Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Hoàng Ngân Hoàn, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Sơn La đề nghị tiếp tục cụ thể hóa các quy định về bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, nhất là tại khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Đại biểu cho rằng dự thảo Luật đã xác định tương đối rõ nguyên tắc bảo tồn, kế thừa, phát huy các giá trị kiến trúc truyền thống; tuy nhiên cần cụ thể hóa để bảo đảm khả năng thực thi, phù hợp với những địa bàn có tính đa dạng văn hóa cao như Sơn La và các tỉnh miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Theo đại biểu, bản sắc kiến trúc không chỉ được thể hiện ở từng công trình mà còn gắn với tổng thể không gian sống, cấu trúc bản làng, cảnh quan, không gian văn hóa và tri thức xây dựng truyền thống.

Từ đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung rõ hơn khái niệm “không gian kiến trúc truyền thống của cộng đồng” tại Điều 5, bao gồm cấu trúc bản, làng; cảnh quan; không gian sinh hoạt cộng đồng; hình thức cư trú; vật liệu, kỹ thuật xây dựng truyền thống và tri thức bản địa. Đồng thời, đối với quy chế quản lý kiến trúc, cần có quy định phù hợp với khu vực cư trú tập trung của đồng bào dân tộc thiểu số và bảo đảm sự tham gia thực chất của cộng đồng, người có uy tín, nghệ nhân, người am hiểu văn hóa địa phương trong quá trình xác định các tiêu chí bảo tồn.

Đại biểu cũng đề nghị quan tâm đến việc bảo tồn bản sắc kiến trúc trong các chương trình xây dựng nông thôn mới, tái định cư, hỗ trợ nhà ở và phát triển du lịch tại vùng dân tộc thiểu số. Theo đó, cần tránh tình trạng các bản làng ngày càng trở nên đồng nhất trong quá trình kiên cố hóa, hiện đại hóa; bảo đảm kiến trúc mới phù hợp với cảnh quan, điều kiện tự nhiên, tập quán sinh hoạt và các giá trị văn hóa truyền thống. Đại biểu nhấn mạnh, việc bảo tồn kiến trúc không chỉ là giữ lại một công trình, mà còn là gìn giữ ký ức, tri thức, lối sống và bản sắc của cộng đồng; qua đó góp phần xây dựng nền kiến trúc Việt Nam hiện đại nhưng đa dạng, để mỗi vùng miền, mỗi cộng đồng dân tộc đều có thể nhận diện bản sắc của mình trong không gian sống.