Nhiều hành vi lừa đảo trên mạng

Vào đầu tháng 4/2024, có đối tượng gọi điện thoại cho bà N.T.L, trú tại huyện Mường La, giới thiệu là Công an và hướng dẫn bà L tải ứng dụng CỔNG DỊCH VỤ CÔNG giả mạo có gắn mã độc theo đường link “dichvucong.bvgov.com”. Trong quá trình tải ứng dụng về, đối tượng đã hướng dẫn bà L làm theo các thao tác và yêu cầu bà L chuyển 10.000 đồng vào tài khoản của đối tượng là phí thực hiện cập nhật thông tin. Trong quá trình đợi ứng dụng chạy và tải tài khoản ứng dụng ngân hàng thực hiện phí chuyển tiền cho đối tượng, bà L đã bị chiếm đoạt số tiền gần 1 tỷ đồng trong tài khoản ngân hàng. Ngay sau đó, bà L đã đến Công an tỉnh Sơn La trình báo.

Mới đây vào đầu tháng 11, anh T.A.T ở phường Chiềng Cơi, thành phố Sơn La, bị một đối tượng gọi điện tự xưng là cán bộ Điện lực thông báo từ tháng 11 trở đi Tập đoàn EVN yêu cầu thanh toán trực tiếp qua APP của Tập đoàn và sẽ không thanh toán qua các ngân hàng nữa. Đối tượng đã hướng dẫn anh T vào App Store trên điện thoại tải phần mềm EVN. Sau đó, đối tượng hướng dẫn anh T cập nhật số tài khoản, số điện thoại, mật khẩu, số hợp đồng điện để trừ đúng số tiền điện phải thanh toán theo mã hợp đồng hàng tháng. Tiếp đó, đối tượng gửi mã QR để quét và yêu cầu anh T ấn giữ 2 giây để lưu mã QR, sau đó hệ thống yêu cầu nhập mã OTP của anh T và quét sinh trắc học, anh T đã thực hiện theo và ngay lập tức tài khoản của anh T bị trừ hơn 256 triệu đồng. Biết mình bị chiếm đoạt tài sản, anh T đã gửi đơn trình báo đến Công an thành phố Sơn La.

Mặc dù các cơ quan chức năng đã liên tục cảnh báo, nhưng vẫn có rất nhiều người là nạn nhân của các vụ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. Năm 2024, toàn tỉnh tiếp nhận mới 18 vụ, phục hồi 2 vụ liên quan đến hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng với tài sản thiệt hại trên 21 tỷ đồng, trong đó khởi tố 12 vụ với 5 bị can, tạm đình chỉ 1 vụ, đang xác minh 7 vụ.

Đại tá Trần Thanh Sơn, Phó Giám đốc Công an tỉnh, thông tin: Qua công tác nắm tình hình, thụ lý điều tra các vụ việc lừa đảo trên không gian mạng, nổi lên một số phương thức thủ đoạn phổ biến, như: Các đối tượng kết bạn làm quen qua mạng xã hội (Facebook, Zalo, Tiktok...) hứa hẹn yêu đương, tặng quà hoặc vay tiền rồi lừa đảo; chiếm đoạt quyền quản trị (hack tài khoản) hoặc giả lập các tài khoản mạng xã hội của người dân rồi nhắn tin, lừa gạt người thân quen của các chủ tài khoản chuyển tiền sau đó chiếm đoạt; tạo lập các website hoặc ứng dụng trên kho App store, CHPlay về sàn giao dịch tài chính, thương mại điện tử, chứng khoán quốc tế..., để lôi kéo người dân tham gia đầu tư. Sau đó, chúng can thiệp vào hệ thống để chiếm đoạt số tiền người dân tham gia. Hoặc họ giả danh cán bộ Công an, Viện Kiểm sát, Tòa án gọi điện thông qua giao thức VoIP để hăm dọa các bị hại chuyển tiền đến các tài khoản do các đối tượng chỉ định hoặc yêu cầu cung cấp mã OTP để xác thực chuyển tiền rồi chiếm đoạt.

