Việc cắt giảm cần đạt thực chất, không để "mọc ra" thủ tục khác

Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt việc cắt giảm các TTHC, các điều kiện kinh doanh để thực hiện theo Nghị quyết số 18 của Trung ương. Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh, thời gian tới sẽ tiếp tục đề xuất cắt giảm chi phí thủ tục hành chính với ước tính hơn 23.000 tỷ đồng/năm.

Mới đây, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ đã ký văn bản truyền đạt ý kiến của Thủ tướng Chính phủ, gửi một số Bộ trưởng về việc yêu cầu bổ sung vào phương án phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục theo kiến nghị của Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV).

Tại họp báo Chính phủ tối 4/5,  Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương với tinh thần quyết liệt, khẩn trương có phương án thực hiện không quá 30 thủ tục hành chính ở cấp bộ, còn lại phân cấp cho địa phương; cắt giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ so với năm 2024; phấn đấu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện; cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết. Yêu cầu cơ bản phải hoàn thành trong tháng 4/2026.

Thực hiện nhiệm vụ này, Bộ Tư pháp đã xây dựng kế hoạch và cùng các bộ, ngành triển khai theo đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Thường trực Chính phủ.

Đến ngày 26/4, theo rà soát của Bộ Tư pháp, các bộ, ngành đã đề xuất các phương án cơ bản đạt mục tiêu theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết số 18 của Trung ương, làm cơ sở để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Theo ông Nguyễn Thanh Tịnh, đối với phương án thực thi cần điều chỉnh các Nghị định, sẽ áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 14 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để Chính phủ ban hành các Nghị quyết theo thủ tục rút gọn để áp dụng ngay. Đối với phương án cần sửa đổi luật, sẽ áp dụng cơ chế đặc biệt giải quyết khó khăn, kvướng mắc theo Nghị quyết 206 của Quốc hội để ban hành các văn bản quy phạm pháp luật và nghị quyết.

Đến ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa TTHC. Đến thời điểm này, Bộ Tư pháp đã thẩm định 3 Nghị quyết quy phạm theo Nghị quyết 206, do Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì soạn thảo và sẽ báo cáo Chính phủ xem xét thông qua vào ngày 5/5.

“Đây là nỗ lực lớn, có thể nói là một 'chiến dịch 15 ngày đêm thần tốc' xây dựng phương án và tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để cắt giảm, đơn giản hóa TTHC theo yêu cầu của Nghị quyết 18 của Trung ương”, lãnh đạo Bộ Tư pháp cho biết.

Về phân cấp, phân quyền: Cấp Trung ương chỉ còn thực hiện 1.570 thủ tục hành chính, chiếm 32,1%, vượt chỉ tiêu Nghị quyết 18 của Trung ương giao; về ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, hiện có 198 ngành nghề, các bộ, ngành đã đề xuất phương án cắt giảm 60 ngành nghề, đạt 30,3%, đáp ứng yêu cầu Nghị quyết 18 của Trung ương giao.

Theo Bộ Tư pháp, theo 8 Nghị quyết đã ban hành, cắt giảm 1.732 điều kiện kinh doanh không cần thiết; bãi bỏ 680 thủ tục hành chính; đơn giản hóa 521 thủ tục hành chính; cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết thủ tục hành chính, nâng tổng số thời gian giải quyết được cắt giảm là 51.419 ngày/97.020 ngày, đạt 52,9%, vượt chỉ tiêu đề ra.

“Tiếp tục đề xuất cắt giảm chi phí thủ tục hành chính với ước tính hơn 23.000 tỷ đồng/năm. Đối với Hồ sơ 3 bộ trình Chính phủ ban hành Nghị quyết theo Nghị quyết 206, sẽ điều chỉnh gần 50 đạo luật để cắt giảm gần 60 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ 158 thủ tục hành chính cùng nhiều nội dung đơn giản hóa khác.

Căn cứ vào tinh thần Nghị quyết 18 của Trung ương là triệt để chuyển đổi từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", tư duy cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện TTHC hiện nay có sự khác biệt. Khi thẩm định các Nghị quyết quy phạm, Bộ Tư pháp đều yêu cầu các bộ, ngành ngoài cắt giảm, bãi bỏ, đơn giản hóa TTHC và các thủ tục ‘tiền kiểm’,  phải có giải pháp thay thế để bảo đảm việc cắt giảm, đơn giản hóa khả thi, không phải chỉ trên số liệu. 

Cụ thể với 8 Nghị quyết đã ban hành và 3 Nghị quyết tới đây sẽ được xây dựng theo hướng chuyển tư duy từ ‘tiền kiểm’ sang ‘hậu kiểm’, cùng với quy định của pháp luật thực thi các phương án cải cách TTHC, các bộ, ngành sẽ phải quy định cụ thể các quy chuẩn, tiêu chuẩn về đầu tư kinh doanh dịch vụ...

Để thực hiện tốt mục tiêu trên, cơ quan Nhà nước phải tăng cường chuyển đổi công nghệ thông tin, chuyển đổi số để quản lý. Bộ Tư pháp đã báo cáo Chính phủ tới đây triển khai xây dựng hệ thống thông tin, chuyển đổi số trong lĩnh vực kiểm soát TTHC để bảo đảm được yêu cầu.

Với tinh thần trên, việc "mọc ra" các điều kiện kinh doanh, các TTHC làm tăng chi phí cho doanh nghiệp sẽ không tái diễn...

Xử lý dứt điểm các "điểm nghẽn" thể chế

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh, từ năm 2005 thực hiện mục tiêu cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ các "điểm nghẽn" thể chế pháp luật theo Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị, Bộ Tư pháp đã chủ trì cùng với các bộ, ngành, địa phương và đã báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương xác định 787 văn bản là "điểm nghẽn" của pháp luật.

Trên cơ sở đó, các bộ, ngành, địa phương đã triển khai, báo cáo Chính phủ theo thẩm quyền và trình Quốc hội xử lý 469 nội dung điểm nghẽn. Còn lại 318 nội dung từ đầu năm 2026 đến nay đã xử lý 159 điểm nghẽn.

Bộ Tư pháp xác định các trọng tâm ưu tiên thời gian tới: Đề nghị Chính phủ tập trung chỉ đạo các bộ, ngành xử lý số nội dung được Ban Chỉ đạo Trung ương xác định là "điểm nghẽn" còn lại; nghiên cứu, đánh giá và đề xuất phương án ban hành các nghị quyết theo Nghị quyết 26 của Chính phủ về các cơ chế đặc thù, đặc biệt để xử lý những khó khăn, vướng mắc. 

Đến nay, Chính phủ đã ban hành 16 Nghị quyết, quy phạm theo Nghị quyết 26. Tới đây sẽ ban hành thêm 3 Nghị quyết để cải cách TTHC. Tổng số các luật được điều chỉnh theo Nghị quyết 26 này được thống kê là hơn 60 luật. 

“Đây là cơ chế pháp lý dành quyền cho Chính phủ hết sức chủ động, kịp thời để khắc phục những điểm nghẽn”, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh.