Nhận thức đúng về tinh thần dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Tinh thần dân tộc là sự đoàn kết, đồng lòng, giúp nhau vượt qua mọi khó khăn, thử thách; tinh thần độc lập, tự chủ, tự tôn, tự lực, tự cường; khát vọng vươn lên xây dựng đất nước cường thịnh, phồn vinh, hạnh phúc.

CNXH mang bản chất nhân văn, nhân đạo, vì con người, vì một xã hội không còn áp bức, bóc lột, bất công, con người có điều kiện phát triển toàn diện; là xã hội mà con người được sống tự do, nhân ái giữa các cộng đồng; có nhiều điểm tương đồng với truyền thống dân tộc Việt Nam, phù hợp với đặc điểm của dân tộc Việt Nam và xu thế phát triển của thời đại.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011) khẳng định: “Đi lên CNXH là khát vọng của nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử”.

Điều này khẳng định, CNXH thống nhất với tinh thần dân tộc Việt Nam. Thực tiễn lịch sử dân tộc Việt Nam từ khi có Đảng lãnh đạo đã chứng minh, nhờ có tinh thần dân tộc kết hợp với mục tiêu CNXH mà dân tộc ta đã vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, đứng lên đánh đuổi quân xâm lược, giành độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc, xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, được cộng đồng quốc tế đánh giá cao.

Nhận diện âm mưu đối lập giữa chủ nghĩa xã hội và độc lập dân tộc

Tuy nhiên, thời gian qua, với mưu đồ chống phá sự nghiệp cách mạng của nước ta, một số đối tượng thù địch, phản động đã đưa ra luận điệu đối lập CNXH với tinh thần dân tộc. Mục đích là phủ nhận giá trị nhân văn, nhân đạo, tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa; phá hoại sự nghiệp xây dựng CNXH của dân tộc ta, qua đó phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước và xã hội.

Âm mưu chống phá từ luận điệu này biểu hiện ở hai khía cạnh.

Thứ nhất, các đối tượng cho rằng, Việt Nam hiện nay chỉ cần độc lập dân tộc, không cần CNXH. Theo “lý sự” của họ, Việt Nam chỉ cần làm cho nhân dân được giàu có, tự do, hạnh phúc, theo chế độ nào cũng được, không cần thiết phải là CNXH. Việt Nam không nên thử nghiệm con đường mà phần lớn các nước đi theo đã thất bại, chỉ nên tập trung vào những mô hình, biện pháp đã được kinh nghiệm lịch sử nhân loại thực hiện thành công.

Thứ hai, đối lập giữa mục tiêu xây dựng CNXH với tinh thần dân tộc. Họ cho rằng, CNXH là bất khả thi vì được “xây dựng từ một hệ thống triết học tư biện” nên không thể dựa vào đó để xây dựng và cải tạo xã hội được. Xã hội tương lai, theo các nhà kinh điển Chủ nghĩa Mác-Lênin, là một xã hội tốt đẹp nhưng “tính chất lãng mạn, hoàn hảo của cái thế giới tương lai” rất khó có thể được xem là một cương lĩnh khả thi cho bất cứ lực lượng chính trị nào muốn xây dựng và "nó không thể thực hiện được ở Việt Nam".

Thực tiễn lịch sử và cách mạng Việt Nam là minh chứng sống động, khoa học

Thực tiễn cách mạng Việt Nam từ khi có Đảng lãnh đạo đến nay, nhất là những thành quả to lớn, có ý nghĩa lịch sử sau 4 thập niên đổi mới đã bác bỏ những luận điệu xuyên tạc nêu trên. 

Một là, CNXH và tinh thần dân tộc Việt Nam có mối quan hệ thống nhất với nhau. 

Mô hình CNXH mà chúng ta đang xây dựng là xã hội do nhân dân lao động làm chủ; con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo năng lực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân; có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng phát triển...

Từ khi có Đảng lãnh đạo, tinh thần yêu nước, ý thức độc lập dân tộc được thể hiện ở ý chí “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, cả nước đoàn kết, đồng lòng, cùng nhau làm nên Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 “chấn động địa cầu” và Đại thắng mùa xuân năm 1975, kết thúc thắng lợi sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, đưa cả nước đi lên CNXH.

Hai là, đi lên CNXH là sự lựa chọn duy nhất đúng của chính lịch sử dân tộc Việt Nam và phù hợp với xu thế của thời đại.

