Sát cơ sở - "nóng" nghị trường

Ngay từ những tháng đầu của nhiệm kỳ 2026 - 2031, HĐND tỉnh Sơn La đã thể hiện tốc độ làm việc khẩn trương, khoa học và hiệu quả. Thông qua các kỳ họp thường lệ và chuyên đề, HĐND tỉnh đã xem xét, quyết định ban hành 88 nghị quyết quan trọng về cơ chế, chính sách, đầu tư công, tài chính - ngân sách, đất đai và tổ chức bộ máy.

Để nghị quyết ban hành bảo đảm tính khả thi, công tác thẩm tra của các Ban HĐND tỉnh được nâng lên một bước. Không chỉ nghiên cứu hồ sơ trên giấy, các Ban của HĐND tỉnh đã tích cực về cơ sở, tổ chức hơn 15 cuộc khảo sát thực tế và thẩm tra chuyên đề, trực tiếp đối thoại với các đối tượng chịu sự tác động.

 Đồng chí Quàng Văn Dũng, Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh, chia sẻ: Khi vận hành mô hình chính quyền 2 cấp, áp lực thẩm tra các dự thảo nghị quyết về đầu tư công, phân cấp ngân sách và cơ chế chính sách dồn về cấp tỉnh rất lớn. Nhờ lực lượng đại biểu chuyên trách được tăng cường và đổi mới phương pháp khảo sát thực địa, công tác thẩm tra của Ban Kinh tế - Ngân sách nói chung và các ban khác nói riêng đã đi vào chiều sâu. Chúng tôi kiên quyết phản biện, đề nghị cơ quan soạn thảo điều chỉnh hoặc làm rõ tính khả thi trước khi trình Kỳ họp, bảo đảm mỗi nghị quyết ban hành đều đáp ứng ngay yêu cầu phát triển.

Quy trình điều hành kỳ họp được cải tiến: Chủ tọa kỳ họp giảm tối đa thời gian đọc các báo cáo trình bày sẵn, dành phần lớn thời lượng cho thảo luận, tranh luận công khai tại hội trường. Các vấn đề nổi cộm trong quản lý đất đai, giải ngân vốn đầu tư công, chính sách an sinh xã hội đều được bàn thảo thẳng thắn. Cơ chế chất vấn và trả lời chất vấn được đổi mới theo hướng "truy vấn đến cùng", yêu cầu người trả lời đi thẳng vào trọng tâm, đưa ra cam kết rõ ràng về lộ trình khắc phục.

Kiên quyết bãi bỏ chính sách không còn phù hợp

Bước vào nhiệm kỳ mới, đứng trước yêu cầu phát triển, đặc biệt là dồn lực cho mục tiêu tăng trưởng từ 8% trở lên, tạo nền tảng để hướng đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong những năm tới, HĐND tỉnh đã chủ động rà soát, kiên quyết loại bỏ chính sách không còn phù hợp, tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực. Đơn cử, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết 02/2026/NQ-HĐND bãi bỏ Nghị quyết 75/2023/NQ-HĐND ngày 8/12/2023 của HĐND tỉnh Quy định về chính sách hỗ trợ phát triển chăn nuôi đại gia súc tại các xã khu vực III và bản đặc biệt khó khăn giai đoạn 2024 - 2025 trên địa bàn tỉnh và Nghị quyết 15/2026/NQ-HĐND ngày 21/7/2026 bãi bỏ Nghị quyết 50/2022/NQ-HĐND về hỗ trợ vùng nguyên liệu chế biến.

Nghị quyết 75/2023/NQ-HĐND từng là chính sách trọng tâm nhằm thúc đẩy phát triển vùng đồng cỏ, chủ động nguồn thức ăn, tăng năng suất và thu nhập cho người dân các xã khu vực III, bản đặc biệt khó khăn. Tuy nhiên, giai đoạn 2024 - 2025, ghi nhận việc triển khai hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở còn nhiều vướng mắc, dù tỉnh đã ban hành các văn bản hướng dẫn và bố trí nguồn lực.

