Hằng năm, Tuần Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quỳnh Nhai diễn ra với nhiều hoạt động quảng bá bản sắc văn hóa các dân tộc, thu hút người dân và du khách. Điểm nhấn là các lễ hội, nghi lễ truyền thống được phục dựng, trình diễn như Kin Pang Then của người Thái Trắng, lễ buộc chỉ cổ tay của người Thái Đen, lễ hội rượu cần của dân tộc Kháng... cùng những điệu múa và trò chơi dân gian truyền thống.  

Đặc biệt, Lễ hội đua thuyền trên sông Đà mang đậm nét văn hóa vùng sông nước, thu hút hàng nghìn lượt du khách thập phương đến xem và cổ vũ, kết hợp với tham quan Khu du lịch văn hóa tâm linh Quỳnh Nhai và khám phá cảnh quan lòng hồ sông Đà, mang đến nhiều trải nghiệm hấp dẫn cho du khách khi đến Quỳnh Nhai. Đây cũng là hướng để địa phương phát huy giá trị di sản, lễ hội truyền thống, từng bước hình thành sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng cho vùng lòng hồ.

Ông Nguyễn Ngọc Tú, Chủ tịch UBND xã Quỳnh Nhai, cho biết: Thời gian tới, xã tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống thông qua phục dựng lễ hội, duy trì các loại hình nghệ thuật dân gian, tổ chức truyền dạy cho thế hệ trẻ; đồng thời, gắn gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc với phát triển du lịch, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương đến với du khách. 

Việc đưa di sản đến gần hơn với công chúng cũng được chú trọng thông qua các hoạt động văn hóa, du lịch. Tại Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, nhiều nét văn hóa đặc trưng của các dân tộc được giới thiệu qua không gian trại văn hóa, trình diễn trang phục, ẩm thực, trò chơi dân gian và các chương trình nghệ thuật. Bên cạnh lễ hội và nghệ thuật trình diễn dân gian, nghề thủ công truyền thống mở ra hướng khai thác các giá trị văn hóa gắn với trải nghiệm du lịch. 

Đến bản Hua Tạt, xã Vân Hồ, du khách được tìm hiểu quy trình làm giấy dó của đồng bào dân tộc Mông, một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được công nhận năm 2024. Du khách được trực tiếp tráng giấy trên khuôn, trang trí bằng hoa, lá và câu chuyện của người làm nghề, tìm hiểu thêm về phong tục, tập quán của đồng bào dân tộc.

Trực tiếp trải nghiệm nghề làm giấy của người Mông tại Hua Tạt, anh Hà Duy Anh, du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ: Các công đoạn làm giấy đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ. Được trực tiếp trải nghiệm giúp tôi hiểu hơn về nghề thủ công và những nét văn hóa truyền thống của người Mông.

Bên cạnh làm giấy dó thủ công tại bản Hua Tạt, du khách có thể tìm hiểu kỹ thuật vẽ sáp ong trên vải, nghề rèn, dệt thổ cẩm, thưởng thức ẩm thực và văn nghệ dân gian khi đến các điểm du lịch cộng đồng tại Vân Hồ và các địa phương khác tại Khu du lịch quốc gia Mộc Châu. Hay đến với xã Ngọc Chiến, du khách được khám phá lễ Mừng cơm mới của người Thái, Lễ hội Hoa Sơn Tra, trải nghiệm nghề mây tre đan, vẽ sáp ong trên vải lanh của người Mông; phường Mộc Sơn có Lễ hội Hết Chá, nghề dệt thổ cẩm; Tà Xùa phát triển du lịch khám phá, trải nghiệm văn hóa vùng cao, gắn với đời sống và phong tục của đồng bào Mông. Những trải nghiệm làm phong phú thêm sản phẩm du lịch, tạo điều kiện để người dân tham gia cung cấp dịch vụ, tăng thu nhập từ chính nghề truyền thống và văn hóa của dân tộc mình. 

Toàn tỉnh hiện có 20 di sản được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia gồm các lễ hội, nghi lễ, nghệ thuật trình diễn dân gian, tiếng nói, chữ viết, và nghề thủ công truyền thống. Các di sản đang được các địa phương trong tỉnh quan tâm, triển khai nhiều giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị, nhất là khai thác gắn với phát triển du lịch cộng đồng, trải nghiệm văn hóa.   

Ông Phạm Hồng Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết: Ngành tiếp tục tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo đẩy mạnh tuyên truyền ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể. Đồng thời, triển khai các nhiệm vụ, chương trình bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch, đưa giá trị văn hóa vào đời sống và khai thác phù hợp tiềm năng của từng địa phương.

Du lịch văn hóa, lịch sử được xác định là một trong 5 nhóm sản phẩm du lịch chủ đạo của tỉnh Sơn La. Phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch cần đi đôi với bảo tồn phong tục, tập quán tốt đẹp và gìn giữ không gian văn hóa của các dân tộc. Trong đó, nghệ nhân giữ vai trò trao truyền tri thức, kỹ năng; người dân là chủ thể thực hành, gìn giữ di sản và tham gia xây dựng sản phẩm du lịch. Khai thác di sản phù hợp với đặc trưng từng địa phương sẽ góp phần tạo thêm sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng, nâng cao thu nhập cho người dân và từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch Sơn La bền vững./.