Vào những năm đầu thế kỷ 20, trước tình cảnh đất nước bị thực dân Pháp xâm lược, nhân dân phải chịu cảnh áp bức, bóc lột của thực dân, phong kiến, đã có rất nhiều phong trào yêu nước nổ ra, song tất cả đều lâm vào bế tắc và thất bại. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự bế tắc và thất bại đó, nhưng nguyên nhân sâu xa và chủ yếu là chưa có đường lối cứu nước, giải phóng dân tộc đúng đắn.

Trong bối cảnh lịch sử ấy, Nguyễn Ái Quốc đã ra đi tìm đường cứu nước, quan sát và tìm hiểu chủ nghĩa tư bản, tìm hiểu cuộc sống của người dân ở các nước thuộc địa. Nguyễn Ái Quốc đi đến kết luận, cách mạng tư sản là cuộc cách mạng vĩ đại, nhưng chưa đến nơi, vì cách mạng thành công chỉ đem lại lợi ích cho thiểu số giai cấp, còn đông đảo quần chúng lao động vẫn chịu áp bức, bóc lột. Từ tiếng vang của cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917, Nguyễn Ái Quốc đã tìm đến với Chủ nghĩa Mác-Lênin. Qua nghiên cứu, phân tích một cách thấu đáo, Người đi đến kết luận: Con đường cứu nước giải phóng dân tộc Việt Nam chỉ có thể là con đường cách mạng vô sản, chỉ có CNXH, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ.

Từ khi ra đời, với đường lối cách mạng đúng đắn là độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, Đảng đã lãnh đạo nhân dân ta đứng lên đánh bại thực dân, đế quốc xâm lược, giành độc lập, tự do cho dân tộc, đưa nhân dân từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủ đất nước. Tiếp đó, Đảng lãnh đạo đất nước thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện 40 năm qua đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2025 đạt hơn 514 tỷ USD, gấp 1,48 lần năm 2020; chỉ số hạnh phúc năm 2025 xếp thứ 46/143 quốc gia, tăng 33 bậc so với năm 2021. So với mốc đổi mới từ năm 1986, GDP của Việt Nam tăng từ 4,5 tỷ USD lên hơn 514 tỷ USD, tăng hơn 114 lần; GDP bình quân đầu người từ 74USD lên 5.026USD, tăng gần 68 lần. Các lĩnh vực văn hóa, xã hội có nhiều tiến bộ, đời sống nhân dân được cải thiện căn bản và toàn diện. Chỉ số phát triển con người (HDI) đạt 0,766 điểm vào năm 2025, thuộc nhóm nước phát triển con người cao. 

Từ một nước gần như bị "bế quan tỏa cảng" (trước năm 1986), Việt Nam ngày nay đã thiết lập quan hệ ngoại giao rộng rãi trên thế giới, trong đó có tất cả các nước thành viên Liên hợp quốc; có khuôn khổ quan hệ đối tác chiến lược và đối tác toàn diện với 45 đối tác, là thành viên của 70 tổ chức quốc tế quan trọng và 17 hiệp định thương mại tự do. Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam vào tối 28-8-2026 tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: “Từ một đất nước chịu nhiều mất mát, hy sinh, nhân dân Việt Nam đã kiên cường giành và giữ vững nền độc lập, thống nhất đất nước qua những thăng trầm của lịch sử; từng bước xây dựng một quốc gia hòa bình, ổn định, phát triển, nhân dân có cuộc sống tự do, ấm no, hạnh phúc và phát huy quyền làm chủ đất nước, là điểm đến tươi đẹp, an toàn, thân thiện, giàu lòng mến khách của đông đảo nhà đầu tư và bạn bè quốc tế”. Những thành tựu đó đã khẳng định con đường đi lên CNXH của chúng ta là đúng đắn, phù hợp với quy luật khách quan, với thực tiễn Việt Nam và xu thế phát triển của thời đại.

Tựu trung, mục tiêu của CNXH là giải phóng giai cấp, giải phóng con người và giải phóng xã hội khỏi áp bức, bóc lột, bất công, con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, hoàn toàn thống nhất với tinh thần dân tộc: Đoàn kết, tự chủ, tự tôn, tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Vì thế, âm mưu đối lập giữa CNXH với tinh thần dân tộc Việt Nam của các thế lực thù địch, phản động đều đi ngược lại ý chí, nguyện vọng và lợi ích chính đáng, hợp hiến, hợp pháp của nhân dân Việt Nam, cần phải vạch trần, đấu tranh bác bỏ.