Vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành các kế hoạch cụ thể hóa và phân công nhiệm vụ cho các ngành, địa phương triển khai thực hiện cải cách hành chính. Ưu tiên xây dựng 12 cơ sở dữ liệu trọng yếu và chuyên ngành để tiến tới sử dụng số hóa dữ liệu; phê duyệt dự án nâng cấp, bổ sung trang thiết bị máy chủ tại Trung tâm dữ liệu của tỉnh, bảo đảm vận hành thông suốt các phần mềm dùng chung phục vụ hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp.

Đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của nhân dân và doanh nghiệp trong giải quyết thủ tục hành chính (TTHC), tỉnh tiếp tục phát huy hiệu quả mô hình “Chính quyền thân thiện vì nhân dân phục vụ”; ban hành quy định Chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền cho công chức trong công tác chứng thực, đã rút ngắn rõ rệt, hạn chế tình trạng quá tải vào các khung giờ cao điểm. Từ ngày 10/12/2025, tỉnh Sơn La chính thức công bố kết nối, khai thác sử dụng dữ liệu hộ tịch thay thế giấy tờ trong giải quyết TTHC theo Quyết định số 3458/QĐ-BTP của Bộ Tư pháp, nổi bật là quy định cấm việc yêu cầu phiếu lý lịch tư pháp, cùng hàng loạt tiện ích mới như không còn phải xuất trình giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, khai tử... trong các TTHC. Đây là những thay đổi mang tính bước ngoặt, tiết kiệm thời gian và chi phí, giảm đáng kể số lần đi lại, chờ đợi, sao y giấy tờ...

Ông Lại Như Long, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, chia sẻ: Việc đẩy mạnh cải cách TTHC, không để ách tắc, không để chậm trễ cho người dân và doanh nghiệp được chỉ đạo quyết liệt, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. Tỉnh đã tổ chức các đợt cao điểm, chiến dịch nâng cao tỷ lệ số hóa hồ sơ, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán trực tuyến, cùng với việc ban hành các chỉ thị nhằm siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong giải quyết TTHC. Công tác theo dõi, đánh giá cải cách hành chính được triển khai thường xuyên, công khai, minh bạch.

Thực hiện Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, các cấp, ngành đã chủ động rà soát, đề xuất, kiến nghị đơn giản hóa tối đa về hồ sơ, trình tự, thủ tục, thời gian giải quyết TTHC thuộc thẩm quyền. Trong năm, UBND tỉnh ban hành 182 quyết định công bố danh mục TTHC và phê duyệt quy trình nội bộ giải quyết TTHC thuộc phạm vi chức năng quản lý trên địa bàn tỉnh; tổng số TTHC đã công bố, công khai, cập nhật trên Cơ sở dữ liệu quốc gia 2.202 TTHC; trong đó, cấp tỉnh 1.805 TTHC, cấp xã 397 TTHC. Các sở, ban, ngành tiếp tục công bố, công khai TTHC khi có quyết định của bộ, ngành Trung ương đảm bảo tiến độ. Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh đã phối hợp với Viễn thông Sơn La điều chỉnh 2.202 quy trình nội bộ để cấu hình lên Hệ thống thông tin giải quyết TTHC tỉnh; tích hợp, cung cấp 100% TTHC trên Cổng Dịch vụ công quốc gia; trong đó, đã cung cấp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia 968/1.054 TTHC đáp ứng dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Đặc biệt, HĐND tỉnh đã ban hành nghị quyết miễn toàn bộ phí, lệ phí cho tất cả TTHC thực hiện thông qua dịch vụ công trực tuyến; nhiều thủ tục được thực hiện “phi địa giới”, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Tỉnh cũng mở rộng phân cấp, ủy quyền để rút ngắn thời gian giải quyết công việc, đặc biệt trong các lĩnh vực: Lao động, tôn giáo, hộ tịch, khoa học - công nghệ… giúp tăng tính chủ động của các sở, ngành. Những yêu cầu về cắt giảm hồ sơ, giảm thành phần giấy tờ, thay thế bằng dữ liệu điện tử được quán triệt từ tỉnh đến các xã, phường. Các TTHC được chuẩn hóa theo quy định của bộ, ngành Trung ương và công bố đầy đủ, đảm bảo người dân, doanh nghiệp có thể tra cứu, theo dõi dễ dàng. Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã được kiện toàn đồng bộ, ứng dụng công nghệ thông tin trong mọi khâu xử lý. Nhờ đó, nhiều TTHC vốn phức tạp trước đây nay đã được rút gọn, giải quyết trực tuyến hoặc qua dịch vụ bưu chính công ích, giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí.

