Chuyển tư duy từ "quản lý" sang "kiến tạo, đồng hành"

Nhìn vào bảng điểm khối sở, ban, ngành năm 2025, có thể thấy không khí thi đua cải cách hành chính diễn ra rất sôi nổi, đặc biệt ở nhóm dẫn đầu. Đứng đầu là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch với 7,63 điểm, phản ánh hiệu quả trong rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh giải quyết hồ sơ trực tuyến và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Cùng với tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, công khai quy trình giải quyết thủ tục, Sở còn chủ động phối hợp với địa phương, doanh nghiệp, HTX phát triển du lịch, hỗ trợ xây dựng sản phẩm, kết nối tour tuyến và quảng bá điểm đến trên nền tảng số. Nhiều mô hình du lịch cộng đồng gắn với bản sắc văn hóa dân tộc được hình thành, tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Bà Hoàng Thị Đôi, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sơn La, cho biết: Kết quả dẫn đầu DCCI năm 2025 vừa là niềm tự hào, vừa tạo áp lực lớn đối với ngành. Doanh nghiệp đánh giá cao sự thay đổi trong thái độ phục vụ khi cán bộ chủ động xuống cơ sở hướng dẫn người dân, HTX làm du lịch cộng đồng, ứng dụng kỹ năng số để quảng bá sản phẩm. Thời gian tới, Sở sẽ tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, nâng cao kỹ năng số và năng lực quản trị cho cộng đồng làm du lịch.
 

Khối các sở, ngành ghi dấu ấn trong bảng xếp hạng DCCI năm 2025, ở vị trí thứ hai là Sở Nội vụ với 7,62 điểm, đây là minh chứng cho hiệu quả tham mưu xây dựng nền hành chính hiệu quả, duy trì dịch vụ công ổn định sau giai đoạn sáp nhập, sắp xếp tổ chức bộ máy sâu rộng, giảm mạnh từ 200 đơn vị hành chính cấp xã xuống còn 75 đơn vị. Vị trí thứ ba thuộc về Sở Công Thương với 7,57 điểm nhờ vai trò chủ động tháo gỡ nút thắt thị trường và liên kết chuỗi giá trị nông sản chủ lực.

Đặc biệt, Sở Tài chính đạt 7,53 điểm, xếp thứ sáu (đồng điểm với Sở Khoa học và Công nghệ), mang nhiều ý nghĩa. Bởi sau khi được kiện toàn và tiếp nhận thêm mảng định hướng đầu tư từ, Sở đã tạo dấu ấn qua việc thúc đẩy công khai, minh bạch tài chính công, quy hoạch và tối ưu hóa thủ tục ngân sách. Việc một cơ quan quản lý nguồn lực vĩ mô đạt điểm số cao cho thấy, việc tiếp cận thông tin minh bạch, bình đẳng chính là nền tảng để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Sức bật từ cơ sở gắn kết chuyển đổi xanh

Nếu khối sở, ngành định hình khung chính sách thì cấp cơ sở là nơi trực tiếp kiểm chứng năng lực thực thi. Bản đồ điểm số khối địa phương ghi nhận sự bứt phá ngoạn mục của các đô thị lõi khi Sơn La tinh gọn bộ máy quản lý. Phường Thảo Nguyên với 8,21 điểm và phường Tô Hiệu với 8,14 điểm là hai đơn vị xuất sắc vượt ngưỡng 8 điểm, đây là minh chứng rõ nét cho đổi mới tác phong giải quyết công việc nhanh chóng, thái độ phục vụ thân thiện và tinh thần đồng hành thực chất tại cơ sở. 

Hiệu quả từ sức bật cơ sở được thể hiện rõ qua sự phát triển của kinh tế tập thể. Tại phường Thảo Nguyên, HTX Nông nghiệp Quyết Thanh là một trong những đơn vị tiên phong trong sản xuất và chế biến nông sản chất lượng cao. Nâng cao giá trị trái cây, HTX đã đầu tư hệ thống máy sấy điện, máy sấy lạnh và máy sấy thăng hoa chế biến ra nhiều loại hoa quả sấy chất lượng cao được. Hiện nay, HTX có 5 sản phẩm OCOP, gồm 4 sản phẩm đạt 4 sao (mận sấy dẻo, chuối sấy dẻo, hồng sấy dẻo, xoài sấy dẻo) và 1 sản phẩm OCOP 3 sao đó là dâu tây sấy dẻo.

