Là tỉnh miền núi, biên giới có vị trí trọng yếu về quốc phòng, an ninh, với hơn 274 km đường biên giới tiếp giáp Lào, Sơn La luôn được xác định là địa bàn trọng điểm, phức tạp về tội phạm và tệ nạn ma túy. Bởi vậy, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng chống ma túy, nâng cao nhận thức cho nhân dân được quan tâm triển khai. Giai đoạn 2023-2025, các ngành, các cấp, cơ quan, đơn vị đã tổ chức 11.889 buổi mít tinh, hội nghị tuyên truyền pháp luật, kỹ năng phòng, chống ma túy, thu hút hơn 2,4 triệu lượt người tham gia; tổ chức 207 hội thi, cuộc thi tìm hiểu về phòng, chống và kiểm soát ma túy với hơn 112.600 người tham gia; tổ chức 249 phiên toà lưu động xét xử 289 tội phạm ma túy, tập trung tại các địa bàn trọng điểm, khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm đối tượng có nguy cơ cao, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, răn đe, phòng ngừa tội phạm ma túy trong nhân dân...

Bám sát nhiệm vụ được giao, lực lượng chức năng thực hiện hiệu quả các phương án, kế hoạch về phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm ma túy trên tuyến Tây Bắc, tuyến biên giới, trong nội địa và tại các địa bàn trọng điểm. Tập trung triệt phá các tổ chức, đường dây tội phạm mua bán, vận chuyển, tổ chức sản xuất trái phép chất ma túy, nhất là các tổ chức, đường dây hoạt động xuyên quốc gia, qua biên giới, hoạt động liên tỉnh, mua bán, vận chuyển, sản xuất ma túy với số lượng lớn. Không để tội phạm ma túy lợi dụng địa bàn Sơn La làm nơi sản xuất, tàng trữ, trung chuyển ma túy liên tỉnh, xuyên quốc gia.

Đại tá Bùi Văn Dũng, Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh, chia sẻ: Các đối tượng phạm tội về ma túy hoạt động ngày càng tinh vi, xảo quyệt, sẵn sàng sử dụng vũ khí tấn công lực lượng chức năng khi bị phát hiện. Mặc dù phải đối mặt với nhiều hiểm nguy, thậm chí phải hy sinh cả tính mạng, song chúng tôi chưa bao giờ chùn bước, luôn đoàn kết, bám sát địa bàn, nắm chắc đối tượng, phát hiện các tình huống bất thường, kịp thời tham mưu, phối hợp phá án, vì bình yên của nhân dân.

Từ năm 2023-2025, các lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ 3.491 vụ, 4.596 đối tượng phạm tội về ma túy; thu giữ 92,9 kg hêrôine, 21,6 kg thuốc phiện, 1.639.232 viên ma túy tổng hợp; 79,7 kg ma túy khác, 28 khẩu súng, 202 viên đạn và một số tang vật khác có liên quan; xác minh, truy bắt, vận động đầu thú, thanh loại 28 đối tượng truy nã về ma túy. Cơ quan điều tra các cấp khởi tố điều tra mới 3.921 vụ, 5.050 bị can, kết thúc điều tra chuyển Viện Kiểm sát nhân dân truy tố 3.483 vụ, 4.461 bị can. Quá trình điều tra, xử án đảm bảo đúng quy định pháp luật, không để xảy ra oan sai, bỏ lọt tội phạm; các nhóm, toán vận chuyển ma túy cơ bản được kiềm chế, từng bước đẩy lùi tội phạm, giảm tính chất phức tạp về hoạt động tội phạm ma túy.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc; duy trì, triển khai hiệu quả các mô hình tự quản về ANTT ở cơ sở. Toàn tỉnh duy trì hoạt động hiệu quả trên 16.100 “Nhóm liên gia tự quản về ANTT”; hơn 2.100 “Tổ an ninh nhân dân”; 2.248 “Tổ hòa giải”; 2.248 “Tổ phòng cháy chữa cháy”... Nhiều mô hình thường xuyên được củng cố, phát huy hiệu quả, góp phần đảm bảo ANTT ngay từ cơ sở. Đến hết năm 2025, toàn tỉnh có 5.864 người liên quan đến ma túy, giảm 1.824 người so với đầu năm 2023. Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, hết năm 2025, toàn tỉnh có 15/75 xã, phường là địa bàn không ma túy; 1.439/2.233 tổ, thôn, xóm, tiểu khu, tổ dân phố là địa bàn không ma túy; 1.837/1.839 cơ quan, đơn vị không ma túy...

Xã biên giới Mường Lèo là một trong 15 xã, phường trong toàn tỉnh được công nhận là địa bàn không ma túy trong năm 2025. Trung tá Trần Huy Ánh, Phó Trưởng Công an xã Mường Lèo, thông tin: Để có được kết quả này, lực lượng công an xã đã phát huy vai trò chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa, trong đó, tập trung vào công tác vận động, tuyên truyền, nâng cao nhận thức của nhân dân. Tham mưu chính quyền xã duy trì hoạt động của các tổ ANTT, nhóm liên gia tự quản về ANTT ở các bản và các tổ bảo vệ ANTT ở cơ sở; nhờ đó, nhiều vấn đề liên quan đến ANTT được xử lý ngay từ cơ sở, không để phát sinh điểm nóng.

Theo dự báo, trong thời gian tới, hoạt động của tội phạm ma túy ở khu vực Tây Bắc nói chung, địa bàn tỉnh Sơn La nói riêng vẫn tiềm ẩn nhiều phức tạp, tuyến Tây Bắc vẫn là tuyến trọng điểm về hoạt động của tội phạm ma túy. Ngày 27/4/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch triển khai Phong trào thi đua “Toàn dân tham gia phòng, chống ma túy” trên địa bàn tỉnh Sơn La, giai đoạn 2026 - 2030. Huy động sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội, sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, tạo sự đồng thuận trong nhân dân; phấn đấu đến năm 2030 đạt 100% đơn vị hành chính cấp xã “không ma túy”, tỉnh Sơn La đạt tiêu chí “không ma túy”, góp phần giữ vững ANTT, tạo môi trường ổn định để phát triển kinh tế - xã hội bền vững.