Toàn tỉnh có khoảng 2.697 công trình thủy lợi, gồm 110 hồ chứa, 1.149 đập xây, 190 cống và cửa lấy nước, với tổng chiều dài kênh mương hơn 3.183 km, đảm bảo tưới tiêu cho 34.634 ha đất nông nghiệp và hỗ trợ tiêu thoát nước cho hơn 64.500 ha khu vực nông thôn, đô thị. Các hồ lớn như Bản Mòng, Tiền Phong, Chiềng Dong vừa phục vụ sản xuất, vừa điều hòa dòng chảy, ngăn lũ và cải tạo đất.

Ông Lê Xuân Hùng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Tài nguyên nước tỉnh, cho biết: Chi cục đã tham mưu cho UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường triển khai nhiều giải pháp bảo vệ công trình thủy lợi, tập trung ứng dụng công nghệ số. Hiện đã lắp đặt 35 trạm đo mưa tự động; 2 trạm đo mực nước; 2 trạm quan trắc khí tượng và camera giám sát các hồ lớn, như bản Mòng, Tiền Phong; xây dựng bản đồ số quản lý vận hành công trình, cập nhật dữ liệu theo thời gian thực, hỗ trợ điều hành, cảnh báo thiên tai và giúp tỉnh điều tiết nguồn nước, xả lũ kịp thời.

Bên cạnh đó, công tác quản lý thủy lợi của tỉnh được phân cấp rõ ràng. Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường quản lý công trình lớn và vừa, Công ty TNHH MTV Quản lý, khai thác công trình thủy lợi Sơn La quản lý 2.508 công trình qua 12 chi nhánh, cùng 1.401 tổ thủy lợi cơ sở, với hơn 3.400 thành viên vận hành và bảo dưỡng tại chỗ. Các đơn vị tập trung bảo vệ công trình sau mưa lũ, thực hiện sửa chữa định kỳ và huy động cộng đồng tham gia tu sửa, bảo vệ hệ thống thủy lợi. Các công trình phục vụ nông nghiệp, đồng thời cấp nước sinh hoạt, công nghiệp và phòng chống thiên tai, đã được ưu tiên áp dụng hệ thống quản lý, giám sát mực nước tại các hồ chứa.

Đảm bảo vận hành các công trình thủy lợi, Công ty TNHH MTV Quản lý, khai thác công trình thủy lợi Sơn La đã chỉ đạo các chi nhánh phối hợp với chính quyền địa phương và cộng đồng rà soát, đề xuất xây mới, sửa chữa công trình, nạo vét mương để đảm bảo nguồn nước ổn định phục vụ sản xuất. Ông Đinh Văn Bích, Giám đốc Chi nhánh Quản lý, khai thác công trình thủy lợi Phù Yên, cho biết: Đầu năm 2025, Chi nhánh đã phối hợp với các xã rà soát các công trình, lập dự toán sửa chữa để báo cáo Công ty TNHH MTV Quản lý, khai thác công trình thủy lợi Sơn La phân bổ kinh phí. Đến hết tháng 8, trên 100 công trình đã được sửa chữa, với tổng kinh phí hơn 10 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Xuân Trường, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Quản lý, khai thác công trình thủy lợi Sơn La, cho biết: Trong các tháng cuối năm 2025, Công ty đẩy mạnh tuyên truyền Luật Thủy lợi, các văn bản hướng dẫn, nghị định của Chính phủ và chính sách liên quan; phối hợp chặt chẽ với các đơn vị và tổ thủy lợi cơ sở quản lý, vận hành cấp nước phục vụ nông nghiệp và sinh hoạt, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm hành lang an toàn công trình. Cùng UBND các xã và ban quản lý bản rà soát diện tích cấp nước năm 2026, lập danh mục bảo trì, sửa chữa và gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường thẩm định, trình UBND tỉnh phê duyệt. Đồng thời, tổ chức đào tạo chuyên môn cho các tổ chức, cá nhân quản lý, khai thác công trình thủy lợi. Hằng năm, phối hợp với các địa phương phát động phong trào “làm thủy lợi” để khuyến khích người dân tham gia nạo vét, sửa chữa, bảo dưỡng hệ thống.

Với sự vào cuộc đồng bộ của các ngành chức năng, của các địa phương và nhân dân trong việc quản lý và vận hành hệ thống công trình thủy lợi, giúp nông dân trong tỉnh chủ động trong sản xuất, mở rộng diện tích canh tác và thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.