Khắc ghi lời Bác dạy về gìn giữ giá trị nguồn cội

Kế thừa Chỉ thị số 05-CT/TW và triển khai Chỉ thị số 07-CT/TW về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) triển khai các giải pháp gắn với nhiệm vụ gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của 12 dân tộc anh em. Nhiều năm qua, những người làm công tác văn hóa của tỉnh không quản ngại khó khăn, đến các bản làng xa xôi, “cùng ăn, cùng ở, cùng làm” với đồng bào để sưu tầm, tư liệu hóa các nghi lễ, phong tục truyền thống.

Từ năm 2011, ngành VHTT&DL bắt đầu tổng kiểm kê, rà soát 7 loại hình di sản văn hóa phi vật thể của các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh. Đến nay, Sơn La có 20 di sản được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Trong đó, Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Chia sẻ về đặc thù công việc kiểm kê di sản, chị Nguyễn Thị Oanh, cán bộ Phòng Quản lý Văn hóa và Gia đình, Sở VHTT&DL, cho biết: Mỗi chuyến khảo sát, nghiên cứu thực địa có khi kéo dài hàng tuần, cả đoàn cùng sinh hoạt trực tiếp với người dân. Các thành viên chủ động tiếp cận, phỏng vấn, ghi chép, chụp ảnh, quay phim diễn biến nghi lễ và các sinh hoạt văn hóa, thu thập dữ liệu phục vụ lập hồ sơ trình cấp có thẩm quyền công nhận di sản. Niềm tự hào và hạnh phúc lớn nhất của người làm nghề là khi di sản được ghi danh, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa và khơi dậy ý thức, trách nhiệm gìn giữ bản sắc trong cộng đồng.

Với trách nhiệm bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, ngành VHTT&DL đã tham mưu tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách, triển khai chương trình, đề án, dự án cụ thể. Tiêu biểu là Đề án “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Sơn La đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững”; Kế hoạch bảo vệ và phát huy giá trị di sản “Nghệ thuật Xòe Thái” giai đoạn 2023 - 2027; Đề án “Bảo tồn, phát huy giá trị dân ca, dân vũ, dân nhạc của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch” giai đoạn 2021 - 2030.

Ông Phạm Hồng Thu, Phó Giám đốc Sở VHTT&DL, khẳng định, giai đoạn 2026 - 2030, Sở tiếp tục triển khai nghiên cứu, khảo sát, kiểm kê 7 loại hình di sản văn hóa của các dân tộc trên địa bàn tỉnh. Đầu năm 2026, tỉnh đã ban hành quyết định thành lập Ban Kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể tỉnh Sơn La, nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm kê, lập hồ sơ di sản trong giai đoạn mới.

Dùng “sức mạnh mềm” văn hóa gắn kết cộng đồng

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Trong công cuộc kiến thiết nước nhà, có bốn vấn đề cần chú ý đến, cùng phải coi trọng ngang nhau: chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa”. Thấm nhuần lời dạy của Người, đội ngũ cán bộ tuyên truyền đã linh hoạt phát huy “sức mạnh mềm” của văn hóa, nghệ thuật, đưa chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến gần hơn với nhân dân, gắn lý luận với thực tiễn đời sống.

Ông Lê Hồng Quân, Giám đốc Trung tâm Văn hóa, Thể thao tỉnh, cho biết, mỗi năm, đơn vị tổ chức ít nhất 15 buổi biểu diễn kết hợp tuyên truyền, cổ động trực quan và 40 buổi biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp. Sức hấp dẫn của tuyên truyền lưu động đến từ hình thức sân khấu hóa kết hợp biểu diễn văn nghệ, tiểu phẩm và chiếu phóng sự theo chủ đề thời sự, bám sát các sự kiện lớn của đất nước, của tỉnh và những vấn đề nổi bật trong đời sống. Qua đó, góp phần đưa chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến gần hơn với người dân.

