Phản ứng trước tình hình xung đột bùng phát và leo thang tại Trung Đông, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam đã hai lần ra tuyên bố vào các ngày 28-2 và 3-3, trong đó nhấn mạnh một số điểm: Việt Nam quan ngại sâu sắc về tình hình xung đột leo thang phức tạp tại khu vực Trung Đông, đe dọa nghiêm trọng tính mạng và an toàn của người dân, hòa bình, ổn định của khu vực và thế giới; đồng thời phản đối các hành vi sử dụng vũ lực tấn công vào các quốc gia có chủ quyền, đặc biệt vào các hạ tầng cơ sở dân sự khiến nhiều người dân thiệt mạng. Việt Nam cũng kêu gọi các bên liên quan kiềm chế tối đa, chấm dứt ngay các hành động leo thang căng thẳng, bảo vệ dân thường và các hạ tầng cơ sở thiết yếu, giải quyết bất đồng bằng các biện pháp hòa bình, tuân thủ nghiêm túc luật pháp quốc tế, Hiến chương và các nghị quyết liên quan của Liên hợp quốc, tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia, tạo điều kiện thuận lợi cho các đàm phán hòa bình vì an ninh, an toàn, hòa bình, ổn định ở khu vực và trên thế giới.

Vậy mà trên mạng xã hội, các thế lực phản động, bất mãn lợi dụng sự việc này để công kích rằng ngoại giao Việt Nam rập khuôn, cứng nhắc, lúc nào cũng chỉ biết “quan ngại sâu sắc”, hay quan điểm không rõ ràng, không có lập trường, thậm chí là “ba phải”. Chẳng phải khi chiến sự Trung Đông nổ ra, giọng điệu suy diễn đầy tính chủ quan này mới xuất hiện mà thực tế đã trở thành một trong những chiêu trò thường xuyên được áp dụng sau mỗi lần Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam đưa ra tuyên bố về các vấn đề quốc tế.

Ảnh minh họa: tuyengiao.vn

Trước hết, “quan ngại sâu sắc” là cách diễn đạt thường được sử dụng trong các tuyên bố hay thông điệp ngoại giao của các quốc gia, thể hiện sự quan tâm, lo ngại hoặc cũng có thể coi là lời cảnh báo của các quốc gia này đối với diễn biến và hậu quả của các sự kiện, vấn đề quốc tế có tính chất nghiêm trọng. Dĩ nhiên, mức độ phản ứng của mỗi thông điệp phụ thuộc vào nhiều yếu tố, chẳng hạn như vai trò hoặc sự liên quan của quốc gia đó với từng vấn đề cụ thể.

Rõ ràng, Việt Nam không phải là một bên liên quan hay trực tiếp tham chiến trong cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đông. Bởi vậy, bày tỏ sự quan ngại về việc sử dụng vũ lực, kêu gọi các nước tuân thủ luật pháp quốc tế, giảm căng thẳng, quay trở lại bàn đàm phán và thúc đẩy đối thoại là cách tiếp cận thận trọng dựa trên luật pháp quốc tế, thể hiện tinh thần trách nhiệm với cộng đồng quốc tế thông qua nói lên tiếng nói ủng hộ hòa bình, phù hợp với vai trò của một quốc gia đứng ngoài xung đột và luôn yêu chuộng hòa bình. Thực tế cũng cho thấy sau khi chiến sự nổ ra ở Trung Đông, nhiều quốc gia từ khắp châu Âu đến châu Á đã đưa ra thông điệp tương tự như Việt Nam.

Cũng phải khẳng định rằng, tuyên bố vừa qua hay những lần trước đây của Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam đều là thông điệp được cân nhắc kỹ lưỡng, dựa trên quan điểm, đường lối đối ngoại nhất quán và trên cơ sở đánh giá tác động nhiều chiều, chứ không phải là “nói cho có”. Bởi ai cũng hiểu rằng trong các mối bang giao quốc tế, mọi phát ngôn, lời nói đều có sức nặng về mặt chính trị và ngoại giao.

Những thông điệp nói trên được đưa ra trên cơ sở bám sát đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Điều này đã được khẳng định không chỉ trong các văn kiện của Đảng mà còn qua thực tiễn triển khai các hoạt động đối ngoại của đất nước.

Riêng với tuyên bố về tình hình Trung Đông phần nào phản ánh một trong những nguyên tắc cốt lõi được nêu trong chính sách quốc phòng “4 không” của Việt Nam là “không liên kết với nước này để chống nước kia”. Nói cách khác, Việt Nam không chọn phe trong các xung đột hay cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, mà đứng về phía chính nghĩa, công lý và luật pháp quốc tế, đúng với tinh thần được nêu trong phát biểu của Thủ tướng Phạm Minh Chính khi đến thăm Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế Mỹ (CSIS) hồi tháng 5-2022: Trong một thế giới đầy biến động, cạnh tranh chiến lược và nhiều sự lựa chọn, Việt Nam không chọn bên mà chọn chính nghĩa, sự công bằng, công lý và lẽ phải trên cơ sở các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc; bình đẳng, tất cả cùng có lợi, cùng thắng.

Phân tích, đánh giá một cách khách quan sẽ thấy, việc kiên trì và nhất quán thực hiện các nguyên tắc nói trên đã giúp Việt Nam giữ được thế cân bằng trong quan hệ quốc tế và quan trọng hơn là không bị cuốn vào các cuộc xung đột, cạnh tranh và vòng xoáy đối đầu giữa các cường quốc; đồng thời giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước và đóng góp ngày càng nhiều hơn cho sự ổn định, thịnh vượng của khu vực cũng như thế giới.

Việc Việt Nam bày tỏ mối quan ngại về các vấn đề nghiêm trọng của đời sống quốc tế không phải là né tránh, mà trái lại, đã thể hiện bản lĩnh, trí tuệ của ngoại giao Việt Nam khi xử lý các vấn đề quốc tế. Thực tiễn lịch sử các mối quan hệ quốc tế đã chứng minh rằng những phát ngôn mang tính cảm xúc nhất thời hay một lời nói “vạ miệng” có thể làm sứt mẻ mối quan hệ giữa các quốc gia, dẫn dắt họ tới tình trạng đối đầu, thậm chí là chiến tranh, gây ra những tổn thất to lớn về người và hậu quả lâu dài về chính trị, an ninh kinh tế, phát triển...

Những lời suy diễn, công kích nhằm vào các phát ngôn ngoại giao của Việt Nam không phân tích quan điểm của Việt Nam trước các vấn đề quốc tế, mà chủ yếu nhằm thao túng tâm lý dư luận, dẫn dắt họ tới kết luận rằng Việt Nam đang triển khai một đường lối ngoại giao bị động, không rõ ràng, từ đó gây mất niềm tin trong quần chúng nhân dân.

Nhìn thấu và tỉnh táo trước chiêu trò chống phá ấy là cách để mỗi người dân, mỗi cư dân mạng chúng ta góp phần thiết thực vào việc bảo vệ đường lối đối ngoại và môi trường hòa bình, ổn định của đất nước hiện nay.