Theo tổng hợp, đến nay, toàn huyện có 1.382 người nhiễm HIV, trong đó 766 người còn sống. Các ca nhiễm có ở 28/29 xã, thị trấn, tập trung chủ yếu ở xã Tông Lạnh, Thôm Mòn, Thị trấn, Chiềng Ly, Mường Khiêng, Phổng Lập. Các trường hợp nhiễm HIV là do người nghiện ma túy dùng chung bơm kim tiêm, lây nhiễm qua đường tình dục hoặc lây từ mẹ sang con. Hơn nữa, việc vận động đi xét nghiệm gặp khó khăn, do các đối tượng mặc cảm, tự ti, sợ bị người thân, hàng xóm xa lánh…

Giảm thiểu HIV/AIDS lây lan trong cộng đồng, hằng năm, Trung tâm Y tế huyện đã tham mưu cho UBND huyện ban hành các văn bản chỉ đạo công tác phòng, chống HIV/AIDS trên địa bàn. Đồng thời, triển khai các biện pháp can thiệp dự phòng lây nhiễm HIV; phát bơm kim tiêm sạch, bao cao su; điều trị nghiện bằng các dạng thuốc thay thế. Các xã, thị trấn đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tập trung vận động phụ nữ có chồng là người nghiện ma túy đi xét nghiệm để kịp thời điều trị. Tạo sân chơi lành mạnh qua các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, thu hút đoàn viên thanh niên tham gia, giúp họ tránh xa các tệ nạn xã hội. Hỗ trợ những trường hợp nhiễm bệnh được vay vốn phát triển kinh tế, tạo cơ hội để họ hòa nhập cộng đồng. Các trường học tổ chức hoạt động ngoại khóa, hội thi, hội diễn về công tác phòng chống ma túy gắn với tìm hiểu phòng chống HIV/AIDS. Trong năm 2022, đã có 6.300 lượt người được truyền thông trực tiếp về phòng chống HIV/AIDS; các trạm y tế xã, thị trấn đã phát 31.500 bao cao su, 48.000 bơm kim tiêm sạch và thu hồi 32.300 bơm kim tiêm đã qua sử dụng…

Ông Quàng Văn Châu, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện, cho biết: 30 đồng đẳng viên tại các xã, thị trấn thực hiện nhiệm vụ tiếp cận với người nhiễm HIV, các đối tượng thuộc nhóm nguy cơ cao để tuyên truyền, vận động xét nghiệm sàng lọc, tiếp cận dịch vụ y tế cần thiết và chia sẻ kiến thức an toàn về phòng, tránh HIV/AIDS. Giúp người bệnh giảm bớt sự tự ti, mặc cảm, có động lực để điều trị bệnh. 

Anh Lò Văn Tiên, bản Nà Tý, xã Thôm Mòn, là đồng đẳng viên hơn 10 năm, cho biết: Hằng năm, tôi được tham gia các lớp tập huấn nâng cao kiến thức phòng, chống HIV/AIDS do y tế tuyến huyện, tỉnh tổ chức. Qua đó, tôi biết cách phòng, chống HIV cho bản thân và các thành viên trong gia đình. Là đồng đẳng viên, tôi thực hiện phát bao cao su, bơm kim tiêm và vận động các trường hợp tiêm chích ma túy, nhóm nguy cơ cao đến cơ sở y tế để xét nghiệm sàng lọc và điều trị HIV/AIDS.

Công tác quản lý và chăm sóc hỗ trợ, điều trị toàn diện các trường hợp nhiễm HIV/AIDS cũng được triển khai tích cực. Trạm y tế các xã, thị trấn giám sát và nhắc nhở các bệnh nhân thực hiện điều trị; tư vấn trực tiếp tới người dân trong quá trình khám, chữa bệnh tại trạm. Bệnh viện Đa khoa huyện triển khai điều trị ARV cho người nhiễm HIV. Toàn huyện hiện có 632 trường hợp được chăm sóc và điều trị tại phòng khám ngoại trú Bệnh viện Đa khoa huyện. Năm 2022, có 853 đối tượng nguy cơ cao được tư vấn, xét nghiệm sàng lọc HIV, trong đó 30 trường hợp là phụ nữ mang thai.

Ông Cà Văn Yến, Phó trưởng Trạm Y tế xã Chiềng Pha, cho biết: Trạm thường xuyên phối hợp với các tổ chức đoàn thể, các bản thăm hỏi, động viên, nắm bắt tâm tư nguyện vọng của người bệnh để tư vấn và hỗ trợ kịp thời. Đồng thời, phối hợp với Công an xã nắm rõ số người nghiện ma túy để vận động họ tham gia điều trị nghiện ma túy bằng thuốc methadone, tư vấn xét nghiệm HIV. Hiện, xã có 36 trường hợp đang điều trị ARV, 8 trường hợp điều trị methadone.

Bên cạnh sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, các cơ quan, đơn vị, rất cần sự chung tay của cộng đồng xã hội trong công tác phòng, chống HIV/AIDS. Trong đó, không phân biệt, kỳ thị những người bị nhiễm bệnh, động viên, giúp đỡ họ phát triển kinh tế gia đình, hòa nhập cộng đồng, giảm thiểu thấp nhất các ca nhiễm HIV/AIDS trên địa bàn huyện. Phấn đấu cùng tỉnh đạt mục tiêu 95% người nhiễm HIV biết tình trạng nhiễm HIV của bản thân, 95% người nhiễm HIV biết tình trạng nhiễm HIV được điều trị ARV, 95% người đang điều trị ARV có tải lượng vi rút dưới ngưỡng ức chế vào năm 2025 và hướng đến kết thúc AIDS vào năm 2030.