Cuối năm 2025, khi đề cập đến công tác thi đua-khen thưởng, lãnh đạo Chính phủ cũng yêu cầu phải tập trung khắc phục cho được những biểu hiện bất cập đang có dấu hiệu gia tăng trong khen thưởng. Vì những bất cập này không cổ vũ được các phong trào thi đua yêu nước, lại còn khuyến khích các toan tính chạy đua và làm cho các phần thưởng trở nên kém vẻ vang và ít được khâm phục.

Ảnh minh họa: cand.com.vn

Bốn biểu hiện đáng quan ngại được lãnh đạo Chính phủ chỉ ra, đó là: Khen thưởng cho lãnh đạo nhiều hơn cho người lao động ở cơ sở; khen thưởng được dự kiến và chờ đợi nhiều hơn khen thưởng cho những chiến công quả cảm và thành tích đột xuất làm xúc động lòng người; khen thưởng đúng quy trình, tiêu chuẩn, nhưng không tiêu biểu; khen thưởng để hướng đến tạo dựng hình ảnh và thăng tiến nhiều hơn để động viên hoàn thành nhiệm vụ.

Cổ nhân đúc kết: “Nhất tướng công thành vạn cốt khô”. Câu nói đó không chỉ mang ý nghĩa phía sau thành công của một chiến tướng là muôn vạn sinh linh ngã xuống, mà còn hàm ý vinh quang, chiến thắng của một cá nhân thường được xây dựng, vun đắp từ sự cống hiến, hy sinh của rất nhiều người khác.

Phía sau thương hiệu tỏa sáng của một doanh nghiệp, doanh nhân thành danh là biết bao công sức, mồ hôi của hàng nghìn công nhân. Phía sau biểu tượng công trình xây dựng tầm cỡ là hàng triệu giọt mồ hôi, nước mắt của biết bao người lao động vất vả ngày đêm. Phía sau ánh hào quang của một nhà vô địch trên bục vinh quang là sự nỗ lực âm thầm hỗ trợ của các huấn luyện viên, săn sóc viên, nhân viên y tế và người phục vụ.

Nói thế để thấy, thành công không bao giờ là dễ dàng và không chỉ thuộc về một cá nhân mà còn phụ thuộc vào sự đóng góp, cống hiến, hy sinh của rất nhiều người. Do đó, nếu khen thưởng vẫn thiên về cán bộ lãnh đạo nhiều hơn người lao động ở cơ sở, khen thưởng đúng quy trình nhưng không tiêu biểu về thành tích, khen thưởng để “đánh bóng” hình ảnh và thăng tiến cá nhân, sẽ gây ra biết bao hệ lụy.

Khi người tâm huyết, giỏi giang, tài năng dù nỗ lực làm việc và đóng góp thực chất nhưng không được ghi nhận sẽ làm biến dạng giá trị chuẩn mực về đạo đức, năng lực và khát vọng cống hiến. Những người tốt, người góp công nổi trội nếu không được ghi nhận đúng lúc, khen thưởng kịp thời sẽ sinh ra chán nản, thui chột động lực phấn đấu; còn những kẻ “mồm miệng đỡ chân tay” dù chưa xứng đáng mà lại được vinh danh sẽ là mảnh đất màu mỡ cho bệnh nịnh nọt có cơ hội phát sinh và làm “ô nhiễm” môi trường văn hóa thi đua của tổ chức, cơ quan, đơn vị.

Nguy hại hơn, những lệch chuẩn trong khen thưởng sẽ làm giảm động lực vươn lên của cả tập thể, cổ xúy cho sự cạnh tranh thiếu lành mạnh và gây mất niềm tin vào sự công bằng, tử tế và những giá trị thực chất.

Từ những hệ lụy trên, việc phòng, chống các biểu hiện lệch chuẩn trong khen thưởng hiện nay là rất cần thiết, nhằm trả lại những giá trị tích cực, tốt đẹp của các phong trào thi đua. Việc khắc phục triệt để những bất cập, tiêu cực trong công tác khen thưởng còn là cách phòng ngừa hữu hiệu các biểu hiện chạy đua, chạy theo thành tích, chạy phần thưởng để các danh hiệu, huân chương không trở nên kém giá trị, kém vẻ vang và ít được khâm phục-như lãnh đạo Chính phủ từng cảnh báo.