Bà Nguyễn Thị Thanh, Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp Quyết Thanh, phường Thảo Nguyên, cho biết: Mỗi năm, HTX bao tiêu hàng trăm tấn hoa quả tươi, tạo việc làm thời vụ cho 30-40 lao động địa phương và duy trì 15-20 lao động thường xuyên, với thu nhập 7-8 triệu đồng/tháng. Kết quả này có được nhờ sự đồng hành của các sở, ngành và địa phương trong hỗ trợ vốn vay, đầu tư máy móc, quảng bá sản phẩm, đào tạo kỹ năng số và cải cách thủ tục hành chính, giúp HTX giảm đáng kể thời gian, chi phí hoạt động. 

Trong khi đó, khoảng cách chênh lệch gần 2 điểm giữa nhóm đầu và nhóm cuối bảng, như: Xã Mường La (6,47 điểm), xã Phiêng Khoài (6,39 điểm) và xã Bắc Yên (6,38 điểm) cho thấy một thực tế khách quan, năng lực điều hành kinh tế và tốc độ cải cách tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng cao vẫn chưa đồng đều. Sự phân hóa này đặt ra bài toán lớn về hỗ trợ khu vực kinh tế tập thể, các HTX ở địa bàn khó khăn phát triển bền vững. 

 
 Từ đối thoại đến đối ứng: Cần “kênh hành động” thực chất

Trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp căn cơ, lãnh đạo tỉnh Sơn La đã nhấn mạnh việc lồng ghép các yếu tố bình đẳng giới, phát triển bao trùm và đổi mới sáng tạo vào quy trình điều hành kinh tế thông qua các lớp tập huấn phối hợp cùng chuyên gia Trung ương. DCCI trong giai đoạn mới được xác định rõ ràng với vai trò là công cụ hỗ trợ điều hành và cải cách thực chất, tăng cường sử dụng kết quả này trong giám sát, đánh giá công vụ.

Dù vậy, một rào cản lớn được Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh thẳng thắn chỉ ra là tính thực chất sau các hội nghị đối thoại. Từ năm 2021 đến nay, dù Hiệp hội đã làm cầu nối tổng hợp tới 139 lượt kiến nghị, tổ chức nhiều chương trình thiết thực như "Cà phê Doanh nhân", song hiệu quả giải quyết ở một số nội dung vẫn thấp, nhất là các nhóm vấn đề phức tạp liên quan đến đất đai, quy hoạch và tín dụng.

Ông Nguyễn Quốc Khánh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Sơn La, cho biết: Cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao tinh thần cầu thị của tỉnh khi duy trì Bộ chỉ số DCCI trong giai đoạn tinh gọn bộ máy. Tuy nhiên, doanh nghiệp mong muốn được giải quyết dứt điểm vướng mắc. Sau mỗi cuộc đối thoại cần phân công rõ cơ quan chủ trì, thời gian xử lý và có cơ chế giám sát độc lập; hiệu quả phải được đo bằng tỷ lệ kiến nghị được giải quyết triệt để.

Việc triển khai DCCI đang giúp Sơn La cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng điều hành và khẳng định vị thế trên bản đồ đầu tư cả nước. Tiến sĩ Lê Duy Bình, chuyên gia kinh tế, Giám đốc Economica Việt Nam, chia sẻ: Thủ tục hành chính, tính minh bạch và việc giảm chi phí không chính thức của tỉnh Sơn La đã có chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, các sở, ngành của tỉnh Sơn La cần chủ động hơn trong hỗ trợ doanh nghiệp, HTX từ gia nhập thị trường, mở rộng quy mô đến hỗ trợ hộ kinh doanh hoạt động hiệu quả theo Luật Doanh nghiệp. Đặc biệt, cần có chính sách phù hợp cho doanh nghiệp, HTX do phụ nữ dân tộc thiểu số làm chủ nhằm nâng cao tính bao trùm và phát triển bền vững. 

Hiệu quả của chính quyền phục vụ phải được đo bằng sự cải thiện thực chất của môi trường đầu tư. Việc chuyển mạnh từ “quản lý” sang “quản trị, phục vụ”, cắt giảm trên 30% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, liên thông dữ liệu công và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu là những bước đi then chốt. Khi kết quả DCCI được sử dụng nghiêm túc để chấn chỉnh công vụ, Sơn La sẽ khơi thông nguồn lực, thúc đẩy kinh tế tư nhân và kinh tế tập thể phát triển nhanh, xanh, bền vững trong kỷ nguyên số.