Năm nay là năm thứ 2, gia đình anh Nguyễn Trung Kiên ở bản Tam Thanh thu hoạch cam Navel dù mới chỉ sau 3 năm ghép cải tạo giống cam này trên gốc của cây bưởi. Nhờ chăm sóc theo hướng hữu cơ, hơn 1 ha cam phát triển tốt, quả to đều, đẹp và có chất lượng cao. Từ đầu tháng 11 đến nay, anh Kiên thu hoạch hơn 400 kg cam Navel, cuối vụ dự kiến tổng sản lượng đạt trên 20 tấn quả. Với giá bán tại vườn 40-50 nghìn đồng/kg, vườn cam của gia đình anh sẽ cho doanh thu gần 1 tỷ đồng.

Anh Nguyễn Trung Kiên cho biết: Trước khi bước vào thu hoạch khoảng 1 tháng, gia đình chủ động điều chỉnh lượng nước tưới, đảm bảo độ ẩm cho đất. Đồng thời, bổ sung phân bón Kali, NPK kích thích phát triển bộ rễ, tăng độ ngọt cho quả; kết hợp với việc xử lý vi sinh vật gây hại bằng một số loại thuốc bảo vệ thực vật sinh học, đảm bảo an toàn.

Tại HTX Kiên Cường Phiêng Khoài đang duy trì 18 thành viên, trồng 40 ha cam Navel, trong đó 10 ha đang cho thu hoạch. Cây cam Navel chủ yếu trồng xen với các loại cây ăn quả khác, như: Mận hậu, lê Tai Nung, hồng giòn… Từ đầu tháng 11, những vườn cam của HTX bắt đầu chín rộ, nhiều thương lái về tận vườn thu mua với giá 40-50 nghìn đồng/kg.

Chị Đinh Thị Mây, Phó Giám đốc HTX Kiên Cường Phiêng Khoài, cho biết: Chúng tôi hướng đến sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hầu hết diện tích được lắp đặt hệ thống tưới tự động, toàn bộ quy trình chăm sóc sử dụng phân bón hữu cơ, dùng thuốc sinh học, nhất là không sử dụng thuốc diệt cỏ, đảm bảo chất lượng quả đạt tiêu chuẩn an toàn. Tháng 3/2025, sản phẩm cam Navel của HTX được cấp chứng nhận OCOP 3 sao. Tuy là loại cây ăn quả mới đưa vào trồng, nhưng đã mang lại thu nhập cao cho nhiều hộ thành viên trong HTX. Năm 2024, hộ thu nhập cao nhất đạt hơn 1,5 tỷ đồng, còn lại trung bình mỗi hộ thu 200-300 triệu đồng/vụ cam.

Cam Navel còn được biết đến với tên gọi là cam rốn lồi, cam ly có nguồn gốc từ Úc, có vị ngọt đậm, trái to, vỏ mỏng, tép mọng nước, không hạt và mùi thơm đặc trưng. Sau 3 năm được các hộ nông dân và HTX trồng tại Phiêng Khoài đã cho thấy, giống cam Navel phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng, phát triển tốt, chất lượng quả thơm, ngon, vị ngọt đậm hơn các giống cam khác. Đến nay, toàn xã có khoảng 50 ha, trong đó 20 ha đã bước vào thời kỳ thu hoạch ổn định, năng suất từ 20-25 tấn/ha.

Ông Nguyễn Văn Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Phiêng Khoài, thông tin: Hiện nay, xã đang tuyên truyền, vận động nhân dân mở rộng diện tích trồng cam theo hướng tập trung, phù hợp với quy hoạch, tích cực ứng dụng khoa học kỹ thuật vào trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh; ưu tiên mô hình sản xuất hữu cơ, nông nghiệp bền vững nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm; xây dựng thương hiệu và chứng nhận tiêu chuẩn VietGAP, OCOP, gắn mã QR truy xuất nguồn gốc...

Bên cạnh đó, giúp nông dân tiêu thụ và quảng bá sản phẩm, xã Phiêng Khoài đang xây dựng kế hoạch mời các KOL về livestream bán hàng trên các nền tảng mạng xã hội TikTok và Facebook. Trong đó, thực hiện phát trực tiếp từ vườn và kho đóng gói. Đồng thời, kết nối các đơn vị vận chuyển giao hàng nhanh, đảm bảo chất lượng sản phẩm khi đến tay khách hàng.

Năm 2025, sản lượng cam Navel tại xã Phiêng Khoài dự kiến đạt khoảng 500 tấn. Với giá bán và đầu ra ổn định như hiện nay, các hộ trồng cam ở Phiêng Khoài sẽ có nguồn thu đáng kể. Điều này khuyến khích bà con tiếp tục đầu tư chăm sóc, mở rộng diện tích, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu cam Navel trở thành sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, tạo sinh kế bền vững cho nông dân khu vực biên giới.