Hằng năm, Trung tâm Văn hóa, Thể thao tỉnh duy trì các đợt tuyên truyền lưu động tại vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, kết hợp với hoạt động của các đội văn nghệ quần chúng ở cơ sở. Hình thức tuyên truyền được đổi mới, kết hợp linh hoạt giữa loa phát thanh, xe tuyên truyền lưu động và sân khấu hóa, tạo sự gần gũi, sinh động.

Anh Bạc Cầm Phát, Phó Trưởng Phòng Tuyên truyền và Tổ chức sự kiện, Trung tâm Văn hóa, Thể thao tỉnh, chia sẻ: Chúng tôi luôn cố gắng đưa hơi thở cuộc sống vào các chương trình nghệ thuật tại cơ sở, đáp ứng nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của bà con. Qua đó, lan tỏa những câu chuyện giàu ý nghĩa nhân văn, khơi dậy niềm tự hào dân tộc, ý thức gìn giữ văn hóa truyền thống và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng bản làng.

Góp sức đưa văn hóa thành động lực phát triển

Trong Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Đảng phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và văn hóa nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân”. Thực hiện lời căn dặn của Người và chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, Sơn La đang từng bước gắn bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống với phát triển du lịch, hướng tới hình thành các ngành công nghiệp văn hóa, biến di sản thành tài sản, nguồn lực và động lực phát triển. Trong hành trình ấy có sự đóng góp bền bỉ của đội ngũ những người làm công tác văn hóa.

Từ định hướng chung của tỉnh, đội ngũ cán bộ văn hóa từ tỉnh đến cơ sở luôn đồng hành cùng người dân xây dựng các điểm du lịch cộng đồng; hướng dẫn, tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn về bảo tồn văn hóa, phát triển dịch vụ ẩm thực, lưu trú, trải nghiệm văn hóa; xây dựng các đội văn nghệ mẫu và bồi dưỡng đội ngũ nghệ nhân tâm huyết với việc gìn giữ bản sắc dân tộc. Nhờ đó, nhiều bản du lịch cộng đồng từng bước hình thành và phát triển, khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa đặc sắc, tạo thêm thu nhập cho người dân và góp phần xây dựng những điểm đến hấp dẫn của du lịch Sơn La. Tiêu biểu như bản Áng, phường Mộc Sơn; bản Vặt Hồng, bản Tà Số, phường Mộc Châu; bản Hua Tạt, xã Vân Hồ; bản Lướt, xã Ngọc Chiến... 

Các di sản văn hóa, nghi lễ, lễ hội được bảo tồn, phục dựng và trình diễn tại các sự kiện văn hóa - du lịch trong và ngoài tỉnh, góp phần quảng bá văn hóa Sơn La, tạo thêm những trải nghiệm hấp dẫn cho du khách. Du lịch văn hóa - lịch sử trở thành một trong 5 nhóm sản phẩm chủ đạo của du lịch Sơn La, đóng góp vào sự phát triển của ngành du lịch, với tốc độ tăng trưởng duy trì ổn định ở mức 13%/năm.

Về định hướng thời gian tới, ông Phạm Hồng Thu, Phó Giám đốc Sở VHTT&DL, cho biết, Sở sẽ đẩy mạnh truyền thông, quảng bá; ứng dụng công nghệ số trong quản lý, khai thác các giá trị văn hóa, nghệ thuật, di sản. Đồng thời, tham mưu tỉnh ban hành cơ chế, chính sách thuận lợi để thu hút nhà đầu tư, hình thành các không gian văn hóa, sáng tạo và phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, nhất là lĩnh vực du lịch.

Thấm nhuần lời dạy của Bác, những “chiến sĩ văn hóa” trên quê hương Sơn La vẫn bền bỉ gìn giữ mạch nguồn di sản, khơi dậy sức sống của những giá trị truyền thống trong đời sống hôm nay. Bằng tâm huyết, trách nhiệm và sức sáng tạo, họ đang góp phần biến di sản thành nguồn lực phát triển và sức hấp dẫn cho du lịch địa phương. Đó cũng là cách thiết thực để học tập, thực hành theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh: lấy văn hóa làm nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực đưa Sơn La phát triển bền vững.