Nằm trong Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La, Bảo tàng tỉnh đang lưu giữ, trưng bày hơn 23.000 tư liệu, hiện vật thuộc nhiều loại hình: Hiện vật khảo cổ học từ thời tiền, sơ sử; các hiện vật của thời kỳ phong kiến, thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ; hiện vật dân tộc học với các tư liệu, sách cổ của dân tộc Thái, Dao; phim, ảnh về lịch sử; hồ sơ tù chính trị bị giam cầm tại Nhà tù Sơn La… Đây là hệ thống tư liệu vô cùng quý giá phục vụ cho việc nghiên cứu, học tập, tìm hiểu về lịch sử, văn hóa các dân tộc. Đặc biệt, nhiều hiện vật là chứng tích về các giai đoạn lịch sử phát triển của loài người trên mảnh đất Sơn La; những bằng chứng về thời kỳ kháng chiến oanh liệt của các anh hùng, liệt sĩ Nhà tù Sơn La có giá trị vô cùng lớn về mặt lịch sử và cả giá trị về giáo dục truyền thống cách mạng.

Bà Ngô Thị Hải Yến, Giám đốc Bảo tàng tỉnh, nói: Bảo tàng tỉnh đang duy trì một số phòng trưng bày chuyên đề trong Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La nhằm phục vụ khách tham quan và tổ chức các cuộc trưng bày, triển lãm phục vụ nhiệm vụ chính trị của tỉnh. Đơn vị chú trọng công tác bảo quản, lưu giữ hiện vật và tiếp tục sưu tầm tư liệu, đổi mới phương pháp khai thác thông tin, số hóa tư liệu, hiện vật, thiết kế mỹ thuật theo hướng hiện đại, thu hút người xem trong các cuộc triển lãm.

Những năm gần đây, Bảo tàng tỉnh còn tích cực đổi mới phương pháp khai thác tư liệu, nhất là sưu tầm tư liệu lịch sử thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Tổ chức các cuộc điền dã thực địa, phỏng vấn nhân chứng lịch sử, quay phim, ghi âm, chụp ảnh; qua đó, khai thác được nhiều tư liệu, hiện vật quý, ghi lại những câu chuyện hồi ức chân thực để bổ sung vào nguồn tư liệu của bảo tàng.

Trung bình mỗi năm, Bảo tàng tỉnh tổ chức 3 cuộc triển lãm, có năm tổ chức hơn 10 cuộc triển lãm gắn với các sự kiện, ngày lễ lớn với hệ thống tư liệu phong phú, hình ảnh chất lượng, đổi mới cách trưng bày, tạo sự hấp dẫn đối với người xem, tăng hiệu ứng truyền thông những thông tin giàu giá trị lịch sử. Đồng thời, mỗi năm đón trên 200.000 lượt khách đến tham quan Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La và các điểm di tích do Bảo tàng quản lý.

Hoạt động hướng dẫn, thuyết minh được nâng cao về chất lượng nghiệp vụ, là yếu tố giúp để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng du khách. Ông Nguyễn Văn Sáu, du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ: “Đến thăm Bảo tàng tỉnh và Nhà tù Sơn La, không chỉ tôi mà tất cả mọi người trong đoàn đều cảm thấy xúc động về những hình ảnh được tận mắt nhìn thấy. Cũng rất ấn tượng về cách bày trí khoa học, dễ hiểu của Bảo tàng Sơn La”.

Còn em Trần Anh Tuấn, học sinh lớp 5A6, Trường tiểu học thị trấn Hát Lót, huyện Mai Sơn, phấn khởi: Chúng em rất vui khi được các thầy cô đưa đến tham quan, nghe thuyết minh về các anh hùng, liệt sĩ và nhìn thấy những hình ảnh ở đây, em càng thấy mình phải cố gắng học tập chăm chỉ để xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ đi trước.

Những năm gần đây, Bảo tàng Sơn La còn tích cực tổ chức các hoạt động mang tính giáo dục hướng tới thế hệ trẻ. Phối hợp với Phòng Giáo dục - Đào tạo các huyện, thành phố đưa chương trình giáo dục lịch sử địa phương đến các trường học trên địa bàn toàn tỉnh. Xây dựng 8 chuyên đề tuyên truyền phục vụ công tác giáo dục truyền thông. Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về nhân vật, sự kiện lịch sử, di sản văn hóa địa phương bằng các hình thức, như: “Rung chuông vàng”, trải nghiệm “Em yêu lịch sử”. Từ năm 2018 đến nay, Bảo tàng tỉnh đã tổ chức 15 chương trình giáo dục trải nghiệm văn hóa các dân tộc ngay tại khuôn viên bảo tàng thu hút đông đảo học sinh và du khách tham gia.

Cùng với đó, Bảo tàng tỉnh cũng tăng cường các hoạt động quảng bá về hình ảnh của Bảo tàng, các khu di tích gắn với du lịch Sơn La thông qua các phương tiện truyền thông. Đẩy mạnh hoạt động của website www.baotangsonla.vn để giới thiệu các chương trình, hoạt động của Bảo tàng.

Những giải pháp đổi mới, sáng tạo của Bảo tàng tỉnh đã và đang nâng cao chất lượng hoạt động bảo tàng, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu tham quan, trải nghiệm của nhân dân, nhất là du khách trong và ngoài tỉnh; phát huy giá trị, ý nghĩa của “địa chỉ đỏ” về giáo dục truyền thống cách mạng tại Sơn La.