Ông Trần Dũng Tiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, đánh giá: Mục tiêu chính sách đúng nhưng kết quả chưa đạt kế hoạch. Cụ thể, năm 2025, Nghị quyết hỗ trợ trồng cỏ chỉ đạt trên 89 ha, đạt 25,6% kế hoạch; hỗ trợ chế biến thức ăn đạt trên 288 tấn, đạt 28,8%; kinh phí giải ngân đạt trên 1,5 tỷ đồng, đạt 26,9%. Năm 2025, theo kết quả kiểm tra của Đoàn kiểm tra liên ngành tại 5 xã, phường đến tháng 10/2025, không có địa phương nào triển khai được theo nghị quyết. Cộng thêm, sau ngày 1/7/2025, khi mô hình chính quyền 2 cấp được áp dụng, theo quy định tại nghị quyết, các xã, phường không còn đủ thẩm quyền phê duyệt dự toán, danh sách đối tượng hỗ trợ, nghiệm thu và thanh toán, gây khó khăn lớn trong triển khai.

Thực tế cho thấy, Nghị quyết số 75/2023/NQ-HĐND tuy có mục tiêu, phù hợp với nhu cầu phát triển chăn nuôi đại gia súc tại vùng khó khăn, nhưng cơ chế thực hiện không còn phù hợp với tình hình thực tế, đặc biệt là sau khi chuyển đổi mô hình chính quyền. Việc tiếp tục duy trì nghị quyết sẽ không đạt được mục tiêu đề ra, gây lãng phí nguồn lực. Vì vậy, việc bãi bỏ Nghị quyết để xây dựng chính sách mới thay thế là yêu cầu cấp thiết và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp cùng quy định phân cấp ngân sách hiện hành.

Cùng với loại bỏ rào cản, HĐND tỉnh ban hành chuỗi nghị quyết chiến lược về phân cấp ngân sách và phát triển hạ tầng trọng điểm. Nhằm cụ thể hóa cơ chế phân cấp, Nghị quyết số 20/NQ-HĐND ngày 4/5/2026 về phân bổ kế hoạch đầu tư công năm 2026 từ nguồn thu tiền sử dụng đất đã phân cấp triệt để cho HĐND cấp xã quyết định phân bổ, điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm thuộc các Chương trình mục tiêu quốc gia. Quyết sách này trao quyền chủ động tối đa cho cấp cơ sở - nơi "gần dân nhất, hiểu dân nhất".

Ban hành Nghị quyết hợp lòng dân

Xác định mục tiêu mọi quyết sách phải xuất phát từ thực tiễn cuộc sống và nguyện vọng của nhân dân, HĐND tỉnh đã không ngừng nâng cao chất lượng việc ban hành nghị quyết, đảm bảo khi nghị quyết được ban hành phải mang tính khả thi cao, giải quyết được những vấn đề “nóng” ở cơ sở, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội của địa phương.

Mở đường hạ tầng giao thông kết nối vùng, ngày 28/8/2026, Nghị quyết số 51/NQ-HĐND về điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án tuyến đường bộ cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu (đoạn qua tỉnh Sơn La) được thông qua tại Kỳ họp chuyên đề thứ 3 là "cú huých" cho hạ tầng địa phương. Quyết sách này nâng quy mô toàn tuyến từ 2 lên hoàn chỉnh 4 làn xe (nền đường rộng 22m), bổ sung nút giao liên thông Phiêng Luông. Với tổng mức đầu tư gần 9.964 tỷ đồng (Trung ương hỗ trợ 8.426 tỷ đồng, ngân sách tỉnh cân đối 1.538 tỷ đồng) triển khai giai đoạn 2023-2029, tuyến cao tốc sẽ phá vỡ thế độc đạo của quốc lộ 6, mở rộng cánh cửa kết nối Sơn La và Tây Bắc với Thủ đô Hà Nội.

