Khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, hàng loạt nhiệm vụ quản lý Nhà nước được phân cấp trực tiếp về cơ sở. Việc giải quyết công việc gần dân hơn, giảm các khâu trung gian, đồng thời nâng cao tính chủ động của chính quyền cấp xã, phường. Song quá trình vận hành cũng cho thấy áp lực đối với các phòng chuyên môn khi một đầu mối phải tham mưu, thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến 6-8 sở, ngành. Công chức phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực chuyên sâu, nhất là đất đai, quy hoạch, hạ tầng, môi trường, dẫn đến nguy cơ quá tải, ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết hồ sơ. Từ yêu cầu đó, việc tổ chức lại các phòng chuyên môn được đặt ra theo hướng tinh gọn đầu mối, đồng thời tăng tính chuyên sâu, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn.

Bà Nguyễn Tú Anh, Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, Sở Nội vụ, cho biết: Trước khi tổ chức lại, cơ cấu các phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã gồm 4 đầu mối: Văn phòng HĐND và UBND; Phòng Kinh tế (đối với xã) hoặc Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị (đối với phường); Phòng Văn hóa - Xã hội; Trung tâm Phục vụ hành chính công. Trong đó, nhiều nhiệm vụ chuyên ngành tập trung tại Phòng Kinh tế. Trên cơ sở rà soát, Sở đã tham mưu, phối hợp với các cơ quan liên quan trình UBND tỉnh xem xét các tiêu chí về quy mô dân số, diện tích tự nhiên, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, mức độ đô thị hóa và khối lượng công việc phát sinh tại từng địa phương để phân loại, bố trí phòng chuyên môn phù hợp.

Theo đó, toàn tỉnh có 37 xã, phường (gồm 8 phường và 29 xã) được bố trí 5 phòng chuyên môn và tương đương, gồm: Văn phòng HĐND và UBND; Phòng Kinh tế; Phòng Nông nghiệp và Môi trường; Phòng Văn hóa - Xã hội; Trung tâm Phục vụ hành chính công. Còn lại, 38 xã tiếp tục duy trì 4 phòng chuyên môn và tương đương.

Đáng chú ý, tại các xã, phường thuộc nhóm được bố trí 5 phòng chuyên môn, Phòng Nông nghiệp và Môi trường được thành lập trên cơ sở tổ chức lại Phòng Kinh tế. Việc bổ sung Phòng Nông nghiệp và Môi trường tại những địa phương đủ điều kiện nhằm tạo đầu mối chuyên trách đối với những lĩnh vực có khối lượng công việc lớn, yêu cầu tính chuyên môn cao và liên quan trực tiếp đến đời sống, sản xuất của người dân. Quan điểm trong quá trình thực hiện là tổ chức bộ máy phải phù hợp với thực tiễn, không áp dụng một mô hình cứng nhắc cho tất cả các địa phương. 

Sau khi UBND tỉnh ban hành quyết định khung về số lượng và tên gọi các phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã, các xã, phường thuộc diện được bố trí 5 phòng chuyên môn đã triển khai xây dựng đề án, thực hiện các thủ tục theo quy định để trình HĐND cùng cấp xem xét, quyết định thành lập Phòng Nông nghiệp và Môi trường. Trên cơ sở nghị quyết của HĐND, các địa phương tiếp tục kiện toàn tổ chức, bố trí nhân sự, bàn giao nhiệm vụ và chuẩn bị các điều kiện để phòng mới đi vào hoạt động.

Tại phường Tô Hiệu, nơi áp lực về quản lý quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật và trật tự xây dựng tăng cao sau khi phân cấp, việc tách lập phòng chuyên môn mới đáp ứng yêu cầu của bộ máy quản lý. Địa phương đã rà soát chức năng, nhiệm vụ của Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị; xây dựng phương án tổ chức lại, hoàn thiện hồ sơ và trình HĐND phường quyết định thành lập Phòng Nông nghiệp và Môi trường.

Ông Cầm Việt Quân, Chủ tịch UBND phường Tô Hiệu, cho biết: Địa bàn đô thị có khối lượng công việc lớn về quy hoạch, xây dựng, hạ tầng, trật tự đô thị, tài chính, thương mại, đất đai và môi trường. Vì vậy, phường đã rà soát, phân định rõ nhiệm vụ và xây dựng cơ chế phối hợp giữa các phòng. Việc tách thành 2 phòng chuyên môn giúp nâng cao chất lượng tham mưu, hiệu quả quản lý Nhà nước trên từng lĩnh vực.

Không riêng khu vực đô thị, tại các xã có diện tích rộng, khối lượng công việc về đất đai, nông nghiệp và môi trường lớn cũng đặt ra yêu cầu tăng cường chuyên môn hóa. Tại xã Mường La, sau sáp nhập, số lượng hồ sơ liên quan đến đất đai tăng, trong khi cán bộ chuyên môn phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ. Việc tổ chức lại các phòng chuyên môn giúp phân định nhiệm vụ rõ ràng hơn. Theo đó, Phòng Kinh tế tập trung tham mưu quản lý Nhà nước về tài chính, đầu tư, thương mại, dịch vụ, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp và hạ tầng; Phòng Nông nghiệp và Môi trường phụ trách các lĩnh vực đất đai, tài nguyên, môi trường, nông, lâm nghiệp, thủy lợi và phòng, chống thiên tai.

Ông Bùi Văn Huy, Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và Môi trường xã Mường La, cho biết: Phòng được bố trí 6 biên chế từ số công chức của Phòng Kinh tế trước đây; đồng thời phân công nhiệm vụ phù hợp với năng lực, chuyên môn của từng người. Việc phân định rõ nhiệm vụ giúp công chức theo dõi, xử lý hồ sơ chuyên sâu theo từng lĩnh vực. Trong quá trình tổ chức lại bộ máy, việc tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp vẫn được duy trì liên tục, không bị gián đoạn.

Việc tiếp tục hoàn thiện các đầu mối chuyên môn là bước điều chỉnh cần thiết từ thực tiễn. Khi mỗi lĩnh vực được giao đúng đầu mối, cán bộ được bố trí phù hợp, hoạt động quản lý sẽ ngày càng chuyên nghiệp, thông suốt. Đây là nền tảng để chính quyền cấp xã, phường nâng cao chất lượng phục vụ, đưa chủ trương, chính sách đến gần hơn với cuộc sống và đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.