Quá trình sắp xếp, tổ chức lại chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra khối lượng công việc lớn, cấp bách, nhất là trong xây dựng, quản lý, vận hành, tích hợp hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu giữa các ngành, UBND cấp xã. Điều này, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn hệ thống thông tin, lộ lọt bí mật Nhà nước trên không gian mạng. Bên cạnh đó, việc tổ chức lại bộ máy có thể dẫn đến thiếu hụt nhân sự quản lý công nghệ thông tin, gây khó khăn trong tiếp quản, vận hành, cũng như thiếu đồng bộ về thiết bị, phần mềm bảo mật. Các đối tượng tội phạm công nghệ cao có thể lợi dụng thời điểm này để tấn công mạng, đánh cắp tài liệu, gây gián đoạn hệ thống nhằm thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

UBND tỉnh đã chủ động cụ thể hóa bằng Quyết định số 856/QĐ-UBND ban hành Kế hoạch kiểm tra, đánh giá an toàn thông tin theo cấp độ và Quyết định số 864/QĐ-UBND thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành do đại diện lãnh đạo Công an tỉnh làm Trưởng đoàn, đã tiến hành rà soát, đánh giá toàn diện tại 90 cơ quan, đơn vị, địa phương, gồm 4 sở, 19 bệnh viện và 67 UBND xã, phường. Quá trình kiểm tra thực hiện nghiêm túc, khách quan, đúng trọng tâm, trọng điểm, tạo sự chuyển biến rõ nét từ nhận thức đến hành động của người đứng đầu các cấp.

Thời điểm trước kiểm tra, tỷ lệ hệ thống thông tin được phê duyệt cấp độ an toàn trên địa bàn tỉnh chỉ đạt mức khiêm tốn 37%. Sau khi thông qua đợt kiểm tra, hướng dẫn trực tiếp, đã có 83,33% đơn vị chủ động lập hồ sơ rà soát, phân loại trình cấp có thẩm quyền thẩm định. Kết quả, đã đưa tỷ lệ hệ thống thông tin được phê duyệt cấp độ an toàn toàn tỉnh đạt 100%, hoàn thành vượt mức chỉ tiêu do Trung ương giao.

Ông Phạm Quốc Chinh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, cho biết: Thời gian qua, Sở thường xuyên đôn đốc các cơ quan, đơn vị kiểm tra, đánh giá, giám sát nhằm bảo đảm an toàn, an ninh mạng cho các hệ thống phục vụ chính quyền điện tử. Hệ thống giám sát an ninh mạng được duy trì 24/7. Hiện nay, Sở đã triển khai nền tảng quản lý an toàn hệ thống thông tin theo cấp độ, cấp tài khoản riêng cho từng cơ quan, bảo đảm quản lý, bảo mật dữ liệu. Đồng thời, hoàn thành việc rà soát, cập nhật danh mục hệ thống thông tin, phân loại và phê duyệt hồ sơ đề xuất cấp độ an toàn cho 100% hệ thống đang vận hành.

Song song với việc chuẩn hóa hồ sơ pháp lý, hạ tầng công nghệ thông tin và giải pháp kỹ thuật bảo vệ tại các cơ quan, đơn vị ghi nhận những chuyển biến tích cực. Qua kiểm tra xác xuất 768 máy tính, 257 thiết bị mạng tại các đơn vị, ghi nhận 91,40% máy tính đã tích hợp giải pháp phòng chống mã độc quản trị tập trung của tỉnh (Bkav Endpoint); 100% máy tính được kích hoạt hệ thống tường lửa hệ điều hành. Đa số các đơn vị chủ động cử cán bộ tham gia Đội ứng cứu sự cố an toàn thông tin mạng của tỉnh và ban hành Kế hoạch ứng cứu, khắc phục sự cố theo quy định.

Đại tá Vì Quyền Chứ, Phó Giám đốc Công an tỉnh, cho biết: Bảo đảm an toàn, an ninh mạng là điều kiện tiên quyết, sống còn. Việc sắp xếp, tổ chức lại chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu rất lớn về tích hợp, vận hành cơ sở dữ liệu, đồng thời, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thông tin nếu lơ là, mất cảnh giác. Ngay sau kiểm tra, với sự chỉ đạo quyết liệt và tinh thần trách nhiệm cao, 100% đơn vị được kiểm tra đã nghiêm túc ban hành kế hoạch, triển khai khắc phục triệt để các tồn tại. Lực lượng Công an tỉnh sẽ tiếp tục đồng hành, tăng cường cảnh báo sớm và siết chặt kỷ cương an ninh mạng trên địa bàn toàn tỉnh.

Bên cạnh những kết quả đạt được, qua kiểm tra thực tế đã phát hiện những nguy cơ, kẽ hở an ninh mạng ở nhiều địa phương, đơn vị, đang đặt ra những thách thức lớn nếu công tác quản lý không giữ vững tính kỷ luật, kỷ cương.

Đối với công tác quản trị trang thông tin điện tử, 77,78% đơn vị chưa cung cấp đầy đủ thông tin bắt buộc theo quy định tại Nghị định số 147/2024/NĐ-CP; 72,22% đơn vị thiếu quy chế quản lý tài khoản quản trị, để xảy ra tình trạng dùng chung tài khoản, không đổi mật khẩu định kỳ, không thu hồi tài khoản của cán bộ chuyển công tác hoặc nghỉ hưu. Ngoài ra, các đơn vị sử dụng giao thức HTTP (Giao thức truyền tải siêu văn bản) chưa mã hóa, tạo sơ hở cho kẻ xấu tấn công dò quét mật khẩu.

Về lỗ hổng kỹ thuật và nguy cơ lộ lọt tài khoản, qua rà quét chuyên sâu phát hiện trên 4.000 lỗ hổng bảo mật trên 20,64% thiết bị. Toàn tỉnh vẫn còn 18,88% máy tính dùng hệ điều hành không bản quyền; 8,59% máy tính chưa cài phần mềm diệt mã độc; 2,60% máy tính dùng Windows 7, 8 đã hết hạn hỗ trợ; có 45,31% máy tính còn lưu sẵn mật khẩu tài khoản công vụ iOffice, quản lý đất đai, cán bộ công chức, thư điện tử... trên trình duyệt web, nguy cơ cao bị chiếm đoạt tài khoản.

Nhận diện rõ những nguy cơ của an toàn, an ninh mạnh, Công an tỉnh đã tham mưu cho Chủ tịch UBND tỉnh ban hành văn bản chỉ đạo chấn chỉnh toàn diện công tác bảo đảm an toàn thông tin nhằm bảo vệ vững chắc không gian mạng và giữ vững kỷ cương hành chính. Theo đó, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị phải trực tiếp chịu trách nhiệm về công tác bảo đảm an toàn thông tin tại đơn vị mình. Khẩn trương khắc phục triệt để các hạn chế đã chỉ ra, ban hành đầy đủ quy chế quản lý tài khoản quản trị, tuyệt đối không lưu tài khoản công vụ trên trình duyệt và phủ kín 100% phần mềm diệt mã độc tập trung; nghiên cứu kiện toàn bộ máy, quy định rõ đầu mối tham mưu công tác an ninh mạng cấp xã, để tỉnh xem xét ưu tiên cân đối nguồn lực, hỗ trợ kinh phí để các địa phương nâng cấp hạ tầng trang thiết bị và trang bị phần mềm diệt virus có bản quyền.

Thượng tá Lưu Thái Quang Công an tỉnh, Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh, cho biết: Phát huy vai trò chuyên trách, đơn vị tiếp tục tăng cường cảnh báo sớm các nguy cơ mất an toàn thông tin; thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu, diễn tập thực chiến; đồng thời, tiếp tục mở rộng đợt kiểm tra đối với các đơn vị chưa được kiểm tra trong năm 2026.

Bảo vệ an toàn thông tin là nhiệm vụ chiến lược, thường xuyên và lâu dài, gắn liền với sự sống còn của tiến trình chuyển đổi số. Với sự chỉ đạo sát sao của tỉnh, sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng Công an và tinh thần trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, Sơn La quyết tâm xây dựng trận địa an ninh mạng vững chắc, phục vụ đắc lực cho nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh của tỉnh./.