Nâng cao cảnh giác cho người dân

Chủ động đấu tranh, phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành kế hoạch tuyên truyền về tội phạm công nghệ cao. Trong đó, tập trung khai thác tối đa ưu thế hoạt động truyền thông trên các nền tảng mạng xã hội, các hội nhóm đông thành viên, người có uy tín, ảnh hưởng trên không gian mạng; phối hợp xây dựng các bài viết, ấn phẩm, phóng sự, chuyên mục về đề tài phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm trên không gian mạng, phát trên các kênh truyền thông, như: Báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình.

Xây dựng đội ngũ báo cáo viên tuyên truyền thông qua các chương trình đào tạo, bồi dưỡng, hội nghị, hội thảo, tọa đàm, sinh hoạt chính trị, sinh hoạt chi bộ; sử dụng đa dạng các hình thức nghệ thuật biểu diễn, như: Các video clip ngắn, phim truyện để truyền tải các thông điệp về đấu tranh phòng, chống tội phạm trên không gian mạng... Qua đó, nhằm nâng cao ý thức cảnh giác cho người dân về phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm lừa đảo qua mạng.

Thượng tá Đỗ Thị Thu Hà, Trưởng phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh, cho biết: Thời gian qua, Phòng đã phối hợp với các ngành, đơn vị, địa phương tổ chức các hội nghị tập huấn nâng cao kiến thức cơ bản về phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao. Qua đó, cung cấp thông tin về tình hình tội phạm liên quan đến an ninh mạng, lừa đảo trên không gian mạng trong bối cảnh hiện nay và tuyên truyền về nhận diện, phòng ngừa đối với hành vi lừa đảo trên không gian mạng.

Đẩy mạnh công tác truyền thông

Nâng cao kiến thức và kỹ năng cơ bản về bảo đảm an toàn thông tin trên không gian mạng, Sở Thông tin và Truyền thông đã tổng hợp, gửi tới các cơ quan, đơn vị, địa phương tài liệu tuyên truyền, gồm: Một số thông tin về tội phạm mạng trong nước, quốc tế sử dụng để lừa đảo trực tuyến và khuyến nghị người dân cách phòng tránh. Tuyên truyền hướng dẫn người dân một số kỹ năng nhận diện và phòng chống lừa đảo trực tuyến, bao gồm 5 kỹ năng: Nhận biết, phát hiện, xử lý, phòng tránh, bảo vệ.

Ông Phạm Quốc Chinh, Phó Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông, cho biết: Sở đề nghị các sở, ban, ngành, các huyện, thành phố quán triệt cán bộ, công chức, viên chức, người lao động nghiên cứu, thực hiện và tuyên truyền chia sẻ thông tin về các tài liệu tuyên truyền, nâng cao kỹ năng nhận biết, phòng chống lừa đảo trực tuyến trên tới cộng đồng nơi cư trú, sinh hoạt để đảm bảo an toàn khi tham gia sử dụng, khai thác thông tin trên không gian mạng. Đăng tải các thông tin, tài liệu tuyên truyền trên trang thông tin điện tử, Zalo OA, Facebook, Fanpage chính thức của cơ của cơ quan, đơn vị. Đề nghị UBND các huyện, thành phố, UBND các xã, phường, thị trấn chỉ đạo hệ thống truyền thanh cơ sở và Tổ chuyển đổi số cộng đồng tích cực tuyên truyền, lan tỏa các nội dung tuyên truyền tới toàn thể người dân, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn nâng cao cảnh giác, không trở thành mục tiêu của các tổ chức lừa đảo.

Tội phạm lừa đảo trên không gian mạng nhắm vào nhiều nhóm đối tượng khác nhau, thông qua việc lợi dụng sự mất cảnh giác hoặc giả danh để tạo dựng lòng tin, sau đó chiếm đoạt tài sản... Thực trạng trên cho thấy, việc trang bị kiến thức cho người dân để tự bảo vệ là rất quan trọng. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng cần tiếp tục đẩy mạnh công tác đấu tranh với loại tội phạm này.