Tại xã Sông Mã - xã dẫn đầu về chỉ số cải cách hành chính trong khối các xã, phường của tỉnh năm 2025, tổng số hồ sơ tiếp nhận và giải quyết tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã là 5.951 hồ sơ, tỷ lệ hồ sơ được xử lý trước và đúng hạn đạt 100%; tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 100%. Bà Trần Ngọc Hà, Phó Chủ tịch UBND xã, cho biết: Sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, xã cử cán bộ có nhiều kinh nghiệm và chuyên môn trong từng lĩnh vực để tiếp nhận thủ tục cho người dân; bố trí thêm đoàn viên, thanh niên hướng dẫn nộp hồ sơ trực tuyến, tư vấn pháp lý, hỗ trợ các nhóm yếu thế. Đầu tư trang thiết bị công nghệ thông tin, đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao kỹ năng, nhận thức số, hình thành thói quen cho người dân giải quyết TTHC trực tuyến...

Trước đây, theo quy trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, UBND cấp huyện thực hiện cấp giấy chứng nhận với sự tham gia 5 - 6 phòng ban, hồ sơ từ huyện về xã, lại từ xã lên huyện; không ít trường hợp mất vài tháng vẫn chưa xong thủ tục. Tuy nhiên, từ ngày 1/7/2025, UBND tỉnh phân quyền cho UBND cấp xã trong tiếp nhận hồ sơ đất đai từ cá nhân, các thủ tục này đã được thực hiện ngay tại UBND xã. Đến Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Sông Mã để làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, chị Phạm Thị Hoa, tổ dân phố 4, phấn khởi chia sẻ: Khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, quá trình làm TTHC của người dân nhanh, gọn, thuận tiện hơn bởi bộ máy hành chính được tinh gọn, ít tầng cấp trung gian.

Việc xây dựng và phát triển chính quyền điện tử, chính quyền số cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Đến nay, Hệ thống hội nghị truyền hình trực tuyến được triển khai tại UBND tỉnh, 163 điểm cầu tại 13 sở ngành và 75 UBND các xã, phường. Hệ thống thư điện tử công vụ đã cung cấp và bảo đảm hoạt động cho trên 29.970 tài khoản của các cán bộ, công chức, viên chức cơ quan đảng và chính quyền. Hệ thống Quản lý văn bản và điều hành được triển khai tại 919 cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, với hơn 12.860 tài khoản đang hoạt động; việc xử lý văn bản hoàn toàn trên môi trường mạng, bảo đảm việc gửi, nhận văn bản thông suốt từ tỉnh đến xã và các bộ, ngành Trung ương; tỷ lệ văn bản phát hành được ký số đạt 97,2%. Hệ thống thông tin phục vụ họp (eCabinet) được triển khai phục vụ 100% các cuộc họp, hội nghị do UBND tỉnh chủ trì và các cơ quan, đơn vị, hướng đến mục tiêu họp không giấy tờ. Các xã, phường cũng đã thành lập Tổ ứng cứu công nghệ và nghiệp vụ, Tổ công nghệ số cộng đồng hỗ trợ người dân, doanh nghiệp trong thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ chuyển đổi và cải cách hành chính.

Có thể khẳng định, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào thực tiễn đã góp phần đẩy mạnh cải cách hành chính nhà nước; cán bộ cơ sở nỗ lực thích ứng, TTHC được giải quyết nhanh gọn, người dân đánh giá hài lòng. Những chuyển động tích cực, hiệu quả từ cơ sở đã minh chứng rõ nét cho tinh thần đổi mới; chính quyền cơ sở ngày càng gần dân, chủ động và quyết liệt hơn, hướng tới phát triển bền vững.