Theo số liệu của Sở Tư pháp tỉnh, tỷ lệ hòa giải thành công ở cơ sở nhiều năm qua đạt từ 80% trở lên. Điều đó, đã giảm tải cho cơ quan tòa án, tiết kiệm chi phí, thời gian, giúp nhân dân giữ gìn tình cảm, tránh khiếu kiện kéo dài. Trong môi trường đa dân tộc, việc hòa giải còn gắn liền với hương ước, phong tục, ngôn ngữ bản địa với những giá trị cộng đồng mà chỉ hòa giải viên tại chỗ mới đủ uy tín để vận dụng linh hoạt.

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy còn không ít khó khăn, như: Nhiều hòa giải viên lớn tuổi, thiếu kiến thức pháp luật mới; kỹ năng xử lý tình huống còn hạn chế; kinh phí, tài liệu, phương tiện hỗ trợ chưa đáp ứng nhu cầu. Trong khi các sự việc tranh chấp ngày càng đa dạng, phức tạp. Do vậy, yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên cơ sở.

Thực hiện Quyết định 315/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, tháng 9/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành Kế hoạch 187/KH-UBND triển khai Đề án “Nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở giai đoạn 2024 - 2030”. Mục tiêu đặt ra, đến năm 2030, 100% tổ hòa giải được củng cố đủ số lượng, cơ cấu; từ 80% đến 90% hòa giải viên được tập huấn, bồi dưỡng; toàn bộ hòa giải viên được tiếp cận bộ tài liệu chuẩn về kỹ năng; ít nhất 10% tổ hòa giải có sự hỗ trợ chuyên môn từ luật sư, thẩm phán, công an, quân đội và có tối thiểu 5% xã, phường đạt mô hình “cấp xã điển hình về hòa giải cơ sở”.

Thực hiện Đề án, giai đoạn 2024 - 2026, tỉnh chọn xã Long Hẹ và xã Sốp Cộp làm điểm chỉ đạo. Đây là những địa bàn vùng cao, còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hòa giải thành chưa cao. Nâng cao công tác hòa giải ở 2 xã này để nhân rộng toàn tỉnh trong giai đoạn 2027 - 2030.

Điểm nhấn của Kế hoạch 187 không chỉ “bồi dưỡng kiến thức”, còn kiện toàn tổ chức, bổ sung nhân sự chất lượng. Các tổ hòa giải được rà soát, củng cố, bổ sung những người có uy tín, am hiểu pháp luật, có kỹ năng thuyết phục. Đồng thời, tỉnh đang huy động cán bộ tư pháp, công an xã, bộ đội biên phòng, luật sư, luật gia tham gia, giúp các tổ hòa giải có thêm sức mạnh chuyên môn. Bà Lò Châu Thỏa, Phó Giám đốc Sở Tư pháp, cho biết: Hằng năm, Sở Tư pháp và Ủy ban nhân dân các xã tổ chức các lớp bồi dưỡng, diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm, cấp phát tài liệu. Nhất là, chúng tôi đang chú trọng thực hiện việc tài liệu tập huấn được số hóa, đăng tải trên cổng thông tin điện tử, mạng xã hội để hòa giải viên cơ sở dễ dàng tiếp cận, tự học.

Một giải pháp quan trọng khác là truyền thông, tôn vinh gương điển hình cũng đang được tỉnh chỉ đạo Sở Tư pháp tích cực phối hợp triển khai. Trong đó, cơ quan báo chí địa phương tăng cường phản ánh về vai trò, kết quả hòa giải; gương hòa giải viên giỏi, những mô hình hay; tổ chức hội thi “Hòa giải viên giỏi” định kỳ 5 năm/lần, tạo động lực phấn đấu. Đặc biệt, việc huy động nguồn lực xã hội được nhấn mạnh. Ngoài ngân sách nhà nước, tỉnh kêu gọi doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân cùng hỗ trợ. Luật sư, thẩm phán, kiểm sát viên nghỉ hưu… được khuyến khích tham gia hỗ trợ các tổ hòa giải, góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp. 

Triển khai Kế hoạch 187, toàn tỉnh phấn đấu đến năm 2030 có tối thiểu 5% đơn vị cấp xã đạt mô hình “cấp xã điển hình về hòa giải ở cơ sở”. Xây dựng đội ngũ hòa giải viên cơ sở đủ mạnh, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới, góp phần tạo điều kiện để công tác hòa giải ở cơ sở có những bước đi chắc chắn, để những mâu thuẫn, tranh chấp được tháo gỡ ngay từ cơ sở, niềm tin của người dân vào chính quyền càng được củng cố, góp phần giữ vững an ninh chính trị, TTATXH, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.