Ngày 20/1/2025, người dân bản Chiến, xã Chiềng San, huyện Mường La bàng hoàng khi phát hiện hai tử thi là nam giới trong rừng. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh xác định, nạn nhân là Cà Văn Kiên, sinh năm 2008 và Cà Văn Tuyết, sinh năm 2010, đều trú tại bản Pết, xã Tạ Bú. Trên vùng đầu hai nạn nhân có vết máu, bên cạnh thi thể là một khẩu súng nén hơi. Qua điều tra ban đầu, hai người đã rủ nhau đi săn mang theo khẩu súng nén hơi và xảy ra tai nạn thương tâm. Dù nguyên nhân cụ thể vẫn đang được làm rõ, song vụ việc một lần nữa gióng lên hồi chuông báo động về mức độ nguy hiểm khi vũ khí (súng nén hơi) vào tay trẻ vị thành niên.

Còn tại xã Liệp Tè, huyện Thuận Châu, ngày 9/2/2025, anh Quàng Văn Thiên, sinh năm 1984 và anh Quàng Văn Xương, sinh năm 1985, rủ nhau mang súng kíp đi săn. Trong quá trình di chuyển trong rừng, anh Thiên vô ý nổ súng, bắn vào sau gáy khiến anh Xương tử vong tại chỗ. Hậu quả nghiêm trọng, buộc cơ quan chức năng phải khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can Quàng Văn Thiên về tội “vô ý làm chết người”.

Mới đây, ngày 18/3/2025, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Sơn La ra quyết định khởi tố 6 vụ án hình sự, bắt tạm giam 6 đối tượng gồm: Lò Văn Ón, Lò Văn Moi, Lường Văn Phương, Lò Văn Cận, Lò Văn Hiên và Lò Văn Thuận, đều trú tại bản Nà Mùn, xã Chiềng Khay, huyện Quỳnh Nhai. Các đối tượng bị điều tra về hành vi “Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng”, theo Điều 304 Bộ luật Hình sự.

Trước đó, ngày 2/1/2025, Công an huyện Quỳnh Nhai phát hiện, thu giữ 6 khẩu súng nén hơi, 109 viên đạn và 1 khẩu súng kíp được các đối tượng trên cất dấu trên lán nương và trong nhà. Giám định cho thấy đây đều là vũ khí quân dụng theo quy định mới của pháp luật. Các đối tượng thừa nhận hành vi tàng trữ, sử dụng súng là trái phép, nhưng vẫn cố tình đặt mua linh kiện qua mạng xã hội để... săn chim, bắn thú rừng.

Trên thực tế, không ít người dân, nhất là ở vùng cao, vẫn xem việc sở hữu một khẩu súng nén hơi, súng kíp, súng tự chế như một thú chơi hoặc dụng cụ phục vụ săn bắn. Chỉ cần gõ những từ khóa như “bán súng tự vệ”, “súng bắn chim”, “súng hơi tự chế” trên Google, Facebook, Zalo, TikTok... lập tức hiện ra hàng loạt tài khoản, hội nhóm rao bán công khai, có hướng dẫn cách lắp ráp, sử dụng. Người mua dễ dàng đặt mua các linh kiện rời qua mạng xã hội, lắp ráp tại nhà và sử dụng công khai hoặc lén lút. Chính điều này khiến việc kiểm soát vũ khí  gặp nhiều khó khăn, trong khi nguy cơ tai nạn từ những khẩu súng quân dụng thì ngày một gia tăng.

Việc Công an tỉnh Sơn La vừa khởi tố các đối tượng về hành vi tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ. Song, thực trạng việc người dân tàng trữ, sử dụng trái phép súng nén hơi, súng nén khí, súng tự chế vẫn còn tồn tại phổ biến, đặc biệt tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Thượng tá Nguyễn Trần Phương, Trưởng phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, cho biết: Lực lượng Công an tỉnh đã chủ động nắm bắt tình hình, tăng cường công tác nghiệp vụ cơ bản, triển khai đồng bộ các biện pháp đấu tranh, phòng ngừa với các loại tội phạm, nhất là hành vi liên quan đến vũ khí quân dụng; thường xuyên tổ chức các đợt tuyên truyền, vận động giao nộp vũ khí tại các bản. Qua đó, đã có hàng trăm khẩu súng tự chế đã được người dân giao nộp. Công an tỉnh kêu gọi mọi cá nhân, tổ chức nếu đang tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, hãy tự nguyện giao nộp cho lực lượng công an nơi gần nhất.

Ngăn chặn triệt để những hệ lụy đau lòng từ sử dụng súng trái phép, cần có sự vào cuộc đồng bộ, mạnh mẽ và thường xuyên từ các lực lượng chức năng, cấp ủy, chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị, xã hội. Cùng với đó, mỗi người dân phải có ý thức không mua bán, chế tạo, tàng trữ hay sử dụng vũ khí trái phép; chủ động tố giác các hành vi vi phạm; tích cực tuyên truyền, giáo dục con em, người thân nâng cao nhận thức, để chung tay đẩy lùi hiểm họa từ sử dụng súng trái phép.