Ông Nguyễn Quốc Khánh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Sơn La, tâm đắc: HĐND tỉnh quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu lên 4 làn xe hoàn chỉnh thể hiện tầm nhìn chiến lược vượt thời đại. Dành gần 1.500 tỷ đồng ngân sách địa phương đối ứng cùng Trung ương là minh chứng cho quyết tâm chính trị rất lớn. Con đường mới sẽ kéo giảm chi phí logistics, kích hoạt làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào tỉnh.

Cụ thể hóa các chủ trương phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, HĐND tỉnh đã ban hành bộ đôi nghị quyết then chốt: Nghị quyết số 17/2026/NQ-HĐND và Nghị quyết số 18/2026/NQ-HĐND ngày 20/7/2026 quy định chi tiết nội dung, mức chi quản lý và thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo có sử dụng ngân sách nhà nước. Đây là "hành lang pháp lý" quan trọng, khuyến khích các nghiên cứu ứng dụng thực tiễn, thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ và chuyển đổi số toàn diện.

Trước thực trạng thiếu hụt bác sĩ, Nghị quyết số 24/2026/NQ-HĐND ngày 28/8/2026 ra đời với mục tiêu thu hút 225 bác sĩ, dược sĩ về làm việc tại các cơ sở y tế công lập giai đoạn 2026–2030. Tỉnh áp dụng mức hỗ trợ một lần từ 70 đến 150 triệu đồng/người; người về trạm y tế xã hoặc các lĩnh vực đặc thù (Lao, Phong, Tâm thần, Pháp y, Giải phẫu bệnh) nhận thêm hỗ trợ bổ sung từ 60 đến 100 triệu đồng/người.

Bác sĩ Trần Thị Thương, Khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện Y dược cổ truyền tỉnh Sơn La, chia sẻ: Sau 6 năm học tại Học viện Y học cổ truyền Hà Nội, tôi có nhiều cơ hội ở lại các bệnh viện lớn tại Thủ đô. Nghị quyết thu hút nhân lực của HĐND tỉnh Sơn La là điểm tựa để những bác sĩ trẻ như tôi yên tâm công tác lâu dài.

HĐND tỉnh dành nguồn lực đặc biệt cho công tác an sinh xã hội thông qua Nghị quyết số 27/2026/NQ-HĐND, ngày 28/8/2026 quy định mức chi hỗ trợ nhà ở thuộc các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2030; Nghị quyết hỗ trợ 100% kinh phí đào tạo, thủ tục và cho vay ưu đãi không thế chấp tối đa 30 triệu đồng/người đối với người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (hiệu lực từ 7/9/2026).

Chăm lo đời sống tinh thần ở cơ sở, Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND, ngày 28/8/2026 quyết định hỗ trợ 8 triệu đồng/năm cho hơn 2.200 đội văn nghệ thôn, bản, tiểu khu áp dụng từ 1/1/2027. Bà Quàng Thị Thinh, Thành viên CLB Văn nghệ bản Chậu, phường Chiềng Cơi, vui mừng cho biết: Mức hỗ trợ 8 triệu đồng/năm để đội văn nghệ thêm nguồn kinh phí sắm sửa đạo cụ, trang phục để nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc còn mãi, để tiếng khèn tiếp tục ngân vang, giữ nhịp xòe truyền thống cho bản làng thêm đoàn kết.

Mô hình chính quyền 2 cấp tại Sơn La đã chứng minh tính tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả trong vận hành. Xác định ban hành nghị quyết đúng, trúng là điều kiện cần, đưa nghị quyết vào cuộc sống mới là điều kiện đủ, Thường trực và các Ban HĐND tỉnh đã tăng cường giám sát chuyên đề, kiểm tra đột xuất tại cơ sở để kịp thời tháo gỡ vướng mắc. Trong đó, khâu tổ chức thực hiện và giám sát từ cơ sở giữ vai trò quyết định, đưa việc "trao quyền cho HĐND cấp xã" thành động lực thực tế, giải quyết dứt điểm các nguyện vọng chính đáng của nhân dân.

(còn nữa)