họp, thực hiện giám sát, chất vấn, chuyển và theo dõi việc giải quyết kiến nghị của cử tri. UBND là cơ quan trực tiếp xem xét, xử lý, cung cấp thông tin và chịu trách nhiệm về kết quả. Còn MTTQ đảm nhiệm việc tập hợp, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, đồng thời thực hiện giám sát và phản biện xã hội. Ba trụ cột tạo thành một chu trình vận hành chặt chẽ: “Dân kiến nghị - HĐND lắng nghe - UBND giải quyết - MTTQ giám sát”, giúp mọi vấn đề được theo dõi, giải quyết đến cùng.

Tại xã biên giới Chiềng Khoong, hiệu quả mô hình chính quyền 2 cấp được đo bằng sự đổi thay của những bản làng xa xôi nhất. Sự phối hợp giữa HĐND, UBND và Ủy ban MTTQ xã trong việc tiếp nhận, giải quyết các kiến nghị của cử tri, giúp các dự án hạ tầng như cầu tràn bản Huổi Co, đường Sốp Sâm - Huổi Khe được triển khai.

Đồng chí Lò Văn Thân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Chiềng Khoong, chia sẻ: Thường trực HĐND và các Tổ đại biểu HĐND xã thường xuyên đến các bản, các điểm trường nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và ý kiến phản ánh để có những điều chỉnh, tiếp thu kịp thời. Chúng tôi ưu tiên tạo điều kiện mọi mặt đời sống, nhất là các chương trình mục tiêu quốc gia cho đồng bào dân tộc thiểu số. Bằng cách làm này, nhiều nội dung, kiến nghị được xã chỉ đạo giải quyết kịp thời, những dự án như cầu tràn bản Huổi Co hay đường Sốp Sâm - Huổi Khe chính là câu trả lời bước đầu của mô hình chính quyền vì dân phục vụ của xã Chiềng Khoong, tạo niềm tin cho nhân dân.

Cách trung tâm xã khoảng 30 km, con đường dẫn vào bản biên giới Huổi Khe còn 5 km đất lầy lội. Ông Sộng A Lại, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Huổi Khe, phấn khởi: Trước kia, bà con đi lại xuống xã rất khó khăn. Sau đó, nhân dân đã kiến nghị với xã về tuyến đường 5 km, đến nay, đã được đổ bê tông với chiều dài hơn 3 km. Người dân trong bản rất tin tưởng vào bộ máy chính quyền mới, mong muốn hơn 2 km đoạn đường còn lại sớm được triển khai.

Tại bản Huổi Co, dẫn chúng tôi đi trên cây cầu tràn mới hoàn thành, ông Hùng Văn Mâng, Bí thư Chi Bộ, Trưởng bản, nói: Bản có 93 hộ, 415 nhân khẩu đồng bào dân tộc Khơ Mú. Tuyến đường độc đạo vào bản trước đây phải đi qua suối, vào mùa mưa, mực nước suối dâng cao, nhiều thời điểm tuyến đường bị cô lập, cuộc sống của nhân dân gặp nhiều khó khăn. Tôi đã chụp ảnh và gửi kiến nghị lên nhóm Zalo của HĐND, UBND xã Chiềng Khoong và sau 2 ngày, đồng chí Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã cùng đoàn công tác đã xuống kiểm tra thực tế. Sau đó 2 tuần, công trình được khởi công, sau gần 2 tháng thi công cây cầu đã hoàn thành. Bà con trong bản ai cũng vui và phấn khởi.

Những kết quả bước đầu sau gần 10 tháng vận hành theo mô hình chính quyền mới được ghi nhận tại nhiều xã, phường trên địa bàn tỉnh. Thành công của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Sơn La còn được thể hiện bằng thành công của cuộc bầu cử ngày 15/3/2026. Tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu toàn tỉnh đạt 99,72%. Tại 75 xã, phường sau sáp nhập, sự đồng thuận của người dân thể hiện rõ qua việc bầu đủ 9/9 đại biểu Quốc hội, 55/55 đại biểu HĐND tỉnh và 1.617/1.619 đại biểu HĐND cấp xã. Những con số khẳng định khi bộ máy chính quyền thực sự tinh gọn, cán bộ đủ tâm và tầm, thì niềm tin của nhân dân sẽ trở thành động lực mạnh mẽ nhất để mô hình mới vận hành ngày một hiệu quả.

Đồng chí Vi Đức Thọ, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh, cho biết: Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là sự thay đổi về tổ chức bộ máy, mà là bước chuyển mạnh về tư duy quản trị từ “quản lý” sang “phục vụ”. Hiệu quả hoạt động của HĐND và UBND trong mô hình từng bước khẳng định: Bộ máy tinh gọn hơn, quyết sách sát thực tiễn hơn và người dân, doanh nghiệp được phục vụ tốt hơn. Vai trò, vị thế của HĐND tiếp tục nâng lên thông qua những quyết sách kịp thời, hoạt động giám sát sát thực tiễn và việc giải quyết ngày càng hiệu quả kiến nghị chính đáng của cử tri.

Những kết quả bước đầu, là động lực để chính quyền các xã, phường đổi mới tư duy, phương thức hoạt động, bám sát thực tiễn cơ sở, lấy nhân dân làm trung tâm phục vụ, xứng đáng với niềm tin và kỳ vọng của cử tri.