Quỳnh Nhai có 7 dân tộc anh em cùng sinh sống, mỗi dân tộc lại có những nét độc đáo riêng trong văn hóa truyền thống, tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc. Trong đó, phải kể đến những lễ hội gắn liền với phong tục và tín ngưỡng đến nay vẫn còn được lưu giữ. Tiêu biểu phải kể đến Lễ hội Xên Pang A của dân tộc La Ha, lễ hội Kin Pang Then của dân tộc Thái, được tổ chức vào đầu năm với nhiều hoạt động mang ý nghĩa sâu sắc về tâm linh, cầu cho năm mới khỏe mạnh, thuận lợi và phần hội sôi nổi, mang tính cố kết cộng đồng cao. Những lễ hội này đều vinh dự được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Đồng bào dân tộc Thái trắng ở Quỳnh Nhai còn được biết đến với lễ hội gội đầu được tổ chức vào ngày 30 tháng Chạp hằng năm để tưởng nhớ Nàng Han, vị nữ tướng đã có công bảo vệ bản làng và xua đi những điều không tốt đẹp của năm cũ để cầu cho năm mới nhiều may mắn. Năm 2020, nghi lễ gội đầu (lung ta) của người Thái trắng Quỳnh Nhai được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Và chắc chắn, không kể không kể đến Lễ hội đua thuyền truyền thống gắn với Tuần lễ văn hóa, thể thao và du lịch Quỳnh Nhai. Đây là lễ hội mang đặc trưng của miền sông nước được tổ chức sau mỗi dịp tết nguyên đán thu hút hàng ngàn du khách thập phương về tụ hội, là điểm nhấn nổi bật cho du lịch của miền đất giàu truyền thống văn hóa.

Bà Điêu Thị Nhất, Trưởng Phòng Văn hóa – Thông tin huyện Quỳnh Nhai, thông tin: Ngoài những lễ hội đã được công nhận và đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, các dân tộc ở Quỳnh Nhai còn có nhiều lễ hội lớn nhỏ khác được tổ chức trong năm mang nhiều ý nghĩa và giá trị tốt đẹp. Việc phục dựng các lễ hội lớn không chỉ giúp gìn giữ, bảo tồn văn hóa truyền thống mà còn tạo dấu ấn riêng cho du lịch của huyện, giúp hình ảnh Quỳnh Nhai được biết đến nhiều hơn.

Cùng với việc phục dựng lễ hội, Quỳnh Nhai luôn chú trọng đến việc khuyến khích và tôn vinh những người có nhiều đóng góp cho việc bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc. Đến nay, huyện Quỳnh Nhai đã có 1 “Nghệ nhân nhân dân” và 8 “Nghệ nhân ưu tú” trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể.

Nghệ nhân ưu tú Điêu Chính Lả, xã Mường Giàng, người có nhiều công lao trong việc truyền dạy văn hóa Thái, nghệ thuật chế tác đàn tính tẩu. Ông Lả chia sẻ: Được công nhận danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú” là một sự động viên rất lớn đối với bản thân tôi và những người say mê văn hóa dân tộc, giúp chúng tôi có thêm động lực để truyền dạy văn hóa cho thế hệ trẻ.

Nhân tố tích cực giúp phát huy các giá trị văn hóa truyền thống chính là các đội văn nghệ quần chúng tại các xóm, bản. Với 188 đội văn nghệ quần chúng, 4 câu lạc bộ “Giữ gìn văn hóa dân tộc”, là những hạt nhân tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và biểu diễn phục vụ nhiệm vụ chính trị của huyện, cũng là những nhân tố giúp lan tỏa văn hóa truyền thống các dân tộc của huyện nhà.

Chị Mè Thị Xuân, Đội trưởng câu lạc bộ “Hoa Mộc Miên” cho biết: Câu lạc bộ được thành lập dựa trên tinh thần tự nguyện của các thành viên nữ có cùng chung niềm đam mê và yêu thích đối với hoạt động văn hóa, văn nghệ. Các tiết mục biểu diễn của câu lạc bộ chủ yếu tự dàn dựng, đổi mới thường xuyên, mang đậm bản sắc dân tộc, đặc biệt là mang màu sắc văn hóa Thái Quỳnh Nhai. 

Sự kết hợp tổng hòa từ khuyến khích nghệ nhân dân gian nỗ lực cống hiến, bồi dưỡng nhân tố nghệ thuật quần chúng, đến quan tâm phục dựng lễ hội là giải pháp giúp Quỳnh Nhai gìn giữ và phát huy tốt các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương, tạo điểm nhấn đặc sắc cho du lịch Quỳnh Nhai, để lại ấn tượng cho du khách khi có dịp đến thăm và trải nghiệm về vùng đất, con